I SA/Rz 461/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska NSA Bożena Wieczorska /spr./ Protokolant st.sek.sąd. Beata Janczewska po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 3 lipca 2008r. sprawy ze skargi J.L. na postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz J.L. kwotę 100 (słownie: sto) złotych z tytułu uiszczonego wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż odwołanie J. L. z dnia 28 stycznia 2008 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego (nr [...]) z dnia [...] marca 2007 r. ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn po zmarłym T. L. w wysokości 2.961,00 zł., zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia, określonym w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2007 r. (nr [...]) została doręczona J. L. pod adresem: [...] w dniu 26 marca 2007 r. Zgodnie z art. 233 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 z późn. zm.), w myśl którego odwołanie od decyzji organu podatkowego wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, termin do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie upłynął w dniu 10 kwietnia 2007 r. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniesione przez J. L. w dniu 28 stycznia 2008 r., zostało złożone z opóźnieniem dwustu siedemdziesięciu ośmiu dni, mimo że decyzja organu I instancji zawierała pouczenie w zakresie ustawowego terminu uprawniającego do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy podniósł, iż z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia odwołania, decyzja organu I instancji stała się ostateczna i podlega wykonaniu, co wpływa na niedopuszczalność merytorycznego rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienie J. L. wniósł o zwrot kwoty 3.380 zł. stanowiącej wpłacony podatek od spadku. Skarżący podniósł, iż odwołuje się od decyzji nr [...], gdyż tym dokumentem ustalono kwotę naliczonego podatku,, którą wpłacił na konto Urzędu Skarbowego w 2007 r. Podatnik wskazał, iż w dniu 28 stycznia 2008r. zwrócił się do Urzędu Skarbowego o zwrot niesłusznie zapłaconego podatku od spadków i darowizn. Nie wniósł odwołania od decyzji organu I instancji w terminie 14 dni, gdyż w tym czasie nie znane były jeszcze wyroki sądowe w tym zakresie. Powołując się na wyrok WSA w Bydgoszczy (sygn. akt I SA/Bd 658/07) wywiódł, iż z uwagi na to, że jego ojciec zmarł 9 sierpnia 2006 r., skarżący niesłusznie zapłacił podatek od spadku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270, określanej dalej p.p.s.a), kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć dokonywana jest pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami wskazanymi w skardze. Oznacza to, że Sąd, w przypadku gdy stwierdzi, że zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało z naruszeniem prawa może, w zależności od charakteru tego naruszenia, uchylić zaskarżone rozstrzygniecie lub też stwierdzić jego nieważność. Nie może jednak, wbrew żądaniom skargi orzec o zwrocie kwestionowanej przez skarżącego kwoty. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odwołanie jest podstawowym środkiem zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, który przysługuje od każdej decyzji nieostatecznej. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który decyzję tą wydał. Organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wstępne, w trakcie którego bada w pierwszej kolejności dopuszczalność odwołania, a następnie terminowość jego wniesienia. Kolejność taka jest uzasadniona tym, iż w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, ocena zachowania terminu do wniesienia odwołania jest zbędna. W niniejszej sprawie organ odwoławczy całkowicie pominął ocenę dopuszczalności odwołania, a od razu przeszedł do oceny terminowości jego uzasadnienia. W ocenie Sądu jest to postępowanie wadliwe. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak i podmiotowych. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje m.in. przypadki braku przedmiotu zaskarżenia tj. decyzji, która albo nie weszła do obrotu prawnego np. została wydana, lecz nie została doręczona, albo z obrotu została usunięta. Z akt sprawy wynika, że odwołanie J. L. z dnia 28 stycznia 2008r. zostało wniesione od decyzji nr [...] - nr systemowy [...]), która w dacie wniesienia odwołania już nie istniała. Została bowiem decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2007r. (nr [...]) - wydaną we wznowionym postępowaniu - uchylona. W tej sytuacji, gdy w dacie wniesienia odwołania nie istniała już decyzja, która była podstawą zaskarżenia, badanie terminu do wniesienia odwołania było nieuzasadnione. Pominięcie kwestii oceny dopuszczalności odwołania i równoczesne rozstrzygniecie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od nieistniejącej już decyzji stanowi w ocenie Sądu rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, w związku z czym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej orzekł jak w sentencji. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, iż powoływane wyżej pismo J. L. zatytułowane "odwołanie" zawierało żądanie zwrotu określonej kwoty, którą podatnik wpłacił jako podatek od spadku. Do żądania tego, organ odwoławczy w ogóle się nie ustosunkował.