I SA/Bd 125/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: sędzia WSA Mirella Łent asesor sądowy WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant: asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 03 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi P. W. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w L. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych oddala skargę I SA/Bd 125/08 UZASADNIENIE Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. przeprowadził egzekucję z majątku P. W. "M." sp. z o. o. w L. O. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez wierzyciela – G. "E." Oddział w B. na należność za nielegalny pobór energii elektrycznej. Postępowanie egzekucyjne zostało efektywnie zakończone w dniu 20 kwietnia 2006 r., a wyegzekwowane należności oprócz kosztów egzekucyjnych zostały przekazane wierzycielowi. Pismem z dnia 7 maja 2007 r. spółka wniosła o zwrot bezprawnie wyegzekwowanego zobowiązania bez istniejącego tytułu egzekucyjnego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2006 r., sygn. K 37/04, w którym Trybunał uznał, że egzekucja administracyjna opłat taryfowych za nielegalny pobór energii elektrycznej winna być poprzedzona sądowym postępowaniem rozpoznawczym. Mając na uwadze ww. wyrok Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., postanowieniem z dnia [...] powołując się na art. 64c §7 i art.64c §3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. ) - orzekł o zwrocie zobowiązanemu kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł pobranych w toku postępowania egzekucyjnego oraz obciążył ww. kosztami wierzyciela. Na powyższe postanowienie wierzyciel - Spółka "E." złożyła zażalenie, w którym podniosła, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] i zakończone w dniu 20 kwietnia 2006r. nie było bezprawne, gdyż Trybunał Konstytucyjny orzekł o konstytucyjności przepisu art. 57 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r., Nr 89, poz. 625 ze zm.), co zdaniem wierzyciela oznacza, że ten wyrok Trybunału Konstytucyjnego może mieć znaczenie jedynie na przyszłość, tj. po dacie ogłoszenia i nie ma wpływu na postępowania zakończone przed jego wydaniem. W konsekwencji, brak jest podstaw prawnych do zarzucania bezprawności postępowania zarówno wierzyciela jak i organu egzekucyjnego, które zakończyły się przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Zarzuty, że niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel są niesłuszne, bowiem wierzyciel w dobrej wierze złożył tytuł wykonawczy, który został przyjęty do realizacji w drodze egzekucji administracyjnej. Jeśli nie była ona zgodna z prawem, to organ egzekucyjny winien odmówić prowadzenia egzekucji. Po rozpoznaniu zażalenia wierzyciela Dyrektor Izby Skarbowej w B. - postanowieniem z dnia [...] [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożył zobowiązany tj. Spółka "M.". Sąd rozpatrując skargę wyrokiem z dnia 9 października 2007r. sygn. akt I SA/Bd 578/07 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że organ I instancji nie wydał postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek Spółki "M." lecz z urzędu ponieważ obciążają one wierzyciela. Ponadto Sąd podkreślił, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza reguły, ze koszty egzekucyjne ustalane są w formie postanowienia. Sąd wskazał, że organ egzekucyjny wydaje z urzędu postanowienie, jeżeli obciążają one wierzyciela. Organ zobowiązany jest wydać postanowienie na żądanie zobowiązanego, co jednak nie oznacza, że brak wniosku może być przeszkodą dla organu egzekucyjnego w ściągnięciu kosztów obciążających zobowiązanego bezpośrednio w trybie egzekucyjnym. Dalej Sąd stwierdził, że skoro postanowienie to nie jest obligatoryjne i nie ma wpływu na pobranie kosztów egzekucyjnych, to brak postanowienia wydanego na wniosek zobowiązanego nie może wykluczyć zwrotu zobowiązanemu uiszczonych kosztów w razie niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji. W podsumowaniu Sąd stwierdził, iż przywołany przez organ odwoławczy przepis art. 64 c § 7 i § 8 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie może stanowić podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Sąd wskazał, że w zakresie ewentualnego zwrotu wyegzekwowanej od zobowiązanej spółki kwoty właściwa jest droga procesu cywilnego. Mając powyższe na względzie Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] uchylił postanowienie organu egzekucyjnego, w którym orzeczono o zwrocie zobowiązanej firmie "M." kosztów egzekucyjnych i obciążenia nimi wierzyciela i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. )- dalej Kpa - argumentując, iż rozstrzygnięcie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. To rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało zaskarżone do tut. Sądu przez zobowiązaną spółkę " M." , reprezentowaną przez prokurenta firmy Pana J. Ś. W skardze zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu art. 138 § 2 ( zdanie pierwsze ) oraz art. 10 § 1 cyt. ustawy Kpa., jednocześnie wnosząc o uchylenie ww. postanowienia i o zasądzenie na rzecz skarżącej firmy kosztów postępowania. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że w jego opinii nastąpiło wydanie decyzji kasacyjnej bez wykazania podstaw określonych w art. 138 § 2 Kpa co stanowi naruszenie ww. przepisu i może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięciem sprawy a w konsekwencji zdaniem strony wyczerpuje przesłanki uchylenia zaskarżonego aktu, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Dodatkowo strona podniosła, że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 cyt. ustawy Kpa bowiem organ wydał rozstrzygnięcie bez uprzedniego zapoznania się strony z aktami sprawy, bez możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych i zaprezentowania swego stanowiska w sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że w jego opinii skarga jest przedwczesna z uwagi na to, że zaskarżone postanowienie nie może być przedmiotem skargi, gdyż jest to postanowienie, które nie można zakwalifikować do żadnej kategorii, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego w opinii strony skarga jest przedwczesna a strona nieuprawniona. Pismem z dnia 19 maja 2008r. oraz pismem z dnia 26 maja 2008r. skarżąca Spółka w uzupełnieniu przekazała zarzuty na działania wierzyciela, załączając do przesłanych pism dokumenty z postępowania egzekucyjnego, opinie biegłego co do nielegalnego poboru energii, jak również akta związane z prowadzonymi postępowaniami przed Sądem Okręgowym w B. Organ odwoławczy w odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia 19 maja 2008r. podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art.134 § 1 tej ustawy Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonego postanowienia. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy organ odwoławczy wydając rozstrzygnięcie kasacyjne istotnie nie podał podstaw, które przesądziły o zastosowaniu art. 138 § 2 Kpa. Przepis art. 138 § 2 stanowi iż " Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. " Należy zauważyć, że w sprawie tut. Sąd w dniu 9 października 2007 r. w sprawie I SA/Bd 578/07 wydał rozstrzygnięcie uchylające postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. i w wyroku tym zawarł m. innymi, że wskazana przez organ podstawa prawna zaskarżonego postanowienia tj. przepisy art. 64 c § 7 i § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - nie mogą mieć zastosowania. Zaskarżone przez stronę postanowienie jest istotnie wydane w zw. z prawomocnym wyrokiem tut. Sądu. Należy podkreślić, że uzasadnienie wydanego wyroku jest integralną częścią zaskarżonego postanowienia. Sąd uchylając rozstrzygnięcie organu II instancji spowodował, że w obrocie prawnym pozostało rozstrzygnięcie I instancji. Organ odwoławczy jako organ nadzoru mając na uwadze wiążące go i prawomocne rozstrzygnięcie Sądu, wraz z ustaleniami w nim zawartymi, w opinii składu orzekającego w niniejszej sprawie prawidłowo uznał, że dla wyjaśnienia sprawy należy uchylić i rozstrzygnięcie I instancji, a przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wyjaśnić, czy egzekucja była wszczęta i prowadzona niezgodnie z prawem oraz kogo obciążają koszty egzekucyjne - wierzyciela, zobowiązanego czy ewentualnie organ egzekucyjny. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł, jak w sentencji wyroku.