I OSK 1217/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-08-07
Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Irena Kamińska, Jolanta Rudnicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wyznaczyć termin do poddania się przez kierowcę kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, jeśli ustawa Prawo o ruchu drogowym nie przewiduje takiej możliwości?Ratio decidendi
Ustawa Prawo o ruchu drogowym, w szczególności art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b), nie przewiduje możliwości wyznaczania przez organ administracji terminu do poddania się przez kierowcę kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Określenie takiego terminu w decyzji stanowi działanie bez podstawy prawnej, co skutkuje nieważnością decyzji w tej części. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd pierwszej instancji błędnie stwierdził nieważność decyzji w całości, zamiast ograniczyć ją do części dotyczącej terminu.Stan faktyczny
Starosta Rawski skierował R. D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, wyznaczając termin do dnia 15 lutego 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. R. D. zaskarżył decyzję SKO do WSA w Łodzi, zarzucając m.in. brak powiadomienia o wszczęciu postępowania i otrzymanie decyzji organu odwoławczego po terminie. WSA w Łodzi stwierdził nieważność decyzji obu organów, uznając wyznaczenie terminu za działanie bez podstawy prawnej. SKO wniosło skargę kasacyjną do NSA.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Odstępuje od zasądzenia od R. D. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia WSA del. Jolanta Rudnicka Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. akt III SA/Łd 165/08 w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia od R. D. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 11 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 165/08 po rozpoznaniu skargi R. D. stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami oraz orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.
Starosta Rawski decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.- dalej powoływanej jako ustawa z dnia 20 czerwca 1997r. lub Prawo o ruchu drogowym), orzekł o skierowaniu R. D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii "A", "B", "C", "T". Jednocześnie stwierdził, że niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji do dnia [...] lutego 2008 r. spowoduje cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, po rozpatrzeniu odwołania R. D., decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] powyższą decyzję, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że wniosek o sprawdzenie kwalifikacji R. D. złożył Komendant Wojewódzki Policji w Ł., powołując się na fakt otrzymania przez kierowcę łącznie 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od dnia [...] lutego 2007 r. do dnia [...] listopada 2007 r. W takiej sytuacji, zgodnie z art.114 ust.1 pkt.1 lit. b) Prawa o ruchu drogowym, R. D. bezspornie kwalifikował się do egzaminu sprawdzającego. Decyzja organu I instancji o skierowaniu tego kierowcy na sprawdzenie przedmiotowych kwalifikacji prawa zatem nie narusza.
Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach R. D. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił, iż nie został powiadomiony o wszczęciu postępowania, a nadto nie mógł poddać się kontrolnemu badaniu kwalifikacji w terminie ustalonym w decyzji organu I instancji, tj. do dnia [...] lutego 2008r., gdyż decyzję organu odwoławczego otrzymał po dniu [...] lutego 2008 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji, dodając, że decyzję organu I instancji skarżący otrzymał w dniu [...] stycznia 2008 r., czyli ponad 1 miesiąc przed wyznaczonym mu terminem do sprawdzenia kwalifikacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 11 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 165/08, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty Rawskiego z dnia [...] stycznia 2008 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, iż materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowił art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), zgodnie z którym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 powołanej ustawy. Przepis ten nie przewiduje terminu do złożenia egzaminu sprawdzającego kwalifikacje i nie upoważnia starosty do wyznaczenia takiego terminu. W razie niepoddania się obowiązkowi złożenia omawianego egzaminu, starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, stosownie do art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) Prawa o ruchu drogowym. Również ten przepis nie określa daty sprawdzenia kwalifikacji kierowcy, a tym samym nie precyzuje, po jakim czasie od skierowania na egzamin starosta może zastosować powyższą sankcję. Oznacza to, że organ każdorazowo ocenia, kiedy w okolicznościach konkretnej sprawy, można mówić o niewykonaniu przedmiotowego obowiązku, a w konsekwencji kiedy zostaną spełnione przesłanki do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Zatem decyzja, o jakiej mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1b) ustawy, rozstrzyga wyłącznie o obowiązku poddania się sprawdzeniu kwalifikacji, a nie o terminie wykonania takiego rozstrzygnięcia. Brak jest jakichkolwiek podstaw do określenia terminu sprawdzenia kwalifikacji w decyzji o skierowaniu na taki egzamin (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1363/06 - niepublikowany).
WSA w Łodzi wskazał również, że termin jako dodatkowy element decyzji, może być traktowany wyłącznie jako termin ważności decyzji, to znaczy może ograniczać czasowo uprawnienia lub obowiązki wypływające z decyzji. "Przydanie terminu ogranicza moc wiążącą decyzji w ten sposób, że albo zaczyna ona obowiązywać po upływie określonego czasu (termin początkowy), albo też przestaje wiązać po upływie ustalonego okresu (termin końcowy)" (zob. T. Woś, Termin, warunek i zlecenie w prawie administracyjnym, Państwo i Prawo 1994 nr 6 str. 22 i nst.). Przyjmując takie znaczenie analizowanego pojęcia, uznać należy, iż nie mieści się w nim określenie daty wykonania obowiązku, tj. określenie terminu obowiązku poddania się sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Określenie granicznej daty wykonania obowiązku jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy przepis prawa materialnego, stanowiący podstawę prawną decyzji administracyjnej, przewiduje możliwość określenia w tej decyzji daty wykonania obowiązku. Jeżeli przepisy nie przewidują takiego działania administracji oznacza to, iż nie może ona działać w sposób legalny. Organy administracji publicznej obowiązane są bowiem działać na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Mogą one władczo kształtować sytuację obywateli wyłącznie wówczas, gdy przewiduje to przepis prawa powszechnie obowiązującego. Wszystkie elementy decyzji, zarówno rozstrzygnięcie, jak i warunki, terminy i inne dodatkowe zastrzeżenia, winny mieć więc oparcie w przepisach ustawowych lub wykonawczych. Potwierdza to również art. 107 § 2 k.p.a., stanowiący, iż poza składnikami, o których mowa w § 1 tego przepisu, decyzja może zawierać także inne elementy, o ile stanowią tak przepisy szczególne.
W związku z powyższym skoro w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy - Prawo o ruchu drogowym ustawodawca nie zawarł upoważnienia do określania terminu, w którym osoba skierowana na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ma się poddać takiemu egzaminowi, to uznać należy, iż decyzje organów administracji obu instancji dotknięte są wadą nieważności. Decyzja Starosty Rawskiego z dnia [...] stycznia 2008 r. w części ustalającej termin, w jakim skarżący ma się poddać kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji została bowiem podjęta bez podstawy prawnej, co wypełnia przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, utrzymując na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzję dotkniętą wadą nieważności, rażąco naruszyło prawo, a więc zaskarżona decyzja także obarczona jest kwalifikowaną wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, zaskarżając oraz domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i oddalenia skargi, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a ponadto zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz.908 z późn. zm.) w związku z § 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2001 r. w sprawie wydania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz.215 z późn. zm.) poprzez niezastosowanie tych przepisów polegające na odstąpieniu od zastosowania powołanego rozporządzenia oraz niewzięcie pod uwagę powszechnie obowiązującego przepisu ustawy;
2. art. 100 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. -Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz.908 z późn. zm.) w związku z art. 178 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. ( Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) i art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.- dalej P.u.s.a.) poprzez brak dokonania wykładni delegacji ustawowej z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2001r. w sprawie wydania uprawnień do kierowania pojazdami ( Dz. U. Nr 24, poz.215 z późn. zm.) i odmowę zastosowania w sprawie aktu rangi podustawowej.
Zarzucono nadto naruszenie przepisów postępowania tj.:
1. art. 145 § 1 w związku z art. 135 P.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzi rażące naruszenie prawa, podczas gdy rażące naruszenie prawa zachodzi w sytuacji, gdy przekroczenie prawa jest jasne i niedwuznaczne i nie jest konsekwencją wykładni norm prawa i orzecznictwa sądowego;
2. art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) poprzez błędne przyjęcie, że decyzje organów administracji publicznej w niniejszej sprawie obciążone są wadą kwalifikowaną powodującą stwierdzenie ich nieważności;
3. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozbieżnych stanowisk orzecznictwa dotyczących skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz określenia granicznego terminu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i nieprzywołanie poglądów doktryny co do oceny naruszenia prawa jako rażącego;
4. art. 138 w związku z art. 141 § 1 P.p.s.a. poprzez brak dokonania wykładni przepisów prawa, brak wskazań co do sposobu dalszego postępowania oraz niespójność pomiędzy sentencją wyroku stwierdzającą nieważność decyzji w całości, podczas gdy w uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał na nieważność decyzji w części dotyczącej określenia terminu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wyraził przekonanie, iż zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach, jaki decyzja organu pierwszej instancji, znajdują oparcie w przepisach ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz jak - podał w przepisach "rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2001 r. w sprawie wydania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz.215 z późn. zm.)", wydanego na podstawie delegacji przewidzianej w art. 100 ustawy. Stosownie do § 6 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury skierowanie osoby podlegającej kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art.114 ust.1 pkt1 lit. b) Prawa o ruchu drogowym organ wydaje na druku, którego wzór jest określany w załączniku nr 2 do rozporządzenia. W ustalonym wzorze druku skierowania znajduje się zapis o treści: "niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji w terminie do dni....spowoduje wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami". Zatem brak określenia przez organ administracji publicznej terminu, w którym osoba skierowana na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, ma się poddać egzaminowi stanowiłoby naruszenie przepisów rozporządzenia poprzez niezastosowanie się do ustalonego wzoru skierowania, a także uniemożliwiłoby właściwemu organowi wykonanie obowiązku cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami (art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) Prawa o ruchu drogowym).
Kasator podkreślił również, że organy administracji publicznej działają na podstawie i w graniach prawa, zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art.7 Konstytucji. Reguła ta odnosi się również do samorządowych kolegiów odwoławczych, co wynika z art. 21 ust.1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych. Kolegium związane przepisami prawa powszechnie obowiązującego nie jest władne oceniać ich legalności i odstąpić od zastosowania przepisów prawa z powodu ich niezgodności z ustawą. Zastosowania aktu rangi podustawowej na podstawie art.178 Konstytucji oraz art. 4 P.u.s.a. może odmówić jedynie Sąd. Tymczasem WSA w Łodzi w ogóle nie odniósł się do wskazanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury "z dnia 21 stycznia 2001 r.", a przez to zaniechał oceny zgodności tego aktu z art. 100 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym i nie stwierdził niezgodności rozporządzenia z takim upoważnieniem ustawowym. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie odmówił zastosowania przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami w tej sprawie, to nie można uznać, że określenie terminu kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji nie miało podstaw prawnych, bowiem określenie tego terminu wynika z ustalonego wzoru skierowania, będącego załącznikiem nr 2 do w/w rozporządzenia.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji błędnie zarzucił Staroście Rawskiemu działanie bez podstawy prawnej, a Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Skierniewicach rażące naruszenie prawa przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Na potwierdzenie powyższego Kolegium wskazało na odmienne orzeczenia wydane w podobnych sprawach. I tak w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2008r. sygn. akt VI S.A./Wa 7/08 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 kwietnia 2008 r. sygn. akt III S.A./Gd 27/08 wskazano jedynie na błędną wykładnię art. 114 Prawa o ruchu drogowym, natomiast w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II S.A./Po 24/08 powołano się na inne naruszenia skutkujące uchyleniem decyzji w zakresie wskazania terminu.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił ponadto, iż WSA w Łodzi nie zawarł w uzasadnieniu swego wyroku wskazania co do dalszego postępowania, tak aby umożliwić organom administracji usunięcie uchybień prawa i doprowadzić do załatwienia sprawy w pełnej zgodności z prawem. Kasator podkreślił, że organ administracji publicznej będąc związany oceną prawną wyrażoną w zaskarżonym wyroku (stwierdzającego nieważność decyzji Starosty Rawskiego zarówno w części dotyczącej wskazania terminu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji jak i w części dotyczącej skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji) powinien postępowanie umorzyć, co doprowadziłoby do sytuacji, w której osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem i która przekroczyła 24 punkty otrzymane na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie byłaby na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji skierowana na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie ma kwestia, czy w przypadku przekroczenia przez kierowcę określonej liczby punktów wpisanych do ewidencji osób naruszających przepisy o ruchu drogowym uprawnienia starosty przewidziane art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.- dalej powoływanej jako ustawa z dnia 20 czerwca 1997r. lub Prawo o ruchu drogowym), obejmują tylko skierowanie kierującego pojazdem na sprawdzenie kwalifikacji czy także termin takiego sprawdzenia. W związku z powyższym przypomnieć należy, że art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) cyt. ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. stanowi, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Powołany przepis jednoznacznie precyzuje organ właściwy, procesową formę, charakter oraz przesłanki skierowania kierowcy na sprawdzenie jego kwalifikacji do prowadzenia pojazdu. Skierowania takiego dokonuje starosta w drodze decyzji administracyjnej. Sformułowanie "sprawdzeniu...podlega" dowodzi przy tym, że przedmiotowe orzeczenie ma charakter związany i nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu orzekającego. W razie przekroczenia 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego - na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji - starosta zobowiązany jest zatem skierować osobę posiadającą uprawnienie do kierowania pojazdami na sprawdzenie omawianych kwalifikacji.
W art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. mowa jest wyłącznie o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzanie jego kwalifikacji. Przepis ten, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, nie określa terminu sprawdzenia kwalifikacji ani też nie przyznaje organowi uprawnień do decydowania, w jakim czasie dana osoba zobowiązana jest poddać się stosownemu egzaminowi.
Dopuszczalność zamieszczenia takiej klauzuli nie wynika też z innych norm ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym jego art. 140 ust.1 pkt 4a. Ten ostatni przepis stanowi, że starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie przewidzianym w art.114 ust.1 pkt 1. Wskazane skutki prawne ustawodawca łączy zatem z samym niewykonaniem obowiązku nałożonego na kierowcę na określonej podstawie a nie z przekroczeniem ściśle określonego okresu realizacji tego obowiązku, zwłaszcza niedotrzymaniem terminu, który miałby być wyznaczony przez organ w skierowaniu.
Uprawnień do określania przez organ w decyzji terminu skierowania na sprawdzenie kwalifikacji, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, nie można też wywodzić z przepisów § 6 "rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2001 r. w sprawie wydania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz.215 z późn. zm.). Po pierwsze, prawa i obowiązki uczestników ruchu drogowego regulowane są ustawą, a w zakresie regulacji ustawowej nie jest dopuszczalne jej interpretowanie przy stosowaniu rozwiązań prawnych wynikających wyłącznie z rozporządzeń wykonawczych. Zakres obowiązków nakładanych na uprawnionego do kierowania pojazdami należy zatem oceniać w oparciu o przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym a nie - jak tego oczekują organy orzekające w niniejszej sprawie - aktów podustawowych. Po drugie, w przepisach powszechnie obowiązujących nie ma w ogóle powołanego przez kasatora rozporządzenia. Zresztą nawet przyjmując, że nastąpiła oczywista omyłka i kastorowi w istocie chodziło o rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydania uprawnień do kierowania pojazdami, to i tak wywody w tym zakresie należy uznać za chybione. Powołane rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia jedynie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z wydawaniem dokumentów, cofaniem i przywracaniem uprawnień do kierowania oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach. Brzmienie tego przepisu nie może budzić wątpliwości, że zakres kompetencji powierzonych ministrowi przez ustawodawcę nie obejmuje rozszerzenia w omawianych sprawach przysługujących staroście uprawnień oraz umocowania do uregulowania w rozporządzeniu dodatkowych, nieprzewidzianych w ustawie elementów skierowania kierowcy na sprawdzenie przez niego kwalifikacji do prowadzenia pojazdów.
Z powyższych względów przyjąć należy, że załącznik nr 2, do którego między innymi odsyła § 6 rozporządzenia, w żaden sposób nie może rzutować na treść rozstrzygnięć przewidzianych w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) cyt. ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Władcze działania podejmowane w tym trybie obejmują tylko skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Przesądzają zatem wyłącznie o obowiązku poddania się przez kierowcę stosownemu egzaminowi. Bez wyraźnego umocowania organ nie może natomiast decydować o terminie wykonania nałożonego przez siebie obowiązku.
Treść decyzji administracyjnych zawsze jest zdeterminowana przepisami prawa administracyjnego materialnego. Brak w przepisach o ruchu drogowym podstawy do określania przez organ terminu wykonania omawianego skierowania oznacza, że decyzja taka w zakresie określającym termin poddania się przez kierowcę kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji została wydana bez podstawy prawnej, a to z kolei dowodzi, że zgodnie z dyspozycją art.156 § 1 pkt 2 kpa, decyzja taka w tej części jest nieważna, co obliguje do wyeliminowania jej w tym zakresie z obrotu prawnego.
Dodać również należy, że jeżeli przepisy o ruchu drogowym nie zawierają odmiennych unormowań ustawowych i nie przewidują możliwości odmiennego uregulowania przez organ kwestii wykonalności przedmiotowego skierowania, to nie może ulegać wątpliwości, że podlega ono wykonaniu z dniem, w którym stanie się ono ostateczne. Adresat takiej decyzji zobowiązany jest zatem do niezwłocznego wykonania tego ostatecznego rozstrzygnięcia, a tym samym niezwłocznego poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Kwestie te podlegają jednak ocenie nie w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) cyt. ustawy z dnia 20 czerwca 1997r., lecz w odrębnym postępowaniu, które może być uruchomione na mocy art. 140 ust.1 pkt 4a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997r.
W tej sytuacji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji trafnie przyjął, że decyzja Starosty Rawskiego z dnia [...] stycznia 2008 r. w części ustalającej termin, w jakim skarżący ma się poddać kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji została podjęta bez podstawy prawnej, natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, utrzymując decyzję dotkniętą wadą nieważności, rażąco naruszyło art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., czym także wyczerpało dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wskazane wady mogły skutkować stwierdzeniem nieważności wskazanych decyzji jedynie w części dotyczącej terminu. W żaden sposób nie podważały natomiast zasadności samego skierowania R. D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Tymczasem WSA w Łodzi zaskarżonym wyrokiem stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, nie wyjaśniając przy tym, w uzasadnieniu swego orzeczenia, przyczyn i podstaw takiego rozstrzygnięcia. Na powyższe trafnie zwrócił uwagę kasator, prawidłowo przy tym wywodząc, że we wskazanych okolicznościach naruszenie przez Sąd I instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art.145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zobowiązany będzie po raz kolejny ocenić legalność omawianych decyzji i rozważyć czy zachodzą przesłanki do wyeliminowania tych rozstrzygnięć w całości czy w określonej części.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że rozpatrywana skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Dlatego na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzeczono jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 powołanej ustawy P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło