III SA/Lu 130/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia NSA Maria Wieczorek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., po rozpatrzeniu odwołania E. K. od decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w sprawie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia pracownika młodocianego, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W sprawie niesporne jest, że skarżąca zawarła z J. J. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianego pracownika w dniu 22 lutego 2006 r. Uczennica została przyjęta na dokształcanie teoretyczne do Rzemieślniczej Zasadniczej Szkoły Zawodowej w Z. w dniu 1 marca 2006 r. i warunkiem kontynuowania nauki w szkole było podpisanie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego z pracodawcą. Nauka zawodu określona w umowie dotyczyła okresu od 1 marca 2006 r. do 28 lutego 2008 r. (24 miesiące). W dniu 15 czerwca 2007 r. uczennica otrzymała świadectwo ukończenia Zasadniczej Szkoły Zawodowej, przystąpiła do egzaminu, który zdała przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną w Krakowie i z datą 31 sierpnia 2007 r. otrzymała potwierdzenie kwalifikacji w wyuczonym zawodzie "kucharz małej gastronomii". Po otrzymaniu przez uczennicę dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, skarżąca złożyła do organu I instancji wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego. Prezydent Miasta Z. odmówił skarżącej dofinansowania kosztów kształcenia. Organ i instancji uznał, że skarżąca nie spełniła wszystkich warunków określonych w art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), gdyż szkolenie pracownika młodocianego trwało tylko 18 miesięcy. Skarżąca odwołała się od tej decyzji wskazując, że zostały spełnione wszystkie ustawowe wymogi. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zgodnie z art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli pracodawca posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, a młodociany pracownik ukończył wykonywania określonej pracy i przepisami. Warunki te zostały spełnione. Jednakże zgodnie z art. 70b ust. 2 ustawy o systemie oświaty, wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika zależy od okresu kształcenia wynikającego z umowy o pracę i wynosi 4.587 zł - przy okresie kształcenia wynoszącym 24 miesiące, a 7.645 zł - przy okresie kształcenia wynoszącym 36 miesięcy. Kolegium uznało, że intencją ustawodawcy było zrekompensowanie pracodawcy kosztów kształcenia pracownika młodocianego tylko za pełny, wymagany przepisami prawa, okres wykształcenia tj. 24 lub 36 miesięcy. Za takim stanowiskiem przemawia treść art. 70b ust. 5 ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym, jeżeli umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy - przysługującą kwotę dofinansowania dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki zawodu. Dofinansowanie nie przysługuje temu pracodawcy, z którym umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z winy pracodawcy. Jest to jedyna sytuacja, w której ustawodawca dopuścił możliwość dzielenia kwoty określonej przepisami, przysługującej z tytułu wyszkolenia ucznia. Żadnych innych wyjątków ustawa o systemie oświaty nie przewiduje. Wnioskodawczyni ubiega się o dofinansowanie kosztów kształcenia pracownika za okres 18 miesięcy, co powoduje, że kwotę 4.587 zł należałoby podzielić i przyznać dofinansowanie w wysokości odpowiadającej faktycznej nauce zawodu. Skoro jednak takiego podziału kwot określonych w ustawie ustawodawca nie przewidział, Kolegium uznało, że wniosek jest niezasadny. Na decyzję tę skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której podnosi, że umowa o pracę została zawarta na 24 miesiące, a więc okres przewidziany ustawą, lecz uczennica wcześniej ukończyła szkolenie i uzyskała dyplom. Terminy egzaminów przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną są ustalane odgórnie, a pracodawca nie ma możliwości zmiany i ustalenia innego terminu egzaminu przed Komisją. Zdaniem skarżącej, przepis art. 70b ust. 2 ustawy o systemie oświaty, określający wysokość dofinansowania przy określonym cyklu kształcenia nie może być rozumiany dosłownie w oderwaniu od przepisu art. 70b ust. 1 oraz od przepisów wykonawczych i od celu ustawy o systemie oświaty. Ponadto skarżąca wskazuje, że § 12 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. nr 60 poz. 278 ze zm.), przewiduje możliwość skrócenia czasu trwania nauki zawodu, gdy młodociany pracownik zakończył dokształcanie teoretyczne. Skarżąca