VI SA/Wa 634/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] września 2007 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w przedmiocie ustania ubezpieczenia społecznego rolników postanawia: odrzucić skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił T. C. wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2004 r. [...] w przedmiocie ustania ubezpieczenia społecznego rolników od [...] stycznia 2002 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] marca 2006 r. oraz [...] lipca 2006 r. w sprawie przywrócenia do ubezpieczenia społecznego rolników osoby wyłączone z ubezpieczenia z końcem trzeciego kwartału 2004 r. ze względu na formę opodatkowania prowadzonej działalności gospodarczej i wysokość należnego podatku za 2003 r. nie miały zastosowania w przypadku T. C., gdyż został wyłączony on z ubezpieczenia społecznego rolników od [...] stycznia 2002 r. - z uwagi na jego zatrudnienie w okresie od [...] grudnia 2001 r. do [...] kwietnia 2002 r. organ podkreślił również, iż skarżący będąc ubezpieczonym w KRUS od [...] listopada 2001 r. prowadził jednocześnie działalność gospodarczą, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 12 września 1996 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990 r. (Dz. U. Nr 124, poz.585) nie spełniał jego warunków gdyż z tytułu zatrudnienia podlegał ubezpieczeniu społecznemu w ZUS. Decyzja ta została wydana w oparciu o art. 3a w/w. Z uwagi na fakt, iż nie została wyjaśniona sprawa zatrudnienia T. C. lub współprowadzenia działalności gospodarczej z jego synem D. C., organ nie znalazł podstaw do uchylenia wydanej decyzji. Organ wyjaśnił, iż jeżeli powyższa okoliczność zostanie zbadana przez Inspektorat ZUS, Placówka Terenowa KRUS w W. wznowi postępowanie w sprawie uchylenia wydanej T. C. decyzji o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników. Od powyższej decyzji T. C. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż okoliczność zatrudnienia powinna zbadać jednostka KRUS, a nie ZUS, jak sugerował organ w decyzji I instancji. Skarżący podkreślił również, że nie mógł być pozbawiony ubezpieczenia społecznego rolników w KRUS od [...] stycznia 2002 r., gdyż nie posiadał on zatrudnienia u syna D. C., które by powodowało ustanie jego ubezpieczenia społecznego rolników od [...] stycznia 2002 r. w KRUS. Wyjaśnił również, iż jego syn D. nie pracował wówczas zawodowo, a jedynie wygrywał przetargi na odśnieżanie dróg gminnych w zimie, które to prowadził Urząd Miasta w K. Wskazał, iż jako ojciec pomagał synowi sporadycznie w tych pracach, na podstawie umowy cywilno - prawnej o świadczenie usług, które czynił ojciec dla syna, a o której mowa jest w art. 750 k.c. i do której ma zastosowanie przepis art. 734 par 1 k.c. Tego rodzaju zaś praca pomocy ojca dla syna nie była umową o pracę, gdyż owa pomoc była wykonywana sporadycznie, grzecznościowo, bez nadzoru i określonych godzin pracy. Po rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2007 r., decyzją z dnia [...] września 2007 r., Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r., o odmowie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił w sposób lakoniczny, iż decyzja odmawiająca wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2004 r., była prawidłowa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wniósł T. C. zwany dalej skarżącym. W uzasadnieniu strona potrzymała argumentację zawartą w odwołaniu oraz dodała, iż zaskarżona decyzja z dnia [...] września 2007 r., zawierała jedynie zapis, w postaci jednego zdania, że przyczyną utrzymania w mocy poprzedniej decyzji w sprawie z dnia [...] czerwca 2007 r. była jej poprawność, co według skarżącego nie stanowiło uzasadnienia wymaganego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając skargę za bezzasadną. Organ dodatkowo stwierdził, iż wniosek o wznowienie został wniesiony po upływie terminu przewidzianego w art. 145a ust. 2 k.p.a., zgodnie z którym skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Powołane przez T. C. wyroki Trybunału Konstytucyjnego weszły w życie w dniu: * [...] lipca 2006 r. - Wyrok z dnia [...] lipca 2006 r. * [...] marca 2006 r. - Wyrok z dnia [...] marca 2006 r. Zatem według organu wniosek o wznowienie postępowania został złożony w dniu [...] maja 2007 r., a więc po upływie terminu. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r., sygn. akt [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], uznał swą niewłaściwość i przekazał sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jako sądowi właściwemu do rozpoznania sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa KRUS utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2004 r. w przedmiocie ustania ubezpieczenia społecznego rolników. Uprawnienie prezesa KRUS do wydawania rozstrzygnięć w tym zakresie zawiera art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o u.u.s.r. Zgodnie zaś z ust. 3 tego artykułu od decyzji Prezesa KRUS przysługuje odwołanie do Sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, że sprawy z zakresu podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie, należą do właściwości sądów powszechnych , a nie administracyjnych. Postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych regulują przepisy Działu III Tytułu VII Księgi pierwszej - Części pierwszej Kodeksu postępowania cywilnego. Zdaniem Sądu, od decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Bez znaczenia jest okoliczność, że jako tryb właściwy do wznowienia, uchylenia lub unieważnienia decyzji wskazano tryb przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wynika bowiem z art. 2 ust. 2 ustawy o u.u.s.r. prezes KRUS jest centralnym organem administracji rządowej. Oznacza to obowiązek stosowania przezeń przy wydawaniu decyzji przepisów właśnie Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że ustawodawca świadomy administracyjnego charakteru decyzji w przedmiocie ustania ubezpieczenia społecznego rolników, uznał za właściwe ocenę zasadności tych decyzji przekazać do oceny sądom powszechnym, a nie administracyjnym. W ocenie Sądu, zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Oparcie się przez Prezesa KRUS na przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, regulujących wznowienie postępowania, nie ma wpływu na właściwość rzeczową sądu, którą oceniać należy przez pryzmat przepisu matrialnoprawnego, wyznaczającego przedmiotowy zakres sprawy, której dotyczy. Decyzje podejmowane w trybach nadzwyczajnych, służących do weryfikacji decyzji ostatecznych z istoty swej, muszą odnosić się do przedmiotu sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Przyjmując założenie racjonalności ustawodawcy, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do różnicowania właściwości sądów w sprawach dotyczących ustania ubezpieczenia społecznego rolników w zależności od tego, czy zaskarżona została decyzja wydana w trybie zwykłym, czy też nadzwyczajnym. Prezes KRUS w zaskarżonej decyzji pouczył Skarżącego o przysługującym mu prawie do złożenia skargi na decyzję prezesa KRUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie art. 52, art. 53 i art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a. stosownie do art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przepis ten nie stwarza jednakże podstaw do rozpoznania skargi w sprawie nie należącej do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do jego właściwości. W ocenie Sądu, przesłanka powyższa zachodzi w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. Na marginesie sprawy należy zauważyć, że wyroki Trybunału Konstytucyjnego na które powołuje się skarżący dotyczyły niezgodności z prawem – art. 2 i 32 Konstytucji, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw, oraz art. 5a ust. 6 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. wyżej przytoczonej, tymczasem decyzja ostateczna będąca podstawą żądania wznowienia postępowania została wydana w oparciu o inne przepisy.