II SA/Sz 215/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Protokolant Tomasz Korpal po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2008r. sprawy ze skargi M. i A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawach opłat adiacenckich I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Wójt Gminy decyzją z dnia (...), nr (...) oraz decyzją z dnia (...) nr (...) ustalił M i A P opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonych w Je (działki nr (...) i (...)) wskutek stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do gminnej sieci kanalizacyjnej. Nie zgadzając się z powyższymi decyzjami M i A P złożyli od nich odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia (...)., nr (...), działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od obu w/w decyzji organu I instancji. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że przeprowadzone przez Kolegium ustalenia doprowadziły organ do stwierdzenia, że decyzje organu I instancji zostały przesłane pocztą na adres M i A P w dniu 20 września 2007 r. oraz w dniu 24 września 2007 r., lecz nie zostały doręczone, bowiem adresaci przebywali za granicą. Dalej organ przywołał brzmienie art. 41 § 1 i 2 kpa, z których treści wywiódł, że skoro skarżący byli nieobecni w miejscu zamieszkania nie powiadamiając organu administracji o zmianie adresu, pisma kierowane pod dotychczasowy adres odnosiły skutek prawny, zaś skarżący nie mogą powoływać się na pozbawienie możliwości udziału w postępowaniu z powodu nieobecności w miejscu zamieszkania. Kolegium podkreśliło, że strony zostały w trakcie postępowania pouczone przez organ I instancji o obowiązku i konsekwencjach wynikających z art. 41 § 1 i 2 kpa. Skoro odwołanie datowane na dzień 9 stycznia 2008 r. zostało złożone osobiście w sekretariacie Urzędu Gminy w dniu 10 stycznia 2008 r., czyli ze znacznym uchybieniem terminu do wniesienia odwołania, to jest ono prawnie bezskuteczne i nie może być merytorycznie rozstrzygnięte. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 134 kpa organ uznał, że należało stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia odwołania i sprawę pozostawić bez dalszego biegu. M i A P zaskarżyli opisane wyżej postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc, iż przedmiotem ich niezadowolenia w sprawie jest, pominięta przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, kwestia niezgodnego z prawem wydania decyzji przez Wójta Gminy w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej. W ocenie skarżących, decyzje organu I instancji zostały wydane z przekroczeniem terminu pozwalającego na ustalenie opłaty adiacenckiej o którym mowa w art. 145 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie względnie o odrzucenie skargi, z uwagi na to, iż skarga nie określa w jaki sposób zaskarżone postanowienie narusza prawa lub interes prawny strony skarżącej (art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga okazała się dopuszczalna, bowiem przy jej wnoszeniu skarżący spełnili wszystkie wymogi formalne określone w art. 57 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Sąd nie podzielił wątpliwości organu w kwestii wykazania przez skarżących w jaki sposób zaskarżone postanowienie narusza prawa lub ich interes, bowiem z treści skargi wynika niewątpliwie niezadowolenie skarżących wynikające z wydania kwestionowanego postanowienia, w którym, jak to określono, "Samorządowe Kolegium Odwoławcze pominęło sedno merytorycznego problemu" wynikającego z treści odwołania z dnia 9 stycznia 2008 r. od skierowanych doń decyzji Wójta Gminy. Kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) pod kątem zgodności prawem, doprowadziła Sąd do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie choć nie z przyczyn w niej podniesionych lecz dostrzeżonych przez Sąd z urzędu (art. 134 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli sądowej stała się prawidłowość wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi przez M i A P do wniesienia odwołania od dwóch decyzji Wójta Gminy: z dnia 13 września 2007 r. i z 20 września 2007 r. Zatem poza zakresem sprawy i oceny Sądu musiały pozostać poruszone w skardze zagadnienia związane z badaniem prawidłowości wydania przez organ I instancji decyzji ustalających opłaty adiacenckie. Ocena taka byłaby możliwa, gdyby organ II instancji wydał decyzję merytoryczną, a nie postanowienie o charakterze procesowym oparte na ustaleniu, że odwołanie zostało wniesione po terminie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia środka zaskarżenia, który umożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy, jest zachowanie terminu do jego dokonania. Termin ten jest tzw. terminem procesowym oznaczającym okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania. W myśl art. 129 § 2 kpa, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia. Jednym z istotnych elementów przy badaniu terminu do wniesienia odwołania jest ustalenie prawidłowości i skuteczności doręczenia decyzji. W tym celu należy mieć na uwadze przepisy regulujące kwestie doręczeń zamieszczone w Dziale I Rozdziale 8 kodeksu postępowania administracyjnego. Co do zasady, w myśl art. 42 § 1 kpa, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 kpa). W myśl art. 44 § 1 kpa, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w art. 44 § 1 kpa, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 kpa). Z kolei § 3 i § 4 art. 44 stanowią, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Wówczas doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W rozpoznawanej sprawie Wójt Gminy wszczynając postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia opłat adiacenckich pouczył strony o obowiązku zawiadomienia organu o każdej zmianie miejsca adresu wynikającym z art. 41 kpa, który w §2 stanowi, że w razie zaniedbanie tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. W związku z tym, że skarżący nie powiadomili organu prowadzącego postępowanie o zamianie swego adresu, prawidłowo decyzje Wójta Gminy z dnia (...)., nr (...) oraz z dnia (...)., nr (...) zostały wysłane na adres skarżących w J przy ul. (...). Tym niemniej, w sytuacji braku wskazania przez M i A P nowego adresu do doręczeń, aby można było mówić o prawidłowym doręczeniu decyzji pod dotychczasowym adresem w przypadku nieobecności adresatów i niemożności doręczenia decyzji w trybie art. 43 kpa, powinno dojść do tzw. doręczenia zastępczego. Tryb doręczenia zastępczego został w sposób kompletny uregulowany w przywołanym wyżej art. 44 kpa. Postanowienia art. 44 kpa dla prawnej skuteczności doręczenia wymagają, m.in., dwukrotnego awizowania przesyłki i jej pozostawienia na okres 14 dni w placówce pocztowej. Wówczas doręczenie uważa się za dokonane z upływem 14 dnia od daty pozostawienia w skrzynce odbiorczej (lub na drzwiach mieszkania) pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej. Z akt sprawy wynika, że przesyłki zawierające decyzje Wójta Gminy nie zostały doręczone w sposób prawidłowy. Pracownik poczty odstąpił od awizowania przesyłek i zostały one niezwłocznie zwrócone do organu I instancji. Z uwagi na powyższe nie doszło do skutecznego po względem prawnym doręczenia przez pocztę decyzji Wójta Gminy . Tym samym zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego okazało się nietrafne. Organ nie dostrzegł bowiem, że ewentualne negatywne konsekwencje wynikające z braku powiadomienia przez strony organu prowadzącego sprawę o zmianie dotychczasowego adresu mogą wywołać określony w art. 41 § 2 skutek prawny ale tylko przy jednoczesnym dokonaniu doręczenia w prawnie przewidzianej formie. Z tych względów wobec naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 134 kpa, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.