III SA/Wr 545/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant Renata Sawińska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Skarbu Państwa Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy M. decyzją z dnia [...]. Nr [...] orzekł o wymeldowaniu I. M. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ulicy Ł. w M.. Po rozpatrzeniu odwołania I. M. Wojewoda decyzją z dnia [...]. Nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie wymeldowania I. M. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ulicy Ł. w M. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił przebieg postępowania w sprawie, które zostało wszczęte na wniosek W. M., najemcy lokalu przy ul. Ł. w M. Wnioskodawca powołał się na fakt, że M. M., jego była żona, od trzech lat nie przebywa w tym mieszkaniu, gdyż wyjechała do Włoch. Nie pozostawiła w mieszkaniu swoich rzeczy. Nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania i nie jest nim zainteresowana. Podczas pobytów w Polsce przebywa u swojej matki. Przyjazdy I. M. do kraju związane są z toczącymi się sprawami sądowymi. Organ powołał się na oświadczenie I. M. że jej wyjazd za granicę nie jest związany z zamiarem przeniesienia interesów życiowych na stałe w inne miejsce. Wyjazd ma charakter czasowy, z uwagi na podjęte we Włoszech zatrudnienie od [...]. z uwagi na trudną sytuację finansową rodziny. Opuszczenie mieszkania nie miało więc ani charakteru trwałego, ani dobrowolnego. Do Polski przyjeżdża regularnie co 1-2 miesiące. Tu jest jej centrum życiowe i tu przebywa jej nieletni syn. Po powrocie z zagranicy zamierza zamieszkać z synem w przedmiotowym lokalu. Komenda Powiatowa Policji w Ś. Ś. po przeprowadzonej kontroli potwierdziła, że I. M. nie przebywa w lokalu przy ul. Ł. w M., gdyż pracuje za granicą. Świadkowie wskazani przez I. M. stwierdzili, że raz w miesiącu przyjeżdża ona do domu. W tym czasie przebywa u swej matki, gdyż W. M. zabrał jej klucze od mieszkania. W mieszkaniu pozostawiła swoje rzeczy i dokumenty. Wójt Gminy M. orzekł o wymeldowaniu I. M. z lokalu przy ul. Ł., uznając, że spełniła przesłanki wymeldowania decyzją administracyjną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że I. M. opuściła lokal przy ul. Ł. w M. i swój pobyt stały skoncentrowała za granicą we Włoszech, gdzie pracuje od 2004 r. W odwołaniu poza dotychczasową argumentacją podkreślono, że odwołująca się poza miejscem zameldowania nie pozostawała nigdy dłużej niż dwa miesiące. W lokalu przy ulicy Ł. pozostawiła większość swoich rzeczy. Gdy przyjeżdża do Polski, nie może wejść do mieszkania, gdyż były mąż pozbawił ją kluczy. Aby uniknąć konfliktów, zabiera syna S. do mieszkania swej matki. Wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu zasądzono od I. M. alimenty na rzecz syna. W związku z tym wyjazd do pracy za granicę ma na celu jedynie polepszenie bytu rodziny, a w szczególności syna. Organ II instancji na podstawie materiału sprawy stwierdził, że materialnoprawną podstawę wymeldowania z lokalu stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Według tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ II instancji stwierdził, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie daje podstaw do uznania, że I. M. opuściła miejsce pobytu stałego w rozumieniu powołanego art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Według organu, bezsporne jest tylko to, że nie zamieszkuje ona w tym lokalu. Jej nieobecność jest spowodowana podjęciem pracy za granicą. Organ podkreślił, że wyjazd i pobyt poza miejscem zameldowania w celu wykonywania pracy nie jest równoznaczny z wolą i chęcią przeniesienia interesów życiowych w inne miejsce. Organ II instancji powołał orzecznictwo sądowe, według którego przez opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego rozumie się nie tylko fizyczne nieprzebywanie w lokalu, ale zamiar jego opuszczenia i skoncentrowania spraw życiowych w innym miejscu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że I. M. nie rzadziej jak raz na 1 - 2 miesiące przyjeżdża do Polski, opłaca zasądzone przez sąd alimenty, zawarła ugodę przed sądem w kwestii odwiedzin i spędzania czasu z małoletnim synem. Organ przyjął więc, że nie zerwała więzi z lokalem. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi zatem prowadzić do wniosku, że sam fakt przejściowej nieobecności czy nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, nie upoważnia jeszcze do stwierdzenia, że zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Według organu, o opuszczeniu w rozumieniu tego przepisu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Według organu II instancji, z uwagi na brak dostatecznych podstaw do stwierdzenia, że I. M. opuściła miejsce pobytu stałego, decyzja organu I instancji o jej wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego była przedwczesna. W rezultacie według organu, zasadne stało się rozstrzygnięcie tej kwestii z uwzględnieniem słusznego interesu strony. W skardze na decyzję organu II instancji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art.15 § 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Według tego przepisu, organ administracji wydaje na wniosek lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 tej ustawy jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Przez zamiar w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy bowiem pojmować wolę osoby dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przy ustaleniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniu osoby zainteresowanej. Dla jego oceny istotne znaczenie będzie mieć