II SA/Kr 283/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie : WSA Grażyna Firek AWSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant : Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi "[...]" Sp. z o.o. w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej "[...]" Sp. z o.o. w J. kwotę 2.291,00 (dwa tysiące dwieście dziewięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Organ I instancji Marszałek Województwa decyzją z dnia [...]r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 288 w zw z art. 284, art.285 oraz art. 282 ust. 1, art. 282 ustawy z dnia 27 kwietnia 2002r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U z 2001r. Nr 62, poz. 627 ze zm.) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09 października 2001r.w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U z 2001r. Nr 130 poz. 1453) oraz art. 21 § 3, art. 53§1, §3, §4, art. 55 i art.63 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2005r. Nr 8, poz. 60) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) : 1. wymierzył wysokość opłaty za korzystanie za środowiska z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi za 1, 2, 3 kwartał 2002r. dla spółki ,,[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w J. w łącznej kwocie 134.841, 00 zł w tym opłata podwyższona za brak wymaganego pozwolenia 107.706,00 zł w szczególności • za 1 kwartał 2002r. – 55.122,00 zł w tym zwyżka 45.935,00 zł • za 2 kwartał 2002r. – 46.080,00 zł w tym zwyżka 38.400,00 zł • za 3 kwartał 2002r. – 33.639,00 zł w tym zwyżka 23.371,00 zł 2. zobowiązać do zapłaty kwoty 83.197,47 zł wraz z odsetkami stanowiącej różnicę pomiędzy należną opłatą w kwocie 134.841,00 zł a kwotą wpłaconą w wysokości 51.643, 53 zł na konto Urzędu Marszałkowskiego Województwa –Fundusz Ochrony Środowiska. Kwotę należnych odsetek należy obliczyć samodzielnie. Opłaty nieziszczone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 3. Rozliczenia załączone do decyzji stanowią jej integralną część. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że Spółka ,,[...]" sp. z o.o. w J. jest podmiotem obowiązanym do ustalenia we własnym zakresie i wniesienia w ustawowym terminie opłat za korzystanie ze środowiska i złożyła informacje za 1, 2 i 3 kwartał 2002r. ,,[...]" nie posiadała pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenie oczyszczonych ścieków komunalnych i wód opadowych do rzeki B. w 1 i 2 kwartale 2002r. "[...]"nie posiadała pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenie oczyszczonych ścieków bytowo-gospodarczych przez 24 dni 3 kwartału 2002r. tzn. do dnia 25 lipca 2002r. w którym decyzja Starosty O. z dnia [...] 2002r. udzielająca pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych do rzeki B. stała się ostateczna. Obowiązek ponoszenia opłat podwyższonych z tytułu braku stosownego pozwolenia trwa do dnia w którym decyzja stałą się ostateczna. Ponadto w całym 3 kwartale 2002r. "[...]" nie posiadała pozwolenia wodnoprawnego. Stosowną decyzję –pozwolenie wodnoprawne Starosta O. wydał dniu [...] marca 2003r. ,,[...]" za 1, 2 i 3 kwartał 2002r. uiściła opłatę w łącznej wysokości 51.643,53 zł. Co do argumentów, iż "[...]" nie jest winna zaistniałej sytuacji z uwagi na opieszałość organów administracyjnych w związku z czym nie powinna ponosić opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków do wód bez uzyskania pozwolenia, organ I instancji stwierdził, że stanowisko to nie znajduje uzasadnienia na gruncie art. 276 ust. 1 i art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska. System prawny przewiduje środki dyscyplinujące tzn. art. 37 § 1 kpa jak również art. 417 kc. Za koniecznością poniesienia opłaty podwyższonej przemawiają względy systemowe i nie można czynić wyjątku od reguły. Odwołanie od decyzji złożyła ,,[...]" sp. z o.o. w J. wnosząc o uchylenie decyzji w pkt 1 bądź zmianę decyzji w pkt 1 i wymierzenie opłaty w kwocie 27.135,00 zł, uchylenie pkt 2 decyzji względnie uchylenie decyzji w pkt 1 a w pozostałym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia- zarzucając naruszenie art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw z art.7 i art.8 kpa. W uzasadnieniu odwołania poniesiono, że w wyniku zaniechań organów administracji ,,[...]" czekała na wydanie pozwolenia wodnoprawnego 40 miesięcy i zgodnie z uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] grudnia 