II SA/Po 571/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2008 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki domku letniskowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska /-/ B. Drzazga II SA /Po 571/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [..] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. nakazał inwestorowi, A. B. dokonanie rozbiórki budynku letniskowego o wymiarach 7,93m x 5,79m, usytuowanego na działce nr [..], położonej we wsi B., gm. W. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art.48 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.jed. Dz.U. z 2006r. Nr 165, poz.1118 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w trakcie kontroli w dniu 4 lipca 2007., inspektorzy nadzoru budowlanego stwierdzili, że na działce nr [..], należącej do A. B. realizowana jest od 2000r. budowa domu letniskowego o wymiarach 7,93mx5,79m. Do zakończenia budowy zostały jeszcze prace wykończeniowe w środku budynku. W piśmie z dnia 6.06.2007r. Urząd Miejski w W. poinformował, że dla terenu działki nie został sporządzony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, nie wydano również decyzji o warunkach zabudowy. W planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym do końca 2003r., działka nie posiadała prawa zabudowy. Na podstawie przedłożonego przez A. B. aktu zgonu D. B. organ stwierdził, że A. B. jest jedyną stroną postępowania. Organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust.1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Zdaniem organu, budynek letniskowy na działce nr [..] nie mieści się w kategorii budynków nie wymagających pozwolenia na budowę, wymienionych w art. 29 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego, zatem inwestor winien przed rozpoczęciem budowy uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę. Brak takiej decyzji skutkował zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Zdaniem organu, w sprawie nie można było zastosować procedury legalizacyjnej przewidzianej w ust. 2 powyższego przepisu, bowiem niemożliwe jest doprowadzenie przedmiotowego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Budynek został posadowiony w odległości 20 cm od granicy z sąsiednią działką, co jest sprzeczne z przepisami § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie Dz.U. Nr 75, poz.690 ze zm.). Po rozpoznaniu odwołania A. B. od powyższej decyzji, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [..] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu pierwszej instancji. Decyzja organu odwoławczego z dnia [..] jest przedmiotem skargi A. B. do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W skardze skarżący przyznał, że posadowił na działce domek letniskowy bez pozwolenia na budowę, ale kwestionował ustalenie organów nadzoru budowlanego, iż niemożliwa jest legalizacja samowoli budowlanej. Skarżący podał, że wystąpił do Burmistrza W. o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu na którym położona jest jego działka, z przeznaczeniem go pod budownictwo letniskowe, wskazując że dla sąsiednich działek taki plan został uchwalony i samowole budowlane na tych działkach mogły być zalegalizowane. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, chociaż nie z powodów w niej wskazanych. Kontrola sadu administracyjnego zgodnie z art.1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) i art.3§1 pkt1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., polega na badaniu zgodności decyzji z prawem. Sąd kontrolując legalność decyzji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bada wszelkie okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bez względu na to czy były one podnoszone przez stronę skarżącą. Jak trafnie określiły organy administracji orzekające w sprawie, materialną podstawą podjętych decyzji stanowiły przepisy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( tekst jednolity Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz.1118 ze zm.). Niespornym było w sprawie, że skarżący pobudował na swojej działce nr [..] domek letniskowy bez wymaganego prawem budowlanym pozwolenia. Budynek skarżącego nie mieści się bowiem w katalogu budów i robót budowlanych wymienionych w art. 29-30 prawa budowlanego, niewymagających uzyskania pozwolenia na budowę. W tej sytuacji zastosowanie miał w/w art.48. Stosownie do treści ust.1 tego przepisu, samowola budowlana, polegająca na budowie albo wybudowaniu obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę, co do zasady, skutkuje nakazem rozbiórki. Przed podjęciem decyzji o rozbiórce, organ winien jednak rozważyć czy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 48 ust. 2 prawa budowlanego, umożliwiające legalizację samowoli budowlanej. Jak wynika z powyższych przepisów, legalizacja jest możliwa jeżeli samowola budowlana jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Z art. 52 prawa budowlanego wynika, że adresatem decyzji o nakazie rozbiórki może być inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Zatem w niniejszej sprawie stroną postępowania winien być właściciel działki nr [..] oraz ewentualnie inne osoby, czyich interesów prawnych lub obowiązków dotyczyło postępowanie. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdził, że wbrew przepisom art. 52 prawa budowlanego, w postępowaniu nie brali udziału wszyscy współwłaściciele nieruchomości, na której posadowiono przedmiotowy budynek. Należy mieć na uwadze, że likwidacja skutków samowoli budowlanej nie ulega przedawnieniu ani też nie wygasa w następstwie przejścia własności obiektu na rzecz innych osób. Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, współwłaścicielami działki nr [..] i jednocześnie inwestorami, byli skarżący A. B. i jego żona, D. B.. D. B. zmarła w dniu 11 lipca 2005r., a więc przed wszczęciem niniejszego postępowania. Po otrzymaniu informacji o śmierci jednego ze współwłaścicieli działki, na organie spoczywał zatem obowiązek ustalenia następców prawnych D. B. i zapewnienie im udziału w toczącym się postępowaniu. Organ tego obowiązku nie dopełnił, zastosowanie w sprawie musiał mieć zatem art. 145 §1 pkt 1b P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd administracyjny zobowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art.145 § 1 i art.145a kodeksu postępowania administracyjnego (kpa), dających podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie zaś z art.145 § 1 pkt 4 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przesłanka braku winy strony oznacza sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych, albo nie mogła w nich brać udziału z powodów od niej niezawinionych. Wskazać trzeba, że dla obligatoryjnego uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b P.p.s.a. nie ma znaczenia, że zgodnie z art. 147 kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa następuje tylko na żądanie strony (por. wyrok SN z dnia 4.12.2000r., IIRN 200/01, OSNP 2003, nr 24, poz. 582). Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez sąd administracyjny bez względu na to, czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy, a więc treść decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę, organ winien zatem ustalić kto jest spadkobiercą D. B. i zapewnić tym osobom udział w postępowaniu w niniejszej sprawie. Zarzuty podnoszone w skardze nie były o tyle zasadne, że zgodnie z art.48 prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego musi orzec rozbiórkę obiektu budowlanego, wybudowanego w ramach samowoli budowlanej, jeżeli nie istnieje możliwość legalizacji, bez względu na powody wybudowania obiektu, czy też projektowaną zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ orzeka bowiem na podstawie stanu faktycznego i prawnego z dnia wydania decyzji. Niemniej ponownie rozpoznając sprawę, organ w przypadku dalszego braku planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu na którym położona jest działka nr [..], winien samodzielnie ocenić czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym na podstawie art. 48 ust.2 pkt a prawa budowlanego, umożliwiając skarżącemu uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy ( por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20.12.2007r., sygn.P 37/06, wyroki NSA z dnia 22.06.2007r., sygn. IIOSK 945/06 i z dnia 15.10.2007r, sygn. IIOSK 1325/06, niepubl.). Ewentualne podjęcie tych działań będzie oczywiście możliwe dopiero po ustaleniu, że budowę można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Trafnie bowiem organy uznały, że posadowienie budynku w odległości 20 cm od granicy działki narusza przepisy § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Organy winny jednak ustalić czy jest możliwa technicznie rozbiórka jedynie części budynku, zbliżonej do granicy na odległość mniejszą od 3 metrów. Należy bowiem mieć na uwadze, że art.48 ust.1 prawa budowlanego przewiduje możliwość rozbiórki również części budynku, a nie można orzekać nakazu rozbiórki całego obiektu, jeżeli dla przywrócenia stanu zgodnego z prawem, wystarczające jest orzeczenie nakazu rozbiórki części obiektu ( por. wyrok NSA z dnia 11.01.2008r., IIOSK 1834/06 niepubl.). Orzeczenie w pkt II i III wyroku znajduje oparcie w art. 200 i 152 P.p.s.a. /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska /-/ B. Drzazga