I SA/Wa 176/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi J. R. i P. R. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołań J. R. i P. R. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] w sprawie stwierdzenia nabycia przez Gminę S. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności zabudowanej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m 2, i nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie ewidencyjnym [...], ujawnionej w księdze wieczystej KW nr [...] umorzyła postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ wskazał, że J. R. i P. R. złożyli odwołania od decyzji Wojewody [...] w sprawie nabycia przez Gminę S. z mocy prawa z dniem 27.05.1990 r. nieruchomości określonej szczegółowo w decyzji. Odwołujący się podnieśli w szczególności, że posiadają decyzję o użytkowaniu wieczystym działki z dnia [...] kwietnia 1977 r. oraz że są spadkobiercami tych użytkowników. Organ I instancji w odpowiedzi na odwołanie podał, że jak wynika z karty inwentaryzacyjnej oraz z mapy sytuacyjno-ewidencyjnej na działce [...] zlokalizowana jest część budynku mieszkalnego, którego pozostała część wchodzi w granicę działki [...] stanowiącej własność J. R. i P. R. Organ I instancji podniósł, że odwołujący się nie przesłali wraz z odwołaniem decyzji dotyczącej użytkowania wieczystego działki [...], a zatem nie legitymują się oni tytułem prawnym do tej działki i z tego względu nie zostali uznani za strony postępowania komunalizacyjnego. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrując odwołanie stwierdziła, że zarzuty odwołań nie są trafne. Organ odwoławczy podkreślił, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przedmiot postępowania komunalizacyjnego wyznacza krąg uczestniczących w nim podmiotów. Przedmiotem postępowania komunalizacyjnego jest przejście prawa własności między Skarbem Państwa a właściwą gminą, a odwołujący się nie reprezentują ani gminy ani Skarbu Państwa. Nie udowodnili oni też, że posiadają tytuł prawno rzeczowy do części nieruchomości będącej przedmiotem komunalizacji, a zatem nie udowodnili, że posiadają przymiot strony. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, że skoro postępowanie komunalizacyjne sprowadza się do przeniesienia własności między Skarbem Państwa i właściwą gminą, zaś własność Skarbu Państwa gdy chodzi o sporną działkę została wykazana treścią karty inwentaryzacyjnej i mapy sytuacyjno ewidencyjnej, to wynik postępowania komunalizacyjnego nie może naruszać i nie narusza uprawnień innych podmiotów, które zgłaszają swoje (ewentualne) prawa do nieruchomości inne niż prawo własności. Z tych względów, skoro odwołującym się nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa umorzyła postępowanie odwoławcze. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli J. R. i P. R. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podnieśli, że wszelkie dokumenty dotyczące stanu prawnego nieruchomości znajdują się w Urzędzie [...] w S. Wskazali, że są spadkobiercami po małżonkach J. i J. T., którzy byli użytkownikami wieczystymi działki nr [...] o pow. [...] m2, wobec czego skarżący jako ich spadkobiercy mają interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa w uczestniczeniu w postępowaniu komunalizacyjnym. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnicy postępowania Gmina S. i Prezydent Miasta S. - wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wnieśli o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest zasadna. W orzecznictwie i literaturze ugruntowane jest stanowisko, że stronami postępowania komunalizacyjnego jest Skarb Państwa i właściwa gmina nabywająca nieruchomość. Inne osoby mają przymiot strony jedynie wówczas, gdy wykażą, że komunalizacja narusza ich prawa własności do nieruchomości. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie są stroną tego postępowania, powinno nastąpić w toku rozpoznania odwołania na podstawie dowodów zebranych przez organ pierwszej instancji, dowodów załączonych do odwołania oraz po ewentualnym uzupełnieniu materiału dowodowego zgodnie z art. 136 kpa. Odnosząc powyższe wywody do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uzasadniając decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze ograniczyła się jedynie do ogólnikowych stwierdzeń odnośnie przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym, aby następnie skonstatować, że skarżący nie udowodnili tytułu własności do komunalizowanej nieruchomości. Organ odwoławczy nie odniósł się do dowodów zebranych w sprawie, dokumentów załączonych przez skarżących; nie zgromadził również innych niezbędnych dowodów pozwalających na ustalenie, czy skarżący mają interes prawny w niniejszym postępowaniu w rozumieniu art. 28 kpa. Skarżący swój przymiot strony wywodzili ze spadkobrania po J. i J. małżonkach T. - byłych właścicielach spornej nieruchomości. Jednakże organ nie zobowiązał ich do złożenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po tych osobach. Skarżący podnosili także, że Skarb Państwa nie był właścicielem skomunalizowanej następnie nieruchomości. Zważyć tu należy, że w świetle przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. dla komunalizacji mienia ogólnonarodowego z mocy prawa, decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny dotyczący tego mienia istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Jednakże ze znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów nie sposób ustalić, kto był właścicielem i jakiej nieruchomości w tej dacie. Niczego w tej kwestii nie wyjaśnia znajdujące się w aktach administracyjnych zawiadomienie Sądu Rejonowego w S. dotyczące wpisania w księdze wieczystej kw nr [...] jako właściciela działek [...] i [...] Skarbu Państwa (o czym niżej). Ponadto zawiadomienie odnosi się do nieprawomocnego wpisu, który nastąpił dopiero w dniu [...] stycznia 2007 r. na wniosek z 30 października 2006 r. Zgodnie z treścią art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. D.U z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm. ) wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od daty złożenia wniosku, a więc w tym przypadku od 30 października 2006 r. Organ nie wyjaśnił więc stanu prawnego tych nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Jest to tym bardziej istotne, że w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Urzędu [...] w S. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] z treści którego wynika, że zgodnie z aktualnym stanem zapisu operatu ewidencji gruntów i budynków dla działek [...] i [...] jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa, jednakże wynika z niego również, że w dniu 27 maja 1990 r. jako właściciele działki [...] figurowali J. i J. T. Jest to zatem ważna okoliczność, gdyż min. na ten dokument powołuje się w decyzji organ I instancji wskazując, że właścicielem spornej nieruchomości przed komunalizacją był Skarb Państwa. Numeracja działek, oznaczenie mapy i obrębu geodezyjnego, wyciąg z wykazu zmian gruntowych wskazują, że działki [...] i [...] zostały wydzielone z dawnej działki [...]. Poza tym skarżący P. R. przedłożył do odwołania decyzję z dnia [...] lipca 1976 r. nr [...] o nadaniu własności nieruchomości, z której z kolei wynika, że właścicielem działki w tej dacie stał się M. T. Do odpowiedzi na skargę Gmina S. załączyła dokumenty: decyzję z dnia [...] kwietnia 1977 r. nr [...] o nadaniu J. i J. małżonkom T. prawa wieczystego użytkowania działki nr [...], postanowienie Państwowego Biura Notarialnego z [...] września 1979 r. o odmowie założenia księgi wieczystej i wpisu prawa wieczystego użytkowania działki nr [...] na rzecz małżonków T., wniosek z dnia [...] października 2006 r. Prezydenta Miasta S. o założenie księgi wieczystej dla działek [...] i [...] i wpisanie jako właściciela Skarbu Państwa oraz dla działki [...] o wpisanie jako właścicieli J. R. i P. R. W tym ostatnim wniosku Prezydent przedstawił przekształcenia własnościowe na nieruchomości z powołaniem się na wydane decyzje począwszy od lat 70-tych, zmiany numeracji i powierzchni działek. Natomiast w aktach administracyjnych, którymi dysponował organ odwoławczy, takich dokumentów nie ma. Organ II instancji stwierdzając, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony nie wykazał w oparciu o stosowne dokumenty, kto był właścicielem spornych działek na dzień 27 maja 1990 r., nie przedstawił zmian które zaszły na gruncie, nie ustalił z jakich działek i kiedy zostały wydzielone działki objęte decyzją komunalizacyjną. Dopiero te ustalenia pozwolą na ocenę, czy skarżący mają przymiot strony,- co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1,80 i art. 107 §3 kpa. Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a oraz art. 152 ppsa. Organ ponownie rozpoznając sprawę skarżącej uzupełni materiał dowodowy w kierunku wskazanym w niniejszym uzasadnieniu.