1998r. utrwaloną wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...].07.2005r. [...] ,,Wobec uprawdopodobnienia przez stronę, że nie ponosi ona odpowiedzialności za brak pozwolenia na wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów i że spowodowane zostało to wyjątkowo przewlekłym rozpatrywaniem sprawy przez właściwy organ, bezwzględne podwyższenie o 100% opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska byłoby trudne do pogodzenia z konstytucyjnymi zasadami państwa prawa, w tym zasady sprawiedliwości" zatem karanie uczciwych i sumiennych przedsiębiorców jest niedopuszczalne. Organ II instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...]r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 281 ust. 1, art. 282, art. 284, art. 285, art. 288 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2002r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U z 2001r. Nr 62, poz. 627 ze zm.) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 października 2001r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U z 2001r. Nr 130 poz. 1453)- utrzymało w mocy skarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zgodna z powołana podstawą prawną a zarzuty podniesione w odwołaniu nie są zasadne lub też odnoszą się do takich okoliczności, które zdaniem Kolegium nie decydują o słuszności i poprawności rozstrzygnięcia. Treść decyzji jak i poprzedzające ją postępowanie przygotowawcze są prawidłowe i brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia. W aktach sprawy znajdują się wymagane informacje i dane w zakresie korzystania ze środowiska za okres objęty zaskarżoną decyzją. Uzasadnienie skarżonej decyzji spełnia te wymagania, które korespondują z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Dodatkowo poniesiono, że odpowiedzialność absolutna w prawie ochrony środowiska nie budzi wątpliwości. Skargę do Sądu złożyła ,,[...]" sp. z o.o. w J. wnosząc o uchylenie w całości skarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego in fine, art. 59§1 pkt 9 oraz art. 70 §1 Ordynacji podatkowej, art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska. Skarżąca wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w związku z przedawnieniem należności z tytułu opłat podwyższonych z upływem 31 grudnia 2007r. jedynym dającym się uzasadnić rozstrzygnięciem w drugiej instancji było uchylenie decyzji Marszałka i winien mieć zastosowanie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy wykładni pojęcia bezprzedmiotowości pomocnym jest art. 208 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji organ bezpodstawnie nie zastosował art. 70§1 i art. 59 §1 pkt 9 Ordynacji podatkowej i okoliczność ta winna być wzięta pod uwagę przez SKO, które jednak to pominęło. Dodatkowo podniesiono, że art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska został naruszony poprzez błędna wykładnię. Opóźnienie w wydaniu pozwolenia wodnoprawnego zostało spowodowane nie przez jeden organ lecz przez kolejne organy: Gmina K., Wojewoda, Naczelny Sąd Administracyjny, Starosta O., których działania spowodowały, że uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego trwało 40 miesięcy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ppsa sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola zgodności z prawem dotyczy właściwości organu administracyjnego w sprawie, jego kompetencji do załatwienia spraw decyzjami administracyjnymi, poprawnego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego oraz załatwienia sprawy na podstawie prawidłowo stosowanych, pod względem zakresu obowiązywania i treści, przepisów prawa materialnego. Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 ppsa, który stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Skarga jest zasadna. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji wydanej w tej sprawie stwierdził, że jest ona wadliwa. Poza sporem pozostaje uznanie skarżącego za podmiot korzystający ze środowiska w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U z 2001r. Nr 62, poz. 627 ze zm.) Opłaty za korzystanie ze środowiska są środkami o charakterze finansowym zbliżonymi do zobowiązań finansowych. W art. 281 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska określono, że w sprawie ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska i administracyjnych kar pieniężnych znajdują zastosowanie przepisy działu III Ordynacji podatkowej, regulującej postępowanie w sprawach podatkowych. Odesłanie to jest jednak bardzo precyzyjne i odnosi się tylko do rozwiązań zawartych w dziale III Ordynacji podatkowej, który normuje: - powstawanie zobowiązań podatkowych, - odpowiedzialność podatnika, płatnika i inkasenta, - zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych, - terminy płatności, - zaległości podatkowe, - odsetki za zwłokę i opłatę prolongacyjną, - wygaśnięcie zobowiązań podatkowych, - ulgi w spłacie zobowiązań, - przedawnienie, - nadpłatę, - korektę deklaracji, - informacje podatkowe, - rachunki, - odpowiedzialność solidarną, - prawa i obowiązki następców prawnych oraz podmiotów przekształconych, - odpowiedzialność podatkową. Opłaty za korzystanie ze środowiska są de facto podatkami środowiskowymi gdyż mają charakter przymusowy, bezzwrotny i nieodpłatny. Stanowią one przychód funduszu celowego- funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej o którym mowa w art. 400 i art. 401 ust.1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Przedmiotowe świadczenie stanowi dochód publiczny w rozumieniu art.5 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych (Dz. U Nr 249, poz. 2104 ze zm.) W świetle powyższych regulacji i rozważań uprawnione jest stwierdzenie, iż ogólny reżim prawny przewidzianych w art. 273 ust.1 ustawy Prawo ochrony środowiska opłat za korzystanie ze środowiska jest analogiczny, jak świadczeń podatkowych, zatem opłaty te należy zaliczyć do nietypowych, swoistych podatków stanowiących przychód funduszu celowego. Przenosząc powyższe rozważania odpowiednio na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż organ I instancji wydając w niniejszej sprawie decyzję administracyjną, podjął rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska, Ordynacji podatkowej i Kodeksu postępowania administracyjnego. Powołanie w podstawie prawnej decyzji przepisów Ordynacji podatkowej a w szczególności art. 21 § 3 tej ustawy skutkować musiało przyjęciem, iż decyzja wydana przez organ administracyjny ustalająca wysokość opłaty za korzystanie ze środowiska bez zezwolenia jest deklaratoryjną decyzją podatkową ponieważ organ administracyjny stwierdził, że ,,[...]" sp. z o.o. mimo ciążącego na niej obowiązku ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska nie uiściła opłaty w należnej wysokości. Decyzja wydana w trybie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej nie tworzyła nowych sytuacji prawnych , lecz stwierdzała ich powstanie z mocy samego prawa, ze skutkiem ex tunc, czyli od momentu, w jakim dane zdarzenie prawne zaistniało. Zobowiązanie podatkowe nie powstało z momentem wydania i doręczenia decyzji. Jak wynika z akt administracyjnych decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...].2007r. Na skutek złożonego odwołania , organ II instancji po rozpoznaniu odwołania wydał decyzję w dniu [...].2008r. W momencie jej wydania zobowiązanie podatkowe wygasło na skutek przedawnienia –art. 59 §1 pkt 9 Ordynacji podatkowej ponieważ upłynęło 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku czyli od roku 2002r. W tej sytuacji wygaśnięcie zobowiązania podatkowego czyniło bezprzedmiotowym postępowanie przed organem II instancji czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wzięło pod uwagę albowiem zobowiązanie podatkowe przedawnia się, jeżeli termin przewidziany w art. 70 § 1ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U Nr 137, poz. 926 ze zm.) upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego. (por. uchwała 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06 października 2003r. ONSA 2004/1/7) Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Stwierdzenie przez Sąd, że na podstawie art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.) uchylona decyzja nie podlega wykonaniu oznacza, że decyzja ta nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny. Z tych względów, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej co powoduje konieczność jego uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji powinien prawidłowo zastosować te przepisy prawa, które będą miały zastosowanie w sprawie oraz uwzględnić wskazanie i dokonaną przez Sąd ocenę prawną. O kosztach sądowych orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.).