II FSK 1716/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, , , po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J.U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 631/08 w sprawie ze skargi J.U. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 14 stycznia 2008 r. nr(...) w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę kasacyjną. I. Stan sprawy przedstawiał się następująco: 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. prowadził wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne. Tytuł wykonawczy, wystawiony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z., obejmował należność z tytułu grzywny w celu przymuszenia, związanej z nałożonym na Skarżącego obowiązkiem rozbiórki budynku. Zawiadomieniem z 25 maja 2007 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelność Skarżącego z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Skarżącemu 12 czerwca 2007 r. 2. Skarżący złożył do Dyrektora Izby Skarbowej L. pismo z 15 czerwca 2007 r., zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne". Pismem z 6 lipca 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej wezwał Skarżącego do sprecyzowania, czy jego wniosek należy rozpatrzyć jako: wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, czy też skargę na czynności egzekucyjne. Skarżący stwierdził, że jego podanie należy traktować jako wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz jako skargę na czynności egzekucyjne (pismo z 30 lipca 2007 r.) 2. Dyrektor Izby Skarbowej wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego przekazał do rozpoznania organowi egzekucyjnemu, a postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2007 r. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Natomiast postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej oddalił skargę na czynności egzekucyjne. W jego ocenie zajęcia wierzytelności pieniężnej dokonano prawidłowo. Organ podniósł, iż Skarżący nie zgłosił żadnych zastrzeżeń dotyczących prawidłowości zajęcia wierzytelności pieniężnej, które mogły być przedmiotem rozpatrzenia w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Natomiast jego argument dotyczący wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargi w przedmiocie zasadności żądania rozbiórki budynku gospodarczego nie miał wpływu na wymagalność zobowiązania. 3. W zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie Skarżący podniósł, iż jest ono niezgodne z przepisami prawa. Podtrzymał argumenty przedstawione w skardze, w szczególności fakt, iż przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie toczą się dwie sprawy dotyczące przedmiotowego budynku, od których rozstrzygnięcia zależeć będzie zasadność postępowania egzekucyjnego. Z tych względów, w opinii Skarżącego, postępowanie egzekucyjnego było przedwczesne, a tym samym niezgodne z prawem. 4. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2008 r. Minister Finansów zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 54 u.p.e.a., przewidujący skargę zobowiązanego na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Oceniając prawidłowość zajęcia wierzytelności Skarżącego Minister Finansów nie stwierdził nieprawidłowości. 5. W skardze do sądu Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia jako niezgodnego z prawem bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podtrzymał wszelkie argumenty zawarte w skardze z 15 czerwca 2007 r. oraz w zażaleniu. Dodatkowo podniósł, że od 5 grudnia 2007 r. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, ponieważ całe gospodarstwo (wraz z przedmiotowym budynkiem) przekazał na rzecz syna. Tym samym nie jest już właścicielem gospodarstwa rolnego. 6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie jest zasadna i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej ppsa) oddalił ją. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że egzekwowanym obowiązkiem była grzywna w celu przymuszenia, będąca środkiem egzekucyjnym stosowanym w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Na Skarżącego nałożona została w postępowaniu egzekucyjnym, wszczętym w celu doprowadzenia do realizacji nakazu rozbiórki budynku gospodarczego. W rozpatrywanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego, zgodnie ze swoją właściwością rzeczową obejmującą egzekucję należności pieniężnych, egzekwował zatem grzywnę nałożoną w odrębnym, prowadzonym przez inny organ, postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym. W odpowiedzi na wezwanie Dyrektora Izby Skarbowej, Skarżący wskazał, że jego wniosek z 15 czerwca 2007 r. należy potraktować między innymi jako skargę na czynności egzekucyjne. Zasadnie zatem organ nadzoru przy rozpatrywaniu wniosku zastosował art. 54 u.p.e.a., w § 1 stanowiący, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Sąd podkreślił, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego. Może ona dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej organu, a nie generalnie postępowania egzekucyjnego. Jedyną czynnością dokonaną w postępowaniu egzekucyjnym było zajęcie wierzytelności Skarżącego z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. Uzasadnione było zatem przyjęcie przez Dyrektora Izby Skarbowej, iż skarga dotyczy tej właśnie czynności. Jakkolwiek Skarżący nie podnosił zarzutów odnoszących się wprost do zajęcia jego wierzytelności z tytułu nadpłaty, organy obu instancji poddały kontroli prawidłowość dokonanego zajęcia wierzytelności pieniężnej w świetle przepisów regulujących sposób i formę dokonania tej czynności. Prawidłowo zakwalifikowały czynność tę jako zajęcie innej wierzytelności pieniężnej, przewidziane w art. 89 u.p.e.a. Organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit a) u.p.e.a. oraz prawidłowo Dyrektor Izby Skarbowej, z następnie Minister Finansów uznali, że nie doszło przy tym do naruszenia przepisów art. 89 u.p.e.a. Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego, Minister Finansów prawidłowo uznał więc, że czynność egzekucyjna objęta złożoną przez Skarżącego skargą z 15 czerwca 2007 r., dokonana została w zgodzie z regulującymi ją przepisami prawa, a zatem brak było podstaw do uwzględnienia skargi na tę czynność. Okoliczność, że Skarżący przestał być właścicielem gospodarstwa rolnego, a zatem także budynku podlegającego rozbiórce, nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Przedmiotem postępowanie egzekucyjnego, w którym dokonano zajęcia wierzytelności Skarżącego, była egzekucja należności pieniężnej - grzywny w celu przymuszenia, a nie doprowadzenie do rozbiórki budynku. Bezspornym jest przy tym, że przekazanie gospodarstwa miało miejsce nie tylko po dokonaniu zajęcia wierzytelności, ale też po wydaniu zaskarżonego postanowienia. 7. W skardze kasacyjnej J.U. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa związku z art. 7 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w powiązaniu z art. 29 § 1, art. 59 § 1 pkt 7, art. 119 § 1 i art. 122 § 3 u.p.e.a. poprzez nieuchylenie decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, poprzez przyjęcie, że pismo skarżącego z dnia 15 czerwca 2007 r. stanowi skargę na czynności egzekucyjne, gdy z treści tego pisma wynika, że skarżący kwestionuje istnienie obowiązku podlegającego egzekucji, a zatem złożone pismo należy traktować jako zarzuty wobec prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzucono także nie wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego – nie wzięcie pod uwagę przeniesienia przez skarżącego własności nieruchomości, a w rezultacie nie umorzeniu postępowania pomimo niedopuszczalności dalszej egzekucji. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wniesiono także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Strona przeciwna nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. II. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna. Opiera się ona na twierdzeniu, że pismo, które – zgodnie z oświadczeniem skarżącego – rozpatrzono jako skargę na czynność egzekucyjną (zajęcie wierzytelności) stanowiło w rzeczywistości zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Twierdzenie to, zgłoszone po raz pierwszy w postępowaniu kasacyjnym nie ma żadnego oparcia w okolicznościach tej sprawy. Nie sposób zarzucić organowi egzekucyjnemu błędu polegającego na tym, że "zakwalifikował" pismo zobowiązanego zgodnie z jego życzeniem, sformułowanym w odpowiedzi z dnia 30 lipca 2007 r. na pytanie tego organu z dnia 6 lipca 2007 r. Co więcej – z treści tego zapytania wynika, że niezależnie od pisma nazwanego Skarga, a skierowanego do Dyrektora Izby Skarbowej, tego samego dnia (15 czerwca 2007 r.) zobowiązany zgłosił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Były one przedmiotem odrębnego postępowania, co przypomniano zobowiązanemu w uzasadnieniu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 sierpnia 2007 r. Treść orzeczeń obu instancji jak i pism kierowanych do zobowiązanego uzasadnia ocenę, że organ rozpatrujący skargę na czynność egzekucyjną z należytą starannością wyjaśnił, co jest przedmiotem tej skargi oraz zadbał o to by stron uniknęła skutków wynikających z jej nieznajomości prawa. Skarga kasacyjna nie zawiera żadnych zarzutów zmierzających do podważenia oceny sądu pierwszej instancji co do legalności kwestionowanej czynności egzekucyjnej (zajęcia wierzytelności). Rozstrzygnięcie innych, nieistotnych dla tej oceny kwestii (w tym skutków związanych ze zbyciem nieruchomości) wykraczałoby poza granice sprawy, w rozumieniu art. 134 § 1 ppsa. Mając powyższe na uwadze należało, na podstawie art. 184 i art. 182 § 2 ppsa, orzec jak w sentencji.