II SA/Gl 352/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędzia WSA Daria Sachanbińska (del.), Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2008r. sprawy ze skargi J. B. na pismo Prezydenta Miasta G. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydanie karty pojazdu 1. uchyla zaskarżony akt i orzeka, że akt ten nie może być wykonywany w całości, 2. zasądza od Prezydenta Miasta G. na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę [...] złotych. Wnioskiem z dnia [...] roku uzupełnionym następnie pismem z dnia [...] r. J. B. zwrócił się do Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w G. o zwrot pobranych opłat za karty pojazdów wydane dla trzech samochodów marki: [...], [...] i [...]. Wnioskodawca podał, że domaga się zwrotu [...] zł wraz z odsetkami liczonymi do dnia otrzymania pieniędzy. Kwota ta stanowi zaś różnicę między uiszczonymi opłatami, a rzeczywistymi kosztami wydanych kart pojazdu. Podstawy do zwrotu tej kwoty upatrywał zaś w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zastępca Naczelnika Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w G. w piśmie z dnia [...] roku uznała żądanie J. B. za nieuzasadnione i odmówiła zwrotu żądanej kwoty. Podała, że rejestracja pojazdów nastąpiła w trybie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm,) i zgodnie z art. 77 ust. 3 tej ustawy w przypadku pojazdu sprowadzonego z zagranicy przy pierwszej jego rejestracji należy wydać za opłatą kartę pojazdu. Wysokość przedmiotowej opłaty została ustalona w oparciu o § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). W wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. (sygn. akt U 6/04) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności tego przepisu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji R.P. W wyroku tym Trybunał ustalił także, że zakwestionowany przepis traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. W ocenie organu wyrok ten nie daje podstawy do ubiegania się o zwrot uiszczonych opłat za kartę pojazdu, bowiem bezspornym jest fakt, że nie wprowadza on zasady wstecznego oddziaływania orzeczenia w postaci nieważności niekonstytucyjnego przepisu od samego początku. Tym samym przepis ten był ważny i obowiązujący do daty wejścia w życie nowego rozporządzenia, co nastąpiło z dniem 15 kwietnia 2006 r. Opłata za kartę pojazdu pozostawała zaś bez zmian i była opłatą należną. J. B. ponownie wystąpił pismem z dnia [...]r. do Prezydenta Miasta G., "odwołując się" od "decyzji z dnia [...] r." odmawiającej zwrotu uiszczonych opłat za karty pojazdu. W piśmie tym podniósł, że nie kwestionuje słuszności pobierania przedmiotowych opłat, a tylko ich wysokość. Odnosząc się do wykładni wyroku Trybunału Konstytucyjnego zaprezentowanej w piśmie Urzędu Miejskiego wskazał, że wyrok ten co prawda nie nakazuje organom zwrotu niesłusznie pobranych opłat, ale nie ma w nim także zapisu, iż poszkodowani nie mają prawa do ubiegania się o zwrot tych należności. W odpowiedzi na to wezwanie Prezydent Miasta G. pismem z dnia [...] roku poinformował J. B., iż w jego ocenie brak jest podstaw do zwrotu części opłaty za wydane karty pojazdów. W dniu [...] roku J. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na opisaną czynność Prezydenta Miasta G. (określoną mianem zażalenia). W uzasadnieniu podtrzymał swoje stanowisko dotyczące wykładni wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. zaprezentowane w piśmie z dnia [...]r. Prezydent G. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w piśmie z dnia [...]r. W szczególności ponownie podniósł, że w przypadku odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu organy stosujące prawo są zobowiązane do jego stosowania aż do daty wskazanej w wyroku Trybunału. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że jest dopuszczalna skarga do sądu administracyjnego na pismo Prezydenta G. z dnia [...] roku, albowiem spełnia ono warunki określone w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.) – dalej p.p.s.a. W tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 roku, sygn. I OPS 3/07. W uchwale tej NSA uznał, że skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 przywołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Odnosząc się do żądania skargi wskazać należy, że zasadnie organ orzekający podniósł, iż Trybunał Konstytucyjny stwierdzając orzeczeniem z dnia 17 stycznia 2006 roku niezgodność § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia z Konstytucją i Prawem o ruchu drogowym równocześnie odroczył utratę mocy obowiązującej tego przepisu do dnia 1 maja 2006 r., co oznacza, że opłata została pobrana w oparciu o obowiązujący przepis. Oceniając powstałą sytuację Sąd uznał, że dokonane przez Trybunał Konstytucyjny odsunięcie w czasie utraty mocy obowiązującej przepisu nie uzasadnia wyrokowania w oparciu o przepis rozporządzenia sprzeczny z Konstytucją. Zauważyć trzeba, że każdy sąd, w tym administracyjny może w toku rozpoznania sprawy ocenić przepisy rozporządzenia pod kątem zgodności z Konstytucją czy przepisami ustawy. Powyższe uprawnienie wynika z przepisu art. 178 ust. 1 Konstytucji R.P. stanowiącego, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. W kwestii zaprezentowanej wykładni tego przepisu Konstytucji w zasadzie brak jest rozbieżności w doktrynie i w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. postanowienie TK z 13 stycznia 1998 r., sygn. akt 2/978 – OTK 1998 r., nr 1, poz. 4; wyrok SN z 26 września 2007 r., sygn. akt III KK 421/07 - Biul. PK z 2008 r., nr 7, poz. 31; uchwała NSA z 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 13/00 – ONSA z 2001 r., nr 2, poz. 63). W świetle powyższych ustaleń oraz w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 roku należało uznać, że upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 6 w zw. z ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie uprawniało Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu wysokości opłaty za kartę pojazdu w wysokości przewyższającej koszt związany z drukiem i dystrybucją tej karty, a także z uwagi na znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu. Tym samym opłata uiszczona przez skarżącego za karty pojazdów była, co do zasady, w znacznej części opłatą nienależną, którą organ rejestrujący będzie zobowiązany zwrócić skarżącemu. Sąd rozstrzygając w przedmiocie obowiązku publicznoprawnego dotyczącego zwrotu nadpłaconej części opłaty nie jest jednak władny ustalić wysokości kwoty podlegającej zwrotowi. W szczególności sąd administracyjny nie jest uprawniony do przesądzenia, jak domagał się tego skarżący, że zwrotowi podlegać winna kwota [...] zł, która stanowi różnicę między opłatą pobraną za wydanie trzech kart pojazdów, a aktualnie obowiązującą opłatą [...] zł za wydanie takiej karty, wprowadzoną rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421). Wskazać w tym miejscu jedynie przyjdzie, że ustalając kwotę podlegająca zwrotowi Prezydent Miasta G. winien mieć na względzie przepis art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 września 2004 r. w sprawie warunków dystrybucji kart pojazdów (Dz. U. Nr 229, poz. 2311). W przypadku, gdy skarżący nie będzie usatysfakcjonowany wysokością ustalonej przez organ kwoty podlegającej zwrotowi może on w tej sprawie wystąpić z powództwem cywilnym do sądu powszechnego (por. uchwałę SN z dnia 16 maja 2007 r. sygn. akt III CZP 35/07). Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego o zwrot nienależnie ustalonej opłaty Prezydent Miasta G. zastosuje się do wskazań Sądu mając na uwadze, że odmowa zastosowania w sprawie przez sąd administracyjny rozporządzenia wykonawczego stanowi po myśli art. 153 p.p.s.a. ocenę prawną wiążącą organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia (por. w tej kwestii wyrok siedmiu sędziów NSA z dnia 19 listopada 2001 r. sygn. akt FSA 3/01 ONSA 2002 r. z. 2, poz. 49 dotyczący wykładni art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym < Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. >). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 146 § 1, art. 152 i art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.