II SA/Kr 201/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski (spr.) Sędziowie NSA Izabela Dobosz WSA Grażyna Firek Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2008 r. sprawy ze skargi T. F., L. F. i M. F. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala Decyzją z dnia [...].11.2007 r. (znak: [...]) Starosta, działając na podstawie art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r.- Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. Nr 133, poz. 872; z późn. zm. w skrócie zwaną ustawą z dnia 13.10.1998 r., ) oraz art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603 - tekst jednolity z późn.zm.) po rozpatrzeniu wniosku T. F. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz T. F. za zajęte pod drogę powiatową nr [...] relacji S. - do drogi [...] nieruchomości położone w gminie W. obręb [...], oznaczone jako: - działki nr [...] o pow. 0,0186 ha, [...] o pow. 0,0358 ha, [...] o pow. 0,0127 ha, objęte księgą wieczystą [...], - działki nr [...] o pow. 0,0104 ha, [...] o pow. 0,0101 ha, objęte księgą wieczystą [..], stanowiące w dniu 31 grudnia 1998 r. własność M. F. oraz L. F. na prawach wspólności ustawowej. W uzasadnieniu podniesiono, że: 1. w dniu 08.06.2005 r. T. F. zwrócił się do Starosty z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w L., oznaczoną jako część działek nr [...], [...], [...], [...], [...], zajętą pod drogę powiatową 2. z uwagi na fakt, iż warunkiem prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r., jest prawomocna decyzja Wojewody stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego Starosta zawiesił wszczęte na wniosek T. F. postępowanie odszkodowawcze do czasu wydania przez Wojewodę w/w decyzji, 3. decyzjami z dnia [...].12.2006 r. Wojewoda stwierdził nabycie z dniem [...].01.1999 r. z mocy prawa przez Powiat prawa własności nieruchomości położonej w gminie W., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0104 ha, [...] o pow. 0,0101 ha, objętej księgą wieczystą [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0186 ha, [...] o pow. 0,0358 ha, [...] o pow. 0,0127 ha, objętej księgą wieczystą [...], zajętych pod drogę powiatową nr [...] relacji S. - do drogi [...], stanowiących w dniu 31 grudnia 1998 roku własność M. F. i L. F. na prawach wspólności ustawowej. 4. z przepisu art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13.10.98 r., wynika, że wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość może złożyć poprzedni właściciel tj. osoba która była właścicielem działki w dniu 31.12.1998 r. lub jego spadkobiercy, 5. obecni na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...].11.2007 roku w Starostwie Powiatowym, A. F. działająca jako pełnomocnik męża T. F. oraz M. i L. F. zostali zapoznani z w/w przepisami prawnymi oraz z zebranymi dokumentami. Ponieważ w dniu 1.01.1999 roku, tj. w chwili nabycia na własność przedmiotowych nieruchomości przez Powiat, Wnioskodawca T. F. nie był ich właścicielem ( co potwierdzają wypisy z księgi wieczystej [...] i [...] oraz decyzje Wojewody z dnia [...].12.2006 roku nr [...] i nr [...] ), nie przysługuje mu roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za powyższe nieruchomości. Odwołanie T. F. działającego przez żonę A. F. nie zostało uwzględnione i Wojewoda, decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podtrzymując w całości stanowisko Starosty. Dodatkowo wyjaśnił, że w dniu 31.12.1998 r. właścicielami nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], z których następnie powstały działki nr [...], [...], [...], [...] położone w gminie W. obręb [...], byli M. F. i L. F. W związku z powyższym tylko tym osobom lub ich spadkobiercom przysługiwało roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania w trybie przewidzianym w art. 73 ustawy z dnia 13.10.98 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożyli T. F. oraz L. F. i M. F. Skarżący wnosząc o "zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie o odszkodowaniu dla T. F. za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną lub o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu l instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania" zarzucili, że decyzja 1. narusza prawo materialnego przez błędną wykład nie przepisu art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998r., -poprzez przyjęcie, że roszczenie o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną przysługuje wyłącznie podmiotom będącym w dniu 31.12.1998 r. właścicielami nieruchomości zajętej pod drogę lub ich spadkobiercami; 2. narusza fundamentalne zasady postępowania administracyjnego a zwłaszcza zasady przekonywania obywateli - poprzez pominięcie przy rozpatrzeniu odwołania zarzutów podniesionych przez stronę. Odwołując się do poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonego w wyroku z dnia 7.10.2005 r., sygn. l SA/Wa 1319/2004 podniósł, że dowodem prawa własności jest wpis dokonany w księdze wieczystej. Fakt, że własność nieruchomości zajętej pod drogę publiczną przeszła z mocy na inny podmiot nie znalazł swego odbicia w księdze wieczystej aż do uprawomocnienia się Decyzji Wojewody. Do tej chwili zatem podmiot ujawniony jako właściciel mógł skutecznie dokonywać przeniesienia własności nieruchomości a przejście tej własności powodowało, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania przeszło na kolejnego właściciela ujawnionego w księdze wieczystej. Zdaniem skarżącego z przepisu art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998 r., nie wynika, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania przysługuje wyłącznie osobie, która w dniu 31.12.1998 r. była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Skarżący T. F. był ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości w dacie złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania przeto uznać należy, że przysługuje mu roszczenie o odszkodowanie. W końcu podniesiono, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w żadnym miejscu nie odnosi się do podniesionej w odwołaniu argumentacji i uniemożliwia merytoryczną polemikę a przepisy K.p.a. nakazują organom administracyjnym przekonywanie obywateli do swych racji. Organ II instancji tymczasem w zupełności pominął wywody strony i jedynie powtórzył dotychczasową argumentację. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione z w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Stosownie jednak do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.o.p.s.a.) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę należy uznać za nieuzasadnioną. Dokonana w trybie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269), kontrola sądowa zaskarżonej decyzji, nie stwierdziła aby naruszała ona prawo w takim stopniu aby mogła prowadzić do uwzględnienia skargi. Zacząć należy od tego, że zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu l instancji narusza prawo, mianowicie art. 9 kpa. Zgodnie z tym przepisem obowiązkiem organów było poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy a więc o tym, że odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną przysługuje wyłącznie podmiotom będącym właścicielami nieruchomości w dniu 31.12.1998 r. Z uzasadnienia decyzji organu l instancji, wynika, że informacji stronom w tym zakresie udzielono dopiero w dniu [...].11.2007 r., podczas rozprawy administracyjnej. Takie zaniechanie może rodzić odpowiedzialność organu na zasadach ogólnych określonych regułami prawa cywilnego. Naruszenie to nie jest jednak na tyle istotne aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Istota sprawy sprowadza się bowiem do wykładni art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia z dnia 13.10.1998 r. Nie można podzielić zarzutu skargi, że zaskarżona decyzja błędnie wykłada ten przepis. Według przepisu art. 73 ust. 1 nieruchomości pozostające w dniu 31.12.1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1.01.1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Ust. 4 art. 73 decyduje o tym, że odszkodowanie, jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1.01.2001 r. do dnia 31.12.2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Odszkodowanie to jest ściśle związane z utratą prawa własności i stanowi rekompensatę za przejęte w tym trybie nieruchomości. Prawidłowe jest więc stanowisko orzekających organów, że skoro nieruchomość stała się z mocy prawa własnością powiatu z dniem 1.01.1999 r., to uprawnionym do odszkodowania jest właściciel nieruchomości na dzień 31.12.1998 r., bowiem to on utracił własność zajętej pod drogę publiczną nieruchomości. Tylko na jego wniosek może być ustalane i wypłacane odszkodowanie o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. W tym stanie rzeczy skoro dokonana kontrola nie wykazała aby zaskarżona decyzja, czy poprzedzająca ją decyzja organu l instancji naruszały prawo, na podstawie art. 151 p.o.p.s.a należało orzec jak w sentencji.