to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego, czy pozostają z nią w sprzeczności. Według skarżącego, niewątpliwe jest niezamieszkiwanie przez I. M. od kwietnia 2004 r. w przedmiotowym lokalu. W zależności od potrzeb, w związku z toczącymi się postępowaniami przed sądami, I. M. bądź deklaruje chęć powrotu do kraju, bądź podnosi, że jej centrum życiowe jest we Włoszech. Organ odwoławczy miał więc obowiązek zbadania, czy opuściła ona dotychczasowe miejsce pobytu stałego dobrowolnie i bez zamiaru powrotu do niego. Organ ten natomiast w sposób dowolny ocenił zeznania I. M. dając im bezkrytycznie wiarę. Pominął zupełnie ocenę wyjaśnień złożonych przez skarżącego. Świadczy to o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Bogaty materiał dowodowy przedstawiają materiały z postępowania sądowego w sprawie o rozwód oraz ustalenie kontaktów z dzieckiem. Z materiałów tych wynika, że I. M. swoje centrum życiowe przeniosła do Włoch. Skarżący podkreślił, że I. M. nie podjęła żadnych prawnych kroków zmierzających do uzyskania możliwości powrotu do mieszkania. Nie przedstawiła też argumentacji, dlaczego nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. Łożenie alimentów na dziecko nie jest bowiem argumentem do niepłacenia za czynsz. Zdaniem skarżącego, z tych względów skarga jest uzasadniona. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Powołał się na ustalony stan faktyczny sprawy oraz na argumentację uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej także dalej ppsa.). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Według art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Sąd stwierdza, że organ II instancji podjął merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy orzekając o odmowie wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego na podstawie dowodów zebranych w postępowaniu I instancji, w którym wydano decyzję o wymeldowaniu skarżącej z lokalu przy ulicy Ł. w M.. Niesporny w sprawie jest fakt niezamieszkiwania I. M. w tym lokalu od kwietnia 2004 r. w związku z wyjazdem do pracy we Włoszech. Organ II instancji trafnie podkreślił, że samo podjęcie zatrudnienia przez określoną osobę poza miejscem jej stałego zameldowania nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia, że opuściła miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Należy bowiem wziąć pod uwagę dalsze okoliczności, a mianowicie zamiar jego opuszczenia i skoncentrowania spraw życiowych w innym miejscu oraz zerwanie związków z dotychczasowym lokalem. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że I. M. co 1 lub 2 miesiące przyjeżdża do Polski i że w tym czasie nie przebywa w przedmiotowym lokalu, twierdząc, że nie ma kluczy do tego lokalu oraz że w taki sposób chce uniknąć sytuacji konfliktowych z zamieszkującym tam byłym mężem. Skarżąca podkreśla jednak, że jest z tym lokalem związana, gdyż zamieszkuje tam jej syn oraz pozostawiła tam swe rzeczy osobiste. Organ II instancji przyjął te okoliczności jako wystarczające do stwierdzenia, że skarżąca nie opuściła przedmiotowego lokalu jako miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Organ II instancji nie wziął natomiast pod uwagę stanowiska wnioskodawcy oraz ustaleń ugody sądowej zawartej dnia 26 lipca 2007 r. przed Sądem Rejonowym w Ś.Ś. na podstawie której skarżąca ma prawo widywania się ze swym małoletnim synem poza jego miejscem stałego zamieszkania, czyli poza przedmiotowym lokalem. Jest to istotna okoliczność, wzięta pod uwagę przez organ I instancji w decyzji z dnia [...] z której wynika, że skarżąca dobrowolnie zrezygnowała ze wstępu do przedmiotowego lokalu. Z materiału sprawy wynika także, że skarżąca nie podejmowała prób odzyskania posiadania tego lokalu. W postępowaniu administracyjnym nie ustalono także, czy skarżąca w istocie pozostawiła w przedmiotowym lokalu swe rzeczy osobiste. Istotny jest także fakt długiego pobytu skarżącej poza miejscem jej zameldowania z uwagi na zatrudnienie we Włoszech. Jeśli wziąć pod uwagę różne oświadczenia, składane przez skarżącą co do charakteru tego pobytu, organ II instancji powinien był wyjaśnić tę okoliczność wzywając skarżącą do złożenia oświadczenia, czy skoncentrowała swe interesy życiowe we Włoszech, czy też w Polsce. Według art. 7 kpa orzekające organy stoją na straży praworządności i mają obowiązek podejmowania w prowadzonym postępowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu spoczywa na organach obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa) oraz dokonania jego pełnej oceny (art. 80 kpa). Należy temu dać wyraz w uzasadnieniu decyzji przez wskazanie faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 kpa). Według Sądu, obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w ramach swobodnej oceny zgromadzonych dowodów nie oznacza, że ta ocena może być przeprowadzona w sposób dowolny. Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie zastosował się w pełni do wymienionych dyspozycji, naruszając w konsekwencji przywołane przepisy. Organ II instancji podjął decyzję bez zbadania wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd stwierdza, że dotychczasowe postępowanie dowodowe nie wyjaśniło w szczególności, że I. M. nie opuściła przedmiotowego lokalu w sposób wyczerpujący dyspozycję art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wskazane wyżej błędne oceny powinny być sprostowane w postępowaniu administracyjnym, a braki w postępowaniu dowodowym powinny być usunięte. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w II instancji należy uwzględnić przedstawione uwagi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.