dołączyła do skargi kopię pisma Dyrektora Departamentu Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 3 lipca 2007 roku, DKZU-5302-18/07/TZ, wyjaśniającego, że "pracodawca otrzymuje dofinansowanie kosztów kształcenia stosownie do liczby miesięcy (po odjęciu okresu wynikającego z późniejszego rozpoczęcia nauki zawodu lub wcześniej zdanego egzaminu) tj. np. za 22 miesiące liczone od kwoty przyjętej dla 24 miesięcy lub za 34 miesiące liczone od kwoty przyjętej dla 36 miesięcy". W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lubinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że sąd administracyjny rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów proceduralnych. Materialnoprawną podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowi art. 70b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 191 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.), który to przepis w ust. 1 określa materialne przesłanki dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika przysługujących pracodawcom, natomiast ust. 2 określa wysokość kwoty dofinansowania różnicując ją w zależności od długości okresu kształcenia . Warunkiem uzyskania dofinansowania jest sprawowanie fachowej opieki potwierdzonej pozytywnym wynikiem egzaminu. Czas trwania całego kształcenia zawodowego wynika z innych przepisów. Zgodnie z § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. nr 60, poz. 278 ze zm.), nauka zawodu trwa nie krócej niż 24 miesiące i nie dłużej niż 36 miesięcy, zaś zawody, w których dobywa się nauka zawodu oraz czas jej trwania określają przepisy dotyczące kwalifikacji zawodów szkolnictwa zawodowego. Kwestię tę aktualnie reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz.U. nr 124, poz. 860 , a w dacie zawierania umowy przez skarżącego – poprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 maja 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz.U. nr 114, poz. 1195 ze zm.). Klasyfikacja określa m.in. zawody, typy szkół, w których może odbywać się kształcenie, a także okres kształcenia w szkole zawodowej, która prowadzi kształcenie w danym zawodzie. Zgodnie z załącznikiem do tego rozporządzenia zawód "kucharz małej gastronomii" ma symbol cyfrowy 512/05, prowadzony jest w zasadniczych szkołach zawodowych, zaś okres kształcenia w tym przypadku wynosi 2 lata. Umowa o przygotowanie zawodowe musi być dostosowana do okresu kształcenia, a zróżnicowanie tych okresów (na 2 i 3 letnie), spowodowało zróżnicowanie należnego wynagrodzenia w art. 70b ust. 2 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Rzeczywisty czas trwania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego nie musi pokrywać się w pełni z przewidzianym w rozporządzeniu okresem kształcenia zawodowego, skoro zdarzają się sytuacje – tak jak w stanie faktycznym niniejszej sprawy – gdy uprawnienia zawodowe mogą zostać uzyskane szybciej. Niedopuszczalna jest zatem interpretacja powołanego wyżej przepisu w taki sposób, jak czynią to organy, a mianowicie uznawać, że krótszy czas trwania umowy wyłącza przyznanie świadczenia w jakiejkolwiek wysokości. Jest to rozumowanie sprzeczne z ratio legis cytowanych przepisów ustawy o systemie oświaty i wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych w zakresie realizowania przygotowania zawodowego młodocianych i praktycznej nauki zawodu. Skoro umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego może rozwiązać się wcześniej z powodu "utraty" przez pracownika szczególnej cechy (bycia młodocianym bez zawodu) przyjąć należy choćby w drodze analogii przepisy dotyczące częściowej płatności przewidziane w art. 70b ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Odmienne traktowanie pracodawców, których umowa patronacka rozwiązuje się z przyczyn od niech niezależnych godziłoby w wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę równości obywateli wobec prawa. Konieczna jest zatem taka interpretacja ustawy, która do naruszenia tej fundamentalnej zasady nie dopuści. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 pkt a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 70 b ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a ustawy o systemie oświaty, orzekł jak na wstępie. Zgodnie z art. 152 ppsa, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. W sprawie niniejszej zaskarżone orzeczenie z natury swej nie podlega już wykonaniu, zatem orzekanie w tej materii nie jest możliwe. O zwrocie kosztów Sąd nie orzekał, wobec zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.