VI SA/Wa 758/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Piotr Borowiecki Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi F. N. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia odrzucić skargę F. N. wniósł do tutejszego Sądu skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2008r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw z art. 144 k.p.a. oraz art. 2 ust.2 ustawy dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998r. , Nr 7, poz. 25 ze zm) o umorzeniu postępowania w sprawie odwołania od postanowienia tego organu z dnia [...] stycznia 2008r. o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści tj. o podleganiu przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 lipca 2001 r. do nadal. W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes KRUS stwierdził, że wydawane wcześniej zaświadczenia potwierdzające okres podlegania F. N. ubezpieczeniu społecznemu rolników są zgodne ze stanem faktycznym tj. skarżący do dnia 15 września 2001 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia, natomiast od 16 września 2001r. powstał obowiązek podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Organ ponadto wskazał, że KRUS jest organem jednoinstancyjnym i zażalenie do tego samego organu nie przysługuje. Z akt sprawy wynika, że skarżący F. N. ubiegał się o przyznanie renty strukturalnej na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 ze zm., zwanego dalej " rozporządzeniem"), wydanego z upoważnienia zawartego w art. 3 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. Nr 299,poz. 2273 ze zm.) Decyzję odmowną z [...] grudnia 2006r. F. N. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 12 czerwca 2007r. w sprawie sygn. akt II SA/Wr 166/07 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Sąd stwierdził, że zgodnie z § 18 ust.5 pkt 3 rozporządzenia, do wniosku w sprawie przyznania renty strukturalnej wszczynającego postępowanie w sprawie, złożonego przez rolnika ubiegającego się o to świadczenie należy dołączyć dokument potwierdzający podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu oraz nieposiadanie zadłużenia w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, kwalifikowany jako jeden z dokumentów potwierdzających spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej. Z kolei relewantny przepis § 19 ust.4 omawianego aktu stanowi, że dokumentem potwierdzającym te okoliczności jest zaświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Ponadto zaakcentował, iż z treści § 20 powoływanego rozporządzenia wynika, że kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazany jako organ dysponujący kompetencją decyzyjną weryfikuje wniosek o przyznanie renty strukturalnej a w ramach tych czynności ustala m.in. spełnienie warunków określonych w § 4 pkt 1-3, 6,7. Oznacza to, że ustalenia te dotyczą również kwestii podlegania przez co najmniej 5-letni okres ubezpieczeniu emerytalno -rentowemu w czasie wskazanym przez omawiane rozporządzenia, co wymaga od tego organu właściwej interpretacji m.in. przepisu art. 21 a) ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r., Nr 7, poz. 25 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził ponadto, że w przypadkach sporu, co do kwestii warunkującej przyznanie renty strukturalnej, a uwzględnionej w zaświadczeniu odpowiedniej jednostki właściwym jest pouczenie wnioskodawcy - producenta rolnego, zgodnie z wymogiem zawartym w art. 9 k.p.a o możliwości zwrócenia się do właściwego organu z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o konkretnej, oczekiwanej przez stronę treści. F. N., pouczony przez organ administracji w trybie art. 9 k.p.a., wystąpił do Prezesa KRUS z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o żądanej treści a mianowicie, że skarżący "był objęty ubezpieczeniem społecznym rolników od 1 lipca 2001r. do nadal" (k. 47 akt) W aktach sprawy znajduje się również decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] września 2001r. znak [...] o podleganiu przez F. N. ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 19 września 2001 r. (od III kwartału 2001r). W skardze na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2008r. F. N. wniósł o wydanie zaświadczenia o podleganiu ubezpieczeniu we wskazanym we wniosku okresie. Zarzucił organowi naruszenie art. 6 pkt 14 oraz art. 21 c) ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie należy w pierwszej kolejności ustalić właściwość rzeczową sądu. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 marca 1999 r. II CKN 984/98 (OSNC 1999,nr 10,poz. 180) Sąd Najwyższy przyjął, że ocena danej sprawy na tle art.1 k.p.c. zależy przede wszystkim od przedmiotu procesu oraz wskazanego przez stronę powodową stanu faktycznego. Te elementy bowiem konkretyzują stosunek prawny zachodzący między stronami, kształtują charakter sprawy i nadają jej lub odejmują przymiot sprawy cywilnej. Ponadto w postanowieniu z dnia 10 marca 1999 r.,II CKN 340/98 (OSNC 1996,nr 9,poz.161) Sąd Najwyższy stwierdził, że dopuszczalność drogi sądowej zależy od okoliczności faktycznych przytoczonych przez powoda jako podstawa roszczenia nie jest natomiast warunkowana wykazaniem istnienia tego roszczenia. Wyznaczony w tych orzeczeniach kierunek wykładni przepisu art.1 k.p.c. został także przyjęty przez Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok z dnia 10 lipca 2000 r., SK 12/99 -OTK 2000,nr 5,poz.143). Podkreślenia wymaga, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi w znaczeniu formalnym (art.1 k.p.c.),co ma i ten skutek, że poddane są one kontroli sądowej. Zgodnie z art.177 Konstytucji, sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów, a Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej -art.184 zdanie 1 Konstytucji. W myśl art. 181 k.p.a. organy odwoławcze właściwe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określają przepisy odrębne, a do postępowania przed tymi organami stosuje się odpowiednio przepis art.180 §1 k.p.a. Skoro w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach, należy przeanalizować czy kwestie wydawania zaświadczeń w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych podlegają innej kontroli odwoławczej, niż zaświadczenia wydawane w pozostałych sprawach na zasadach ogólnych (art.1 pkt 4 oraz art.117-119 k.p.a.). Z uwagi na to, iż przepisy ustaw z zakresu ubezpieczeń społecznych nie regulują kwestii postępowania i zasad wydawania bądź odmowy wydawania zaświadczeń, natomiast art.181 k.p.a. nie wskazuje bliżej na rodzaj przepisów odrębnych, jakie miałyby regulować kwestie wnoszenia odwołań od wydanych przez organ rentowy decyzji, należy wskazać na unormowania zawarte zarówno w art.476 §2 i 3 k.p.c. jak i art. 36 ust.1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (dalej jako u.u.s.r.r). Zgodnie z art. 476 § 2 k.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczących: ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia rodzinnego, emerytur i rent, innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...).Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności oraz sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami (art.476 §3 k.p.c.). Z kolei przepis art. 36 ust.1 pkt 1 u.u.s.r. daje Prezesowi KRUS uprawnienie do wydawania rozstrzygnięć w zakresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz ustalenia wysokości składek na to ubezpieczenie. W myśl ust.3 tego przepisu od decyzji Prezesa KRUS przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Jest to zasada kontroli wszystkich decyzji organu rentowego w postępowaniu sądowym, z wyjątkami które nie dotyczą tej sprawy. Stosownie natomiast do art.83b ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 137, poz.887 ze zm. -powoływanej dalej jako "ustawa systemowa") do którego odsyła art. 52 u.u.s.r.(w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), jeżeli przepisy k.p.a. przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzje (ust.1). Z treści wyżej cytowanego przepisu wynika zatem, że odnosi się on także do odmowy wydania zaświadczenia na podstawie art.219 k.p.a. Tak więc decyzja organu rentowego o odmowie wydania zaświadczenia lub o odmowie wydania zaświadczenia o treści żądanej przez wnioskodawcę, jako wydawana na podstawie art.83b ust.1 ustawy systemowej w związku z art.219 k.p.a. nie jest decyzją uznaniową oraz nie należy do grupy decyzