II SA/Wa 198/08

II SA/Wa 198/08 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 11 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Asesor WSA Jarosław Trelka (spr.), Protokolant Mateusz Rogala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi Z. Ś. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności rozkazu o zwolnieniu ze służby oddala skargę. II SA/Wa 198/08 UZASADNIENIE Rozkazem Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] marca 2007 r. Z. J. Ś. został zwolniony ze służby w Agencji z dniem 30 kwietnia 2007 r. Rozkaz ten został wydany na podstawie art. 60 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm.), zwanej też dalej "ustawą", tj. w związku z wystąpieniem przez funkcjonariusza z wnioskiem o zwolnienie. Rozkaz ten stał się ostateczny. Wnioskami z dnia 17 i 24 sierpnia 2007 r. skarżący zwrócił się o stwierdzenie nieważności rozkazu zwalniającego. Uznał, że został zmuszony do wystąpienia z raportem o zwolnienie. Wskazał, że przez jednego z funkcjonariuszy został błędnie poinformowany o obowiązku wystąpienia z takim raportem przez wszystkich funkcjonariuszy, którzy wstąpili do "resortu bezpieczeństwa" przed 1990 r. Doprowadziło to do niekorzystnego ukształtowania świadczeń emerytalnych skarżącego. Działania osób udzielających mu wskazówek przy podejmowaniu decyzji o wystąpieniu z raportem o zwolnienie uznał za naruszające prawo karne, wystąpił o zawiadomienie Prokuratury o tym fakcie i o udział prokuratora w postępowaniu nadzorczym. Rozkaz zwalniający jest, według skarżącego, dotknięty wadą z art. 156 § 1 punkt 2 i 7 Kpa. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Szef ABW odmówił stwierdzenia nieważności rozkazu z [...] marca 2007 r. Rozkaz ten nie był obciążony, zdaniem organu, żadną z wad z art. 156 § 1 Kpa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wniósł o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego zmierzającego do wykazania, że raport o zwolnienie złożył pod wpływem groźby i szantażu ze strony dyrektora jednego z departamentów ABW. Osoba ta, według skarżącego, wprowadziła go w błąd informując, że ustawa wymaga, aby z każdym funkcjonariuszem przyjętym do służby przed 1990 r. został rozwiązany stosunek służbowy. Skarżący działał pod wpływem groźby i błędu, kiedy nie składał w terminie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - zagrożono mu bowiem negatywnymi konsekwencjami i zwolnieniem ze służby na niekorzystnych warunkach emerytalnych. Tak samo zostali potraktowani, według skarżącego, także inni funkcjonariusze - w sumie kilkadziesiąt osób. Skarżący wniósł też o doprowadzenie do udziału w sprawie prokuratora i o przesłuchanie skarżącego przez prokuratora. Skarżący zawnioskował też o potraktowanie jego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jako "...środka odwoławczego opartego na płaszczyźnie prawa międzynarodowego ze wskazaniem dyspozycji art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności". Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Szef ABW utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] września 2007 r. i powtórzył stanowisko w sprawie. Organ uznał, że nie zaistniała potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego, gdyż stan faktyczny nie zmienił się względem stanu z okresu, w którym wydano decyzję I instancji. Z kolei zawiadomienie prokuratora jest zasadne wtedy, gdy organ uzna to za potrzebne (art. 183 § 2 Kpa), ale w niniejszej sprawie taka potrzeba nie zaszła. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...] listopada 2007 r. skarżący zarzucił organowi naruszenie szeregu przepisów Kpa (m.in. art. 6 - 10, 75 § 1, 77, 156 § 1 punkt 2), art. 5 Kodeksu cywilnego, art. 2, 7, 9 i 83 Konstytucji, art. 13 i 17 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Skarżący zauważył przewlekłość postępowania nadzorczego, powtórzył argument swojego działania podczas składania raportu o zwolnienie pod wpływem błędu i groźby, zarzucił ponownie nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego i zaniechanie poinformowania o sprawie prokuratora. Zaskarżoną decyzję uznał za przejaw dyskryminacji. W swojej skardze skarżący powołał się na szereg orzeczeń NSA, Sądu Najwyższego i naukę prawa administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko w sprawie. Organ zauważył, że dopiero wystąpienie okoliczności dotyczących niekorzystnego wymiaru emerytury, niezwiązanych zresztą z decyzją o zwolnieniu ze służby, spowodowało zakwestionowanie przez skarżącego tej decyzji. Zwolnienie nie miało charakteru represji, na co wskazuje też podwyższenie skarżącemu, tuż przed zwolnieniem, dodatku służbowego. Swoje stanowisko skarżący powtórzył i uzupełnił o dodatkowe orzeczenia sądowe w pismach z dnia 13 marca 2008 r. i 3 czerwca 2008 r. Zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego spowodowało, że skarżący nie mógł wykazać swojego działania pod wpływem błędu i groźby. Organ pozbawił skarżącego prawa udziału w postępowaniu. Do sprawy ostatecznie, według skarżącego, przystąpił prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich. Zaniechanie formalnego wszczęcia postępowania nadzorczego doprowadziło do sytuacji, że skarżący nie mógł wykazać, iż w dniu 14 marca 2007 r. w ogóle nie skierował raportu o zwolnienie. W piśmie z dnia 3 czerwca 2008 r. skarżący podał, że w postępowaniu cywilnym przed Sądem Rejonowym dla W., w dniu 28 lutego 2008 r. Naczelnik Wydziału IV ABW zeznał, iż skarżący musiał odejść ze służby, gdyż zaangażował Agencję w swoje własne sprawy. Dowodzi to, zdaniem skarżącego, że nie składał dobrowolnie raportu o zwolnienie. Powołując się na kolejne orzeczenia sądowe skarżący uznał, że decyzje nadzorcze nie zawierają właściwego uzasadnienia. Po skierowaniu wniosku o stwierdzenie nieważności rozkazu zwalniającego organ nie wszczął postępowania nadzorczego, co pozbawiło stronę prawa czynnego w nim udziału. Swoje zwolnienie ze służby uznał za przejaw szykan ze strony władz ABW za ujawnianie nieprawidłowości w postępowaniu funkcjonariuszy publicznych w roku 2006. Jego zawiadomienia w tym względzie były przedmiotem analiz Prokuratury Krajowej, która sprawie nadawała stosowny bieg. Skarżący wskazał, że raport o zwolnienie, zgodnie z przepisami, powinien wpłynąć do Szefa ABW drogą służbową, tj. za pośrednictwem bezpośredniego przełożonego. Skarżący takiej drogi nie zachował. Do pisma z 3 czerwca 2008 r. skarżący dołączył oświadczenia innych funkcjonariuszy kierowane do Rzecznika Praw Obywatelskich, w których wyrażono pogląd o niezgodnym z prawem rozwiązaniu ich stosunku służbowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadnie ocenił Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, że rozkaz z dnia [...] marca 2007 r. nie jest dotknięty żadną, kwalifikowaną wadą prawną z art. 156 § 1 Kpa. Rozkaz ten został wydany w wyniku wniosku skarżącego o zwolnienie ze służby. Wniosek taki był dla organu wiążący. Organ, zgodnie z art. 60 ust. 3 ustawy, może jedynie określić datę zwolnienia, ale nie może ona przypadać po 6 miesiącach od wystąpienia o zwolnienie. Kwestionowany przez skarżącego rozkaz jest zgodny z tym przepisem. Sąd podkreśla, że wielokrotnie akcentowana przez skarżącego okoliczność, iż składając raport o zwolnienie działał on pod wpływem błędu, przymusu albo szantażu, nie mogła doprowadzić do uwzględnienia skargi. To skarżący powinien wykazać, że taka okoliczność istotnie zaistniała. Organ w postępowaniu nadzorczym, ani nawet sąd administracyjny w postępowaniu sądowym, nie mogli stwierdzić, iż raport o zwolnienie wyniknął z wywieranego na skarżącego przymusu, szantażu lub jego błędu. Co więcej - nawet wykazanie takiej okoliczności nie wpłynęłoby na ważność rozkazu zwalniającego, gdyż stanowiłoby to nową, istotną okoliczność faktyczną w rozumieniu art. 145 § 1 punkt 5 Kpa, a nie dowód rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 punkt 2 tego Kodeksu. Brak zachowania drogi służbowej w czasie składania raportu o zwolnienie nie stanowi okoliczności wpływającej na ważność rozkazu zwalniającego. Nie jest taką okolicznością również ewentualne naruszenie prawa w toku postępowań w przedmiocie zwolnienia innych funkcjonariuszy. Należy też wyjaśnić, że w toku postępowania nadzorczego nie przeprowadza się nowych dowodów, lecz organ nadzorczy, na podstawie istniejących już akt sprawy, ocenia, czy wydana decyzja dotknięta jest wadą z art. 156 § 1 Kpa. Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ nadzorczy wskazywanych w skardze przepisów prawa procesowego i międzynarodowego. Składając raport o zwolnienie skarżący zainicjował tym samym postępowanie w przedmiocie zwolnienia. Wiedział on zatem, że takie postępowanie się toczy i mógł w związku z tym zgłaszać wszelkie wnioski w tej sprawie i prezentować swoje stanowisko i zarzuty, w tym też i taki, który dotyczyłby ewentualnej wady jego oświadczenia woli. Niezasadne są ponadto zarzuty zaniechania powiadomienia o postępowaniu nadzorczym Prokuratury - powiadomienie takie należy do uznania organu, kierującego się dyspozycją art. 183 § 2 Kpa. Poza tym nie było przeszkód, aby sam skarżący zwrócił się do Prokuratury o wstąpienie do postępowania. Brak udziału prokuratora w postępowaniu nadzorczym nie wpłynął, w ocenie Sądu, na prawidłowość wydanych w jego wyniku decyzji. Zasadny jest natomiast zarzut przewlekłości postępowania nadzorczego, ale to uchybienie nie wpłynęło na wydane decyzje. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Sąd skargę oddalił. Rozkaz zwalniający skarżącego ze służby nie jest dotknięty żadną kwalifikowaną wadą prawną.