II OSK 1875/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary Protokolant Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 28 października 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 1276/08 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lutego 2008 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] listopada 2007 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 1 października 2007 r. P. K., obywatel Ukrainy, narodowości ormiańskiej, wystąpił do Wojewody Wielkopolskiego o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, uzasadniając swoje żądanie względami rodzinnymi. Odmowne rozpatrzenie zgłoszonego wniosku, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, było skutkiem stwierdzenia, że w wypełnionym formularzu wniosku cudzoziemiec podał nieprawdziwe informacje dotyczące uprzedniej karalności. Powyższą okoliczność, niezależnie od spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki wymienionej w art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 128, poz. 1175 ze zm.), tj. bycia małżonkiem obywatela polskiego, organ zobowiązany był z urzędu uwzględnić w toku prowadzonego postępowania, albowiem stosownie do art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a cyt. ustawy, złożenie wniosku lub dołączenie do niego dokumentów zawierających nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje stanowi podstawę odmowy udzielenia zezwolenia. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał, że niezamieszczenie we wniosku informacji o skazaniu wnioskodawcy wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] – [...] Wydział [...] z [...] kwietnia 2007 r. sygn. [...] za przestępstwo z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 147, poz. 1231 ze zm.), /sprzedaż napoju alkoholowego bez wymaganego zezwolenia/ na karę grzywny nie wynikało z niewiedzy cudzoziemca o tymże fakcie. Wyrok skazujący został doręczony wnioskodawcy, wobec czego miał on świadomość bycia karanym sądownie i okoliczności tej nie zmieniało dobrowolne poddanie się przez niego karze. Oddalając skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lutego 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że ustalenia przyjęte przez organy orzekające w sprawie, odnoszące się do faktu podania przez cudzoziemca w złożonym przez niego wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie nieprawdziwych informacji, były niewadliwe. Według Sądu, skarżący miał świadomość, że ciążył na nim wyrok sądowy i powinien był zamieścić o nim odpowiednią informację. Stwierdzenie zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach nie wymagało przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, albowiem - jak stwierdził Sąd - istotne znaczenie przypisane być musi samemu faktowi podania nieprawdziwych informacji, a nie powodom takiego działania cudzoziemca. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył P. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skarżący zarzucił naruszenie art. 53 ust. 1 pkt 6 i art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o cudzoziemcach przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów, a także art. 106 § 3 i 5 oraz art. 113 § 1 p.p.s.a. wskutek nieprzeprowadzenia przez Sąd I instancji dowodów uzupełniających, które pozwoliłyby wyjaśnić, czy informacje podane w błędnym przeświadczeniu przez cudzoziemca jako właściwe, miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 28 marca 2007 r.) odmowa wydania zezwolenia na zamieszkanie nie może wynikać z faktu niepodania przez cudzoziemca informacji niemających znaczenia dla sprawy. Sąd wadliwie zaniechał przeprowadzenia postępowania dowodowego, które wyjaśniłoby, czy skarżący popełnił umyślnie błąd przy wypełnianiu wniosku oraz czy niepodanie informacji, iż nie był karany, wpływało na wynik sprawy. W ocenie skarżącego, ww. działanie było skutkiem wadliwej interpretacji pojęcia "karany sądownie". Będąc cudzoziemcem, nieznającym polskiego prawa, działał w błędnym przeświadczeniu, że brak rozprawy sądowej sprawił, iż nie został ukarany przez sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zakres zastosowania art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o cudzoziemcach w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego interpretowany jest jednolicie. Przyjmuje się, że odmowa udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z powodu złożenia wniosku zawierającego nieprawdziwe informacje w rozumieniu art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o cudzoziemcach jest uzasadniona wówczas, gdy informacja była nieprawdziwa, mogła mieć znaczenie w sprawie i została przekazana przez cudzoziemca ze świadomością jej nieprawdziwości. Znaczenie w sprawie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony mają takie informacje, które pozwalają ustalić przesłanki, o których mowa w art. 53 ustawy o cudzoziemcach albo dotyczą okoliczności wyłączających wydanie zezwolenia na podstawie art. 57 ustawy. Ratio legis wprowadzenia do katalogu przesłanek negatywnych regulacji prawnej o treści wyznaczonej w art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o cudzoziemcach łączyć trzeba z uznaniem, że wymóg przedstawienia przez wnioskodawcę zgodnych z prawdą wyjaśnień na temat swojej osoby pozwala w bezpośredni sposób ocenić postawę cudzoziemca, a w oparciu o nią jego nastawienie do przestrzegania obowiązujących przepisów i reguł prawnych (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 2009 r. sygn. II OSK 636/08, ONSAiWSA 2010 nr 3, poz. 47; wyrok NSA z 18 czerwca 2009 r. sygn. II OSK 716/08). Brak jest podstaw do podważenia zawartej w zaskarżonym wyroku oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do tego, że nieujawnienie przez skarżącego faktu uprzedniej karalności uzasadniało odmowne rozpatrzenie jego wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wszystkie warunki wpływające na prawidłowe zastosowanie analizowanej normy art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o cudzoziemcach, zostały w niniejszej sprawie spełnione. Mając na uwadze wyrok Sądu Rejonowego w [...] – [...] Wydział [...] z [...] kwietnia 2007 r. uznający cudzoziemca winnym popełnienia przestępstwa z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i wymierzający mu za to przestępstwo karę grzywny, skarżący musi być uważany za "karanego sądownie". Niewątpliwie jest więc on osobą posiadającą właściwość (cechę), do której odnosi się pytanie zawarte w punkcie VII, części E formularza wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Przedstawieniu przez cudzoziemca ubiegającego się o zezwolenie na zamieszkanie informacji o karalności zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy należy nadać istotne znaczenie z tego względu, że kwestia ta ma bezpośredni związek z oceną przestrzegania przez cudzoziemca porządku prawnego. Należy zauważyć, że rozważenie przez organ względów "ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego", w świetle art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy, jest jednym z zagadnień kluczowych dla kierunku rozstrzygnięcia. Powyższe powoduje, że nie można w elementach składających się na tę ocenę, takich jak uprzednia karalność, upatrywać informacji pozbawionych znaczenia dla sprawy. Charakter zdarzeń, do których odnosi się orzeczenie sądy karnego, wynikający ze społecznej szkodliwości czynów przestępnych, jest zdecydowanie odmienny od niedokładności, czy też nieścisłości informacyjnych wniosku w zakresie szczegółowo przedstawianych informacji (odnoszących się do miejsc, dat, nazwisk, itp.), do jakich może w praktyce dochodzić. Zgodzić się należy z poglądem, że jednorazowa sprzedaż napoju alkoholowego bez wymaganego zezwolenia nie należy do okoliczności tego rodzaju, które wskazywałyby, że pobyt skarżącego stanowić ma zagrożenie dla obronności i bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej, przywołana ocena nie może być jednak argumentem uzasadniającym wadliwość zaskarżonego wyroku Sądu I instancji. Wnoszący skargę kasacyjną zwraca bowiem uwagę na incydentalny charakter zdarzenia mu przypisanego, nie dostrzegając, że czym innym jest pozytywna prognoza kryminologiczna i brak późniejszych konfliktów z prawem skarżącego (dobra opinia o nim społeczności lokalnej, sąsiadów), a czym innym naruszenie wymagania, które polegało na zgodnym z prawdą wyjaśnieniu, czy w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie cudzoziemiec wszedł w konflikt z prawem i został skazany. O ile zatem za nieistotne pomyłki, jakich się dopuszcza cudzoziemiec wypełniając wniosek, mogą być uznane błędy niemające bezpośredniego związku z oceną zaistnienia przesłanek udzielenia zezwolenia, o tyle nieprzyznanie się przez cudzoziemca do skazania wyrokiem sądu karnego przypisać trzeba kwalifikację prawną zdecydowanie odmienną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, cecha "fałszywości" informacji odnoszona być powinna do nałożonego na organ obowiązku udowodnienia, iż określona informacja zawarta we wniosku lub dołączonych do niego dokumentach była obiektywnie i subiektywnie niezgodna z prawdą. Za nietrafne uznać w związku z tym należy stwierdzenie Sądu I instancji, że sam fakt podania nieprawdziwej informacji, niezależnie od powodów takiego zachowania cudzoziemca, jest wystarczający do odmownego rozpatrzenia wniosku. Ustalenie takie nie może zostać zaaprobowane, albowiem opiera się na mylnym założeniu, iż cudzoziemiec nawet jeżeli działa w błędnym przeświadczeniu że wypełnia formularz wniosku poprawnie, ponosić powinien skutki prawne niezawinionego umyślnie błędu. Konieczność odrzucenia wykładni przyjętej w odniesieniu do powyższej kwestii przez Sąd I instancji nie oznacza jednak, że skarga na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców powinna była zostać przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniona. Mieć bowiem na uwadze trzeba, że niepodważone ustalenia dowodowe wskazują na to, że skarżący tak w sensie obiektywnym, jak i subiektywnym przedstawił w złożonym przez siebie wniosku informacje fałszywe. Łatwo dostrzec, że w formularzu, pod pytaniem o karalność cudzoziemca, zamieszczone zostały uwagi doprecyzowujące tematykę pytania. Odwoływały się one do wskazania, kiedy doszło do ukarania sądowego osoby, za jaki czyn, jaki zapadł wyrok i czy został wykonany. Użyte w formularzu zwroty nie odnosiły się do pojęć funkcjonujących jedynie w obrębie języka prawniczego, wobec czego skarżący, nawet nie posiadając wykształcenia prawniczego, powinien był prawidłowo uznać się za ukaranego przez sąd. Skazanie w trybie art. 335 k.p.k. bez przeprowadzenia rozprawy nie wyłączało wiedzy skarżącego o podjętych przez sąd decyzjach procesowych. Skarżący był zawiadomiony o terminie posiedzenia sądu karnego (pismo Sądu Rejonowego w [...] - Sądu [...] z 11 stycznia 2008 r., k. 14 akt administracyjnych), doręczony został mu również odpis wyroku z [...] kwietnia 2007 r. W orzeczeniu tym znajdowały się wszystkie informacje, do których nawiązywały pytania dodatkowe punktu VII, części E formularza, wobec czego dowodzenie, że brak przeprowadzenia rozprawy przez sąd karny miałby stanowić wystarczającą podstawę do traktowania swojej osoby jako "niekaranego sądownie" było z oczywistych powodów nieuprawnione. Nie może być wątpliwości, że wnioskodawca nie miał jakichkolwiek podstaw do dokonywania modyfikacji znaczenia poszczególnych pytań formularza i jeżeli się na ten krok zdecydował powinien był uwzględnić konsekwencje prawne formułowania przez siebie w sposób samodzielny autonomicznej treści spornego zapytania o karalność. W przypadku trudności z uzupełnieniem formularza i odpowiedzią na któreś z pytań, obowiązkiem cudzoziemca było uzyskanie od organu stosownego wyjaśnienia, jak należy rozumieć określony punkt (pytanie) albo umieszczenie swoich uwag pod tym pytaniem, wskazujących na trudności w interpretowaniu jego zakresu (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2010 r. sygn. II OSK 1271/09). Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 i 5 oraz art. 113 § 1 p.p.s.a. wskutek nieprzeprowadzenia dowodów uzupełniających, które pozwoliłyby wyjaśnić, czy błędna informacja podana we wniosku miała znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy jest w całości nieuzasadniony. Celem postępowania dowodowego nie jest ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, wobec czego twierdzenie skargi kasacyjnej uznające, że w sprawie określone kwestie pozostały niezbadane nie stanowiło podstawy do nałożenia na sąd obowiązku wyjaśnienia sprawy, obwarowanego zakazem zamknięcia rozprawy do czasu dokonania w tym przedmiocie pełnych ustaleń. Niewyjaśnienie sprawy przez organ administracji skutkuje zastosowaniem przez sąd sankcji wzruszenia decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W rozstrzyganej sprawie sytuacja tego rodzaju jednakże nie zachodziła, albowiem - jak to zostało już wcześniej wyjaśnione - materiał dowodowy zgromadzony przez organy orzekające uzasadniał zastosowanie normy art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.