II FSK 1517/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędziowie: NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), WSA del. Maria Grabowska, Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. M. i M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 385/08 w sprawie ze skargi M. M. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 23 stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r. oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę M. M. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 23 stycznia 2008 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r. Z przyjętego do rozpoznania stanu sprawy wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia 7 listopada 2007 r., ustalającą M. i M. M. zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2005 r. od położonego w Kłodzku lokalu użytkowego, który skarżący — na podstawie decyzji Zarządu Miasta K. — użytkowali w okresie od dnia 1 maja 2001 r. do dnia 31 marca 2005 r. Rozpatrując odwołanie, SKO odniosło się do podniesionego przez strony zarzutu, iż organ podatkowy nie wyjaśnił, czy przedmiotowa nieruchomość nie została przekazana w trwały zarząd, co miało decydujący wpływ na ustalenie podmiotu zobowiązanego do zapłaty wskazanego podatku. Organ wskazał, że uchwałą Rady Miejskiej w K. z dnia 8 czerwca 2001 r. zakład budżetowy o nazwie Zakład Administracji Mieszkaniami Gminnymi Gminy Miejskiej w K. został przekształcony w jednoosobową spółkę Gminy Miejskiej K. — spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Samorządowe Kolegium odwoławcze uznało za bezsporne, że trwały zarząd nie może zostać ustanowiony na rzecz spółki prawa handlowego stwierdzając, że uchybienia organu niższej instancji w zakresie niewyjaśnienia statusu prawnego Zakładu oraz wadliwego oznaczenia strony umowy najmu z dnia 18 października 1994 r. pozostały bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło również, że Spółka — Zakład Administracji Mieszkaniami Gminnymi Gminy Miejskiej K. nie jest posiadaczem nieruchomości stanowiących własność gminy, a jedynie wykonuje czynności zarządu i administrowania nieruchomościami stanowiącymi własność gminy, takie jak zawieranie i rozwiązywanie w imieniu i na rzecz gminy umów między innymi najmu lokali mieszkalnych i użytkowych, a w konsekwencji nie ciąży na niej obowiązek podatkowy. Organ wskazał również, że od 31 stycznia 1999 r. strona skarżąca użytkowała sporny lokal bez tytułu prawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podnieśli, że nie spełniają wszystkich przesłanek wynikających z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 ze zm., dalej: u.p.o.l.), nie są zatem podatnikami podatku od nieruchomości z tytułu użytkowania przedmiotowego lokalu. Jako istotny wskazali również fakt, iż pierwsze pismo Burmistrza Miasta K. w sprawie podatku od nieruchomości za 2004 r. otrzymali już po opuszczeniu przez skarżących lokalu użytkowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powołując się swoje stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za nieuzasadnioną, stwierdzając brak podstaw do zakwestionowania stanowiska organu podatkowego wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Analizując kwestię obciążenia skarżących podatkiem od nieruchomości za 2005 r. z tytułu użytkowania przedmiotowego lokalu bez tytułu prawnego, Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. zasadą jest, że podmiotowość podatkowa w podatku od nieruchomości związana jest przede wszystkim z faktem posiadania samoistnego, którego definicję reguluje art. 336 Kodeksu cywilnego. W większości przypadków podatnikiem jest właściciel nieruchomości, jednak nie ze względu na przysługującą mu własność, tylko z racji faktycznego władztwa nad rzeczą. Zasada ta doznaje wyjątku w przypadku nieruchomości i obiektów budowlanych, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Podatnikami są w takich sytuacjach, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l., posiadacze zależni. Odnosząc powyższe regulacje na grunt niniejszej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że Zakład Administracji Mieszkaniami Gminnymi Gminy Miejskiej K. Spółka z o. o. nie był podatnikiem podatku od nieruchomości. Na podstawie umowy zawartej z Gminą, przyjął on w zarząd gminny zasób komunalny lokali mieszkalnych i użytkowych w budynkach, stanowiących wyłącznie własność gminy oraz pozostały zasób nieruchomości gminnych. W ocenie Sądu pierwszej instancji organy podatkowe słusznie uznały, że postanowienia tej umowy nie uzasadniają twierdzenia, że Zakład Administracji Mieszkaniami Gminnymi Gminy Miejskiej K. Spółka z o. o. stał się posiadaczem nieruchomości stanowiących własność gminy. Z postanowień przywołanej umowy wynika bowiem jednoznacznie, że działalność Zakładu rodzi skutki prawne nie dla niego, lecz bezpośrednio dla właściciela nieruchomości. Była to zatem, w ocenie Sądu pierwszej instancji, umowa o świadczenie pewnych usług na rzecz gminy i w jej interesie przez określoną w umowie osobę prawną. W konsekwencji osoba ta jest jedynie dzierżycielem nieruchomości komunalnych i jako taka nie jest żadnym z podmiotów zobowiązanych do płacenia podatku od nieruchomości wymienionych w art. 3 u.p.o.l. W związku z powyższym, w opinii Sądu, organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że w spornym roku podatkowym skarżący byli posiadaczami spornego lokalu użytkowego stanowiącego własność Gminy, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l., ze względu na wygaśniecie umowy najmu, posiadając go bez tytułu prawnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli skarżący, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów o postępowaniu mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: — naruszenie art. 145 § 1, pkt.1 , w związku art. 133 § 1, w związku z art. 141 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a), poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez analizy oraz dokonania ustaleń pozwalających jednoznacznie stwierdzić, iż przedstawiony w toku postępowania stan faktyczny i prawny stanowi podstawę do naliczenia podatku od nieruchomości. — naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a, w związku z art. 240 § 1 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 6 ze zm.), poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. — zastosowanie art. 151 p.p.s.a. w przedmiotowej sprawie, zamiast art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z naruszeniem przepisów art. 4 pkt.1 i 7 u.p.o.l., zważywszy na brak możliwości ustalenia podstaw opodatkowania podatkiem od nieruchomości obiektu o niezidentyfikowanym charakterze. — naruszenie art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a, w związku z naruszeniem art. 229 i art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez oddalenie skargi pomimo uchybień w toku postępowania podatkowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a które nie zostały wzięte pod uwagę z urzędu, zgodnie z zasadą oficjalności. W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego i kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. Z treści umowy z dnia 18 października 1994 r. wynika, że małżonkowie Marek i Maria Michałowscy od tej daty użytkowali stanowiący własność Gminy Miejskiej w K. lokal użytkowy. Również w decyzji Zarządu Miasta K. z dnia 9 grudnia 1999 r., mocą której małżeństwo M. użytkowali przedmiotowy obiekt budowlany użyto sformułowania — lokal użytkowy. Na żadnym etapie postępowania administracyjnego podatnicy nie kwestionowali powyższej okoliczności. Wobec tego, Sąd pierwszej instancji, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, nie miał podstaw do kwestionowania dokonanych przez organ ustaleń faktycznych i prawnych oraz ich oceny. Wobec tego należy stwierdzić, że podatnicy od 18 października 1994 r. do 31 stycznia 1999 r. korzystali z przedmiotowego lokalu użytkowego na podstawie umowy najmu, a do marca 2005 r. użytkowali tenże lokal za zgodą zarządu gminy. W tym stanie rzeczy należało uznać, jak to trafnie uczynił Sąd pierwszej instancji, że z chwilą wygaśnięcia umowy najmu, podatnicy użytkowali przedmiotowy lokal bezumownie. Mając na względzie powyższe wywody, należy uznać, że zarzuty sformułowane przez wnoszących skargę kasacyjną, a sprowadzające się do twierdzenia, że Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 106 § 3 i art. 151 p.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie w oparciu o niepełny materiał dowodowy, bowiem nie ustalono przedmiotu opodatkowania — należy uznać za całkiem chybione. Jak już wcześniej wywiedziono, przedmiot opodatkowania w rozpoznawanej sprawie nie był przez podatników kwestionowany a wobec tego kwestia ta nie podlegała kontroli sądu. Zarówno w odwołaniu jak też w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatnicy negowali jedynie istnienie po ich stronie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. Tylko ta kwestia była przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, bowiem stosowanie do art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z tego też względu podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za bezzasadne i na mocy art. 184 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.