III SA/Kr 421/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Piotr Lechowski WSA Dorota Dąbek (spr.) Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2008 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala wyroku WSA w Krakowie z dnia 3 lipca 2008r. Decyzją z dnia [...] działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił Z. S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem A. N. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem. W podstawie prawnej powołano art. 104 i art. 107 kpa, a także art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 2b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 255), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006r. (Dz.U. z 2006r., nr 130, poz. 903) oraz Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. (Dz.U. nr 105, poz. 881 z późn. zm.). W uzasadnieniu wskazano, że A. N. przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki internatu Ośrodka. Ponieważ zaś z informacji uzyskanych w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w dniu [...] wynika, że A. N. korzysta z całodobowej opieki internatu Ośrodka, organ odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Od decyzji tej Z. S. złożyła odwołanie podnosząc, że córka przebywa w Ośrodku nie przez 7 dni, a jedynie przez 4 doby w tygodniu. W weekendy skarżąca sama opiekuje się dzieckiem. Dodatkowo podniosła, że wcześniej otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne, a teraz organ odmawia jego przyznania, mimo że stan faktyczny się nie zmienił. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję organu I instancji w mocy, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z dniem 6 lipca 2007r. weszły w życie zmiany do ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych i dodano do art. 17 ust. 5 punkt 2b "została umieszczona w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki". Dokonana zmiana ustawy oznacza zdaniem organu, że umieszczenie dziecka w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i to niezależnie od tego, jak długo dziecko w nim przebywa, pod warunkiem że korzysta w nim z całodobowej opieki. Skoro zaś A. N. przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym nr [...] im. [...] w K. i korzysta w nim przez 4 dni z całodobowej opieki w internacie szkolnym – spełniona została negatywna przesłanka o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2b ustawy, wykluczając możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz w piśmie uzupełniającym z dnia 2 maja 2008r. Z. S. zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Potwierdziła, że córka przebywa w Ośrodku, ale jest tam dowożona w poniedziałki rano i przywożona z powrotem do domu w piątek ok. 17-ej. Ośrodek prowadzi internat i córka z niego korzysta, ale w soboty i niedziele jest on zamknięty. Skarżąca powołała się na treść art. 17 ust. 5 pkt 5 wskazując, że jej córka nie przebywa w placówce 5 dni w tygodniu, a jedynie 4 doby i 9 godzin, co zostało potwierdzone zaświadczeniem Ośrodka z dnia [...]. Skarżąca pokrywa też połowę kosztów wyżywienia córki w internacie. Skarżąca uważa zatem, że organ bezpodstawnie odmówił przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podniesiono, że skarżąca błędnie wskazuje, że w jej sprawie powinien mieć zastosowanie inny fragment przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2b dotyczący "placówki zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu", podczas gdy do niniejszej sprawy ma zastosowanie przepis dotyczący umieszczenia dziecka w "specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 255). W art. 17 określono ogólne warunki jakie należy spełnić, by otrzymać świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Natomiast w ustępie 5 tego przepisu zawarte zostały wyłączenia, wymieniono zatem te sytuacje, w których świadczenie nie przysługuje. W punkcie 2b wskazano mianowicie, że świadczenie to nie przysługuje gdy osoba wymagająca opieki została umieszczona "w rodzinie zastępczej, w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej". Niespornym w niniejszej sprawie jest, że córka skarżącej A. N. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Niespornym także jest, że A. N. została umieszczona w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym nr [...] w K. i przebywa tam od poniedziałku do piątku. Niesporne także jest, że ośrodek, w którym została umieszczona, jest placówką, o jakiej mowa w przytoczonym powyżej art. 17 ust. 5 pkt 2 litera b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. "specjalnym ośrodkiem szkolno-wychowawczym". Spór dotyczył natomiast treści regulacji prawnej w kontekście zaistniałego w niniejszej sprawie stanu faktycznego polegającego na umieszczeniu A. N. w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym nr [...] w K. i przebywaniu w nim od poniedziałku do piątku. Przytoczona powyżej ustawa o świadczeniach rodzinnych wymienia w art. 17 ust. 5 pkt 2 litera b dwa rodzaje placówek: "specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, w którym umieszczona osoba korzysta z całodobowej opieki" oraz "placówkę zapewniającą w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu". Są to dwa różne typy placówek i ustawodawca osobno do każdej z nich wprowadza dodatkowe warunki których spełnienie uniemożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nietrafne są zatem zarzuty skargi, że w niniejszej sprawie organy błędnie zastosowały początkową część zacytowanego przepisu dotyczącą specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że taki właśnie status prawny ma ośrodek, w którym umieszczono A. N. W ocenie Sądu są to dwa różne rodzaje placówek, świadomie zastosowane przez ustawodawcę. Należy zatem precyzyjnie odróżnić treść dotyczącą obydwu tych rodzajów placówek, i wymóg zapewnienia opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu o którym pisze skarżąca odnosić tylko do drugiej części przepisu, czyli placówek innych niż specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy. Powyższy sposób interpretacji potwierdza też zestawienie ze sobą badanego przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2b przed zmianą dokonaną od dnia 6 lipca 2007r. i po tej zmianie: zmieniając ustawę dodano fragment o umieszczeniu "w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki" (Dz.U. z 2007r., nr 108, poz. 747), bez zmian pozostała natomiast dalsza część przepisu dotycząca umieszczenia w "placówce zapewniającej w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu". W niniejszej sprawie organy administracyjne prawidłowo zatem zastosowały regulację dotyczącą specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego. Należy podkreślić, że zgodnie z § 32 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005r. w sprawie szczegółowych rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U. nr 52, poz. 467) specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy zapewnia wychowankom całodobową opiekę. Istotą zatem ośrodka w którym umieszczona została A. N. jest zapewnienie wychowankom opieki całodobowej. Potwierdza to zresztą także treść wydanego przez ten ośrodek zaświadczenia z dnia [..] (k.5), w którym stwierdzono, że statut ośrodka pozwala na pracę internatu w dni wolne od zajęć edukacyjnych (sobota, niedziela). Z ustalonego w toku postępowania stanu faktycznego wynika, że A. N. przebywa w internacie ośrodka od poniedziałku do piątku. Jednakże jak wynika z przytoczonego zaświadczenia z dnia [...] ze względu na brak zgłoszeń rodziców wyrażających chęć pozostawienia dziecka na okres sobotnio-niedzielny, placówka w roku szkolnym 2007/08 nie planuje działalności internatu w te dni. Potwierdziła to też sama skarżąca, która na rozprawie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w dniu 3 lipca 2008r. na pytanie Sądu wyjaśniła, że nie zwracała się do Dyrekcji Ośrodka z prośbą o świadczenie opieki w soboty i w niedziele. Wydaje jej się jedynie, że tylko dla jednej osoby nikt by nie uruchomił internatu. Mając to na uwadze należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie została spełniona ustawowa przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2b ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłączająca możliwość przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego, albowiem córka skarżącej A. N. została umieszczona "w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki". Takie rozumienie obowiązujących przepisów potwierdza zresztą istota świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Chodzi w nim bowiem o finansową rekompensatę dla rodzica, który z tego tytułu, że sam opiekuje się dzieckiem, nie może podjąć zatrudnienia. Tymczasem w stanie faktycznym niniejszej sprawy ta przesłanka nie jest spełniona, albowiem dziecko zostało umieszczone w placówce, która ze swej istoty zapewnia mu całodobową opiekę tak, żeby rodzic mógł w tym czasie podjąć zatrudnienie. Umieszczenie A. N. w placówce umożliwia zatem skarżącej podjęcie zatrudnienia, nie spełniona jest więc przesłanka rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem (art. 17 ust. 1 ustawy). Należy też zaznaczyć, że ustawa o świadczeniach rodzinnych posługuje się dwoma różnymi terminami: w art. 3 pkt 7 mówi bowiem o instytucji zapewniającej całodobowe "utrzymanie", zaś w art. 17 ust. 5 pkt 2 litera b mówi o zapewnieniu całodobowej "opieki". W ocenie Sądu są to dwa różne terminy zastosowane świadomie przez ustawodawcę dla oznaczenia dwóch różnych rodzajów placówek. O ile w art. 3 pkt 7 jest mowa o "utrzymaniu", co zdaniem Sądu należy identyfikować także z bezpłatnością, to w art. 17 ust. 5 pkt 2 litera b jest mowa o "opiece". Chodzić więc tutaj będzie jedynie o zapewnienie sprawowania opieki, niezależnie od tego kto ponosi jej koszty. Nie może zostać zatem uwzględniony argument skarżącej, że to ona częściowo ponosi koszty utrzymania córki w internacie (wyżywienie, wycieczki, itp.). Także i ten wniosek potwierdza istota świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Nie chodzi w nim bowiem o zapewnienie utrzymania rodzica i dziecka niepełnosprawnego, lecz chodzi o finansową rekompensatę dla rodzica, który z tego tytułu, że sam opiekuje się dzieckiem, nie może podjąć zatrudnienia. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu organy administracyjne prawidłowo uznały w niniejszej sprawie, że zachodzi negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 litera b ustawy o świadczeniach rodzinnych i odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd nie znalazł w niniejszej sprawie przesłanek wymienionych w art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powodujących konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, w szczególności naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.