IV SA/Wr 129/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak (spr.) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie utraty prawa do stypendium 1) uchyla decyzję I i II instancji; 2) nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewoda D. decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą na podstawie art. 53 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.) § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 6 października 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 219, poz. 2222 z późn. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania A. W. od decyzji Starosty Z. z dnia [...] r. nr [...], orzekającej o utracie prawa do stypendium z dniem 1 grudnia 2007 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzją Starosty Z., z dnia [...] r. orzeczono o utracie przez A. W. prawa do stypendium z dniem 1 grudnia 2007 r., ponieważ w dniu 30 listopada 2007 r. zakończyła odbywanie stażu. Od tej decyzji zainteresowana złożyła odwołanie wnosząc o jej zmianę i przedłużenie wypłaty stypendium. Strona podaje, że jest w ciąży i nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Do odwołania dołączyła zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy za okres od 3 grudnia 2007 r. do 1 stycznia 2008 r. W toku postępowania odwoławczego na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy ustalono, że odwołująca się została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. Ś. w dniu 5 stycznia 2006 r., jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W dniu 2 stycznia 2007 r. strona została skierowana do odbycia stażu w Kancelarii Podatkowej w Z. Ś. w okresie od 2 stycznia 2007 r. do 30 listopada 2007 r. na stanowisku referent administracyjno-biurowy. W związku z tym przyznano stronie od 2 stycznia 2007 r. prawo do stypendium. W dniu 30 listopada 2007 r. strona zakończyła odbywanie stażu w związku z tym organ I instancji podjął zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zgodnie z art. 53 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.), bezrobotnym w okresie odbywania stażu (...) przysługuje stypendium w wysokości zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1, wypłacane przez starostę; przepisy art. 41 ust. 6 oraz art. 80 stosuje się odpowiednio. Natomiast na podstawie § 3 ust. 1 wyż. cyt. rozporządzenia dodatek szkoleniowy lub stypendium za okres szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy jest przyznawany na okres od dnia rozpoczęcia szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy do dnia jego zakończenia lub zaprzestania uczestnictwa bezrobotnego w szkoleniu, stażu lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy. Okres odbywania stażu odwołującej obejmuje okres od 2 stycznia 2007 r. do 30 listopada 2007 r., dlatego rozstrzygnięcie organu I instancji o utracie przez stronę prawa do stypendium od dnia 1 grudnia 2007 r. należy uznać za zgodne z przepisami. Zdaniem organu odwoławczego argumenty strony podane w odwołaniu wskazujące na fakt, że jest w ciąży i nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, aczkolwiek ważne z jej punktu widzenia, nie mogą stanowić podstawy do zmiany, bądź uchylenia zaskarżonej decyzji. Również fakt choroby skarżącej od 3 grudnia 2007 r., tj. po utracie przez nią prawa do stypendium od 1 grudnia 2007 r. z powodu jego zakończenia, nie może prowadzić do zmiany decyzji i przedłużenia wypłaty stypendium, bo w myśl art. 80 ww. ustawy bezrobotny zachowuje prawo do stypendium za okres udokumentowanej niezdolności w okresie odbywania stażu. Rozstrzygnięcie organu I instancji jest więc zgodne z przepisami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A. W. wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako naruszającej prawo. W uzasadnieniu skargi powołuje się na brzmienie przepisu art. 80 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który stanowi, że bezrobotny zachowuje prawo do zasiłku, stypendium lub dodatku szkoleniowego za okres udokumentowanej niezdolności do pracy, za który na podstawie odrębnych przepisów pracownicy zachowują prawo do wynagrodzenia lub przysługują im zasiłki z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa. Ponadto, zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 6 października 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. Nr 219, poz. 2222), bezrobotnemu uprawnionemu do zasiłku dla bezrobotnych, stypendium lub dodatku szkoleniowego, w przypadku niezdolności do pracy z powodu choroby lub pobytu w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej, konieczności osobistego sprawowania opieki nad członkiem rodziny, w przypadkach, o których mowa w przepisach o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, powiatowy urząd pracy wypłaca zasiłek, dodatek szkoleniowy lub stypendium po przedstawieniu odpowiedniego zaświadczenia lekarskiego. Zdaniem skarżącej przepisy art. 80 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, powołują się na ustawę z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, nakazują stosować ją wprost, bez żadnych wyłączeń. Dlatego nie ma powodów do uznania, aby wypłata stypendium przysługiwała tylko za czas trwania stażu. Z odpowiedniego stosowania powyższej ustawy - art. 7 ust. 1, wynika, iż prawo do pobierania stypendium przedłużone zostaje przez okres 182 dni, czyli przez okres pobierania zasiłku chorobowego. Owa "odpowiedniość" nakazuje przyjąć, iż jeżeli niezdolność do pracy powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego, a więc od ustania stażu i pobierania z tego tytułu stypendium, powiatowy urząd pracy zobowiązany jest do wypłaty kwoty pobieranego stypendium. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga ma usprawiedliwione podstawy. Dokonując kontroli legalności przedmiotowej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż narusza ono prawo w stopniu nakazującym jej eliminację z obrotu prawnego. W ocenie Sądu organy administracji obu instancji naruszyły prawo materialne, gdyż dokonały wadliwej wykładni przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 6 października 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. Nr 219, poz. 2222), co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji rozstrzygnęły, na podstawie art. 56 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, że skarżąca utraciła prawo do stypendium z dniem 1 grudnia 2007 r., ponieważ w dniu 30 listopada 2007 r. zakończyła odbywanie stażu. Przepis art. 53 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi, że bezrobotnym w okresie odbywania stażu (...) przysługuje stypendium w wysokości zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1, wypłacane przez starostę; przepisy art. 41 ust. 6 oraz art. 80 stosuje się odpowiednio. Z treści tej regulacji wynikają normy wskazujące, że osobie bezrobotnej tylko w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 ustawy, zaś w sytuacjach wyjątkowych mających wpływ m. in. na okres odbywania stażu ustawodawca nakazuje stosować odpowiednio (mutatis mutandis), czyli uwzględnić m. in. treść normy znajdującej się w przepisie art. 80 ustawy. Organ stosujący postanowienia art. 56 ust. 6 w takiej sytuacji powinien posłużyć się wykładnią systemową. W myśl art. 80 ustawy bezrobotny zachowuje prawo do zasiłku, stypendium lub dodatku szkoleniowego za okres udokumentowanej niezdolności do pracy, za który na podstawie odrębnych przepisów pracownicy zachowują prawo do wynagrodzenia lub przysługują im zasiłki z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa. Natomiast zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 6 października 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. Nr 219, poz. 2222), bezrobotnemu uprawnionemu do zasiłku dla bezrobotnych, stypendium lub dodatku szkoleniowego, w przypadku niezdolności do pracy z powodu choroby lub pobytu w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej, konieczności osobistego sprawowania opieki nad członkiem rodziny, w przypadkach, o których mowa w przepisach o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, powiatowy urząd pracy wypłaca zasiłek, dodatek szkoleniowy lub stypendium po przedstawieniu odpowiedniego zaświadczenia lekarskiego. Normy zawarta w art. 80 ustawy i § 7 ust. 1 rozporządzenia nakazują stosować wprost odrębne przepisy, na podstawie których pracownicy zachowują prawo do wynagrodzenia lub przysługują im zasiłki z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa. Tymi odrębnymi przepisami określającymi prawo bezrobotnego do świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa są przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267 z późn. zm.). Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy zasiłek chorobowy przysługuje również osobie, która stała się niezdolna do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego. Przepis ten ma zatem zastosowanie tylko w przypadku powstania niezdolności do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia. Świadczenie przewidziane w art. 7 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa ma charakter wyjątkowy. Brak zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego niezdolność do pracy może powodować ustanie tytułu ubezpieczenia chorobowego (zob. wyrok SN z 25 lipca 2006 r., I UK 42/06, OSNP 2007 r., nr 15-16, poz. 232). Powyższe regulacje ustawowe oraz zawarte w akcie wykonawczym nakazują przyjąć, iż jeżeli niezdolność do pracy powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego, a więc od ustania stażu i pobierania z tego tytułu stypendium, właściwy organ zobowiązany jest do wypłaty kwoty pobieranego stypendium. Z akt sprawy wynika, ze skarżąca przebywała nieprzerwanie na zwolnieniu lekarskim od 27 sierpnia 2007 r. do 1 stycznia 2008 r. Organ orzekł o utracie przez skarżącą prawa do stypendium z dniem 1 grudnia 2007 r., ponieważ w dniu 30 listopada 2007 r. zakończyła odbywanie stażu. Nie wziął jednak pod uwagę, że w tym czasie skarżąca kontynuowała zwolnienie. W dniu 30 listopada 2007 r. (piątek) kończył się kolejny okres zwolnienia od dnia 10 listopada 2007 r., zaś od 3 grudnia 2007 r. (poniedziałek) do 1 stycznia 2008 r. A. W. przebywała nadal na zwolnieniu lekarskim. Sąd podziela argumentację skargi, że zarówno przepis art. 80 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jak również § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium i dodatku aktywizacyjnego, nie określają ram czasowych niezdolności z powodu choroby, tzn. nie określają, iż owa niezdolność ma trwać w okresie odbywania stażu. Brak takiego sformułowania w powiązaniu z art. 7 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, każe przyjąć, iż intencją ustawodawcy było zagwarantowanie osobie bezrobotnej, pobierającej stypendium w okresie odbywania stażu, zasiłku chorobowego w formie stypendium przez czas przewidziany dla zasiłku chorobowego. Wobec powyższego pod adresem obu organów orzekających w sprawie musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, polegający na błędnej wykładni art. 53 ust. 6 i art. 80 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 6 października 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 219, poz. 2222 z późn. zm.) Oznacza to konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę organ uwzględni wskazania Sądu zawarte w treści przedmiotowego uzasadnienia, a w szczególności dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów ustawy i rozporządzenia oraz wynikającą z tego potrzebę poczynienia ustaleń w przedmiocie wskazanych w uzasadnieniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zgodnie z przepisem art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany. W niniejszej sprawie nie orzekano w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia, gdyż zaskarżona decyzja nie posiada samodzielnego przymiotu wykonalności.