II SA/Gl 369/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant Referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi A. S. na czynność Starosty W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłat za karty pojazdów 1. uchyla zaskarżoną czynność, 2. zasądza od Starosty W. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] r. A. S. zwrócił się do Starosty W. o zwrot zawyżonych opłat za karty pojazdu wymienionych w tym piśmie siedmiu samochodów, w kwocie po [...] zł od każdego pojazdu, łącznie [...] zł. W uzasadnieniu wniosku podał, że przy rejestracji każdego z tych pojazdów był zmuszony uiścić za ich karty po [...] zł choć rzeczywiste koszty związane z wystawieniem tych dokumentów były wielokrotnie niższe. Podał m.in., że przepis rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za karty pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310, zwanej dalej rozporządzeniem z dnia 28.07.2003 r.) ustalający wysokość opłaty za karty pojazdu w kwocie [...] zł został uznany za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. W następstwie tego wyroku opłata za karty pojazdu została obniżona z [...] zł na [...] zł. Starosta W. w piśmie z dnia [...] r. żądanie to uznał za nieuzasadnione, gdyż opłaty zostały wymierzone zgodnie z § 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. , które organ ten był zobowiązany stosować. Co prawda Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 (Dz. U. nr 15, poz. 119) przepis ten uznał za niekonstytucyjny jednakże określił datę utraty jego ważności na dzień 1 maja 2006 r. W piśmie z dnia [...] r. skierowanym do SKO w K. a przekazanym przez ten organ według właściwości Staroście W. jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.), A. S. z powyższym stanowiskiem się nie zgodził podtrzymując w ogólnym zarysie żądanie zwrotu zawyżonych należności za karty pojazdów. Starosta W. w piśmie z dnia [...] r. nr [...] podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko co do odmowy zwrotu części opłat za karty pojazdów. W skardze do sądu administracyjnego A. S. wniósł o uchylenie dotychczasowych decyzji w sprawie rejestracji pojazdów oraz o wznowienie postępowań administracyjnych w sprawach tych rejestracji w części dotyczącej opłat za karty pojazdów i w konsekwencji o zwrot na jego rzecz zawyżonych opłat w kwotach po [...] zł. W uzasadnieniu skargi podtrzymał stanowisko prezentowane wcześniej w swoich pismach kierowanych do Starosty W. i SKO w K. W odpowiedzi na skargę Starosta W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko zaprezentowane w w/w jego pismach do skarżącego z dnia [...] i [...] r. Dodatkowo podniósł, że wcześniej skarżący nie wnosił o wznowienie postępowań zakończonych rejestracją poszczególnych samochodów. Zwrócił też uwagę, że wydanie karty jest czynnością materialno-techniczną i nie stanowi elementu postępowania rejestracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na pismo Starosty W. z dnia [...] roku przysługuje skarga do sądu administracyjnego, albowiem spełnia ono warunki określone w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 roku, sygn. I OPS 3/07, stwierdzono bowiem, że skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. nr 137, poz. 1310 ze zm.), jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zasadnie organ orzekający podnosi, iż Trybunał Konstytucyjny stwierdzając orzeczeniem z dnia 17 stycznia 2006 roku niezgodność § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia z Konstytucją i Prawem o ruchu drogowym równocześnie odroczył utratę mocy obowiązującej tego przepisu do dnia 1 maja 2006 r. co oznacza, że opłata została pobrana w oparciu o obowiązujący przepis. Jednakże każdy sąd, w tym administracyjny może w toku rozpoznania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. W tym zakresie w zasadzie brak jest rozbieżności w orzecznictwie sądowym i doktrynie. Uprawnienie każdego sądu rozpoznającego sprawę do oceny czy określone przepisy rozporządzenia są zgodne z ustawą jest przyjmowane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. n.p. postanowienie TK z 13 stycznia 1998 r. sygn. 2/978 – OTK 1998, nr 1 poz. 4; uchwała NSA z 30 października 2000 r., sygn. OPK 13/00 – ONSA z 2001 r., nr 2, poz. 63). Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 17 stycznia 2006 roku orzekł, że § 1 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia (w oparciu, o który zostały pobrane opłaty za wydane karty pojazdu) jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz art. 92 i art. 217 Konstytucji. Trybunał ustalił, że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z ustawą polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykracza ona poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. W świetle powyższego orzeczenia Trybunału nie budzi więc wątpliwości Sądu, iż ustalona i pobrana na mocy zakwestionowanego zapisu rozporządzenia z 28 lipca 2003 roku opłata za kartę pojazdu nie jest zgodna z treścią delegacji ustawowej. Problem w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy wobec odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej § 1 pkt 1 rozporządzenia do dnia 1 maja 2006 roku przepis ten mógł stanowić podstawę do pobierania do tej daty opłat za karty pojazdu w wysokości po [...] zł. Jak wskazano wyżej Sąd działając na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji ma możliwość samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów rozporządzenia i w ramach tej oceny stwierdził, że § 1 pkt 1 rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. W ocenie Sądu upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 6 w zw. z ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie uprawniało bowiem Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu wysokości opłaty za kartę pojazdu w wysokości przewyższającej koszt związany z drukiem i dystrybucją tej karty. Tak się zaś stało przez ustalenie tej opłaty na kwotę [...] zł. W konsekwencji ustalając niekonstytucyjność przedmiotowego przepisu rozporządzenia Sąd orzekając w niniejszej sprawie odmówił jego zastosowania. Prowadzi to do stwierdzenia, że uiszczone przez skarżącego należności za karty pojazdów w wysokościach przekraczających koszty związane z ich drukiem i dystrybucją powinny być mu zwrócone jako nienależne przez podmiot, który faktycznie wzbogacił się na podstawie niekonstytucyjnego przepisu. Czynność Starosty W. o odmowie zwrotu nienależnych części opłat za kartę pojazdów należało zatem uznać za podjętą z naruszeniem obowiązującego prawa. Uzasadnia to orzeczenie jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 146 § 1 ustawy p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 209, art. 211 i art. 212 § 1 tej ustawy. Należy też podnieść, że w przypadku gdyby Starosta W. uchylał się w dalszym ciągu od zwrotu nienależnych części przedmiotowych opłat, skarżącemu przysługuje też prawo dochodzenia jego roszczenia w drodze cywilnej, przed sądem powszechnym. W odniesieniu do treści skargi należy nadto stwierdzić, że niezrozumiałe jest sprecyzowane w niej żądanie uchylenia decyzji o rejestracji pojazdów i wznowienie postępowań w przedmiocie tych rejestracji. W tym względzie nie zostały bowiem wydane w postępowaniu administracyjnym żadne orzeczenia, które mogłyby być przedmiotem kontroli Sądu zgodnie z treścią art. 3 ustawy p.p.s.a. SW