IV SA/Wa 494/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2008 roku sprawy ze skargi J. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) stycznia 2008 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi - oddala skargę - Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2007r. wydaną na podstawie art. 105 § 1 i art. 157 § 1 kpa w związku z art. 17 i 19 kpa oraz w związku z art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw / Dz. U. Nr 107, poz. 464 / umorzył postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Gminy Ł. w dniu [...] lutego 1980r. nr [...]. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2007r. wniosła J. D. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2008r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 105 kpa w związku z art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /t.j. Dz. U. z 2007r. Nr 231, poz. 1700, ze zm. / utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2007r. W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powołał się na art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, zgodnie z którym do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych / Dz. U. Nr 27, poz. 250 / nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a postępowanie administracyjne toczące się w tych sprawach podlega umorzeniu. W tej sytuacji z dniem 1 stycznia 1992r., jak stwierdził organ, nie ma prawnych możliwości skutecznego dochodzenia w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wzruszenia ostatecznych decyzji wydanych w przedmiocie uregulowania własności gospodarstw rolnych, bez względu na istniejący stan faktyczny. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2008r. złożyła J. D. Skarżąca powołując się na art. 145 § 1 kpa wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji Naczelnika Gminy Ł. z dnia [...] lutego 1980r. nr [...]. Skarżąca podniosła, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. /, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Z treści wniosku J. D. z dnia 29 grudnia 2006r., wszczynającego postępowanie w administracyjne w przedmiotowej sprawie wynika, że wnioskodawczyni wystąpiła o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Gminy Ł. w dniu [...] lutego 1980r. za numerem [...] Akt własności ziemi nr [...] z dnia [...] lutego 1980r. został wydany przez Naczelnika Gminy Ł. na podstawie art. 1, 5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz. U. Nr 27, poz. 250 /. Ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych została uchylona na podstawie art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych / Dz. U. Nr 11 poz. 81 ze zm. /, z tym że pozostała w mocy nabyta na jej podstawie własność nieruchomości oraz związane z tym nabyciem skutki prawne określone w art. 5, 6 i 8 -11 tej ustawy. Rozpoznawanie spraw o stwierdzenie nabycia na podstawie tej ustawy własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego przekazane zostało sądom. Natomiast zgodnie z art. 8 § 4 w/w ustawy, jeżeli po wejściu w życie tej ustawy, w związku z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności ostatecznej decyzji terenowego organu administracji państwowej, ma nastąpić ponowne rozpatrzenie sprawy - podlega ona przekazaniu właściwemu sądowi. Z przytoczonych unormowań, zawartych w art. 4 i 8 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych wynika, że do właściwości sądów przeszły sprawy dotyczące uwłaszczeń, w których nie było wszczęte do dnia 6 kwietnia 1982 r. postępowanie administracyjne, sprawy w których postępowanie takie nie zostało zakończone ostateczną decyzją administracyjną i sprawy, w których ostateczne decyzje zostały wzruszone w drodze wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, co doprowadziło do potrzeby ponownego rozpoznania sprawy. Wynika z tego oczywisty wniosek, że dla spraw, które toczyły się przed organami administracji państwowej, zakończonych przed dniem 6 kwietnia 1982 r. ostateczną decyzją tego organu, droga sądowa nie została otwarta. Była więc ona niedopuszczalna. Dopuszczenie rozpoznawania takich spraw przez sądy oznaczałoby dopuszczenie do swoistej kontroli sądowej decyzji administracyjnych i możliwości orzekania przez sądy odmiennie niż orzekły organy administracyjne (por. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 4 listopada 1985 r. III CRN 347/85, OSNCP 1986, z. 10, poz. 160). Art. 8 § 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych został skreślony z dniem 1 stycznia 1992r. przez art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /t.j. Dz. U. z 2007r. Nr 231,poz. 1700 /. Do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowanie administracyjne toczące się w tych sprawach podlega umorzeniu - art. 63 ust. 2 i 3. W skreśleniu § 4 w art. 8 ustawy z dnia 26 marca 1982 r., przewidującego przekazanie sądom spraw, w których uchylono lub stwierdzono nieważność decyzji administracyjnych, należy dopatrzyć się ograniczenia właściwości sądów w tych sprawach. Powyższe przepisy oznaczają, że brak jest możliwości prawnych po 1 stycznia 1992r., od kiedy obowiązują przepisy art. 63 ust. 2 i 3 cyt. wyżej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, skutecznego wzruszenia w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ostatecznych decyzji uwłaszczeniowych wydanych na podstawie ustawy z 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych bez względu na to, jak istotne uchybienia zostały popełnione w postępowaniu uwłaszczeniowym oraz jak poważne zarzuty podnosi strona przeciwko decyzji wydanej w trybie cyt. wyżej ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Po wejściu w życie art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa sąd jest związany decyzją administracyjną - aktem własności ziemi, jeżeli została ona uznana przez właściwy organ administracyjny za ostateczną. To związanie oznacza związanie co do osoby właściciela, obszaru nieruchomości, przebiegu granic, ale także zakresu prawa własności / wyrok SN z 5 marca 2003r. IIICKN 962/00 Lex nr 78268 /. W obecnym stanie prawnym nie ma zatem podstaw prawnych do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej jakim jest akt własności ziemi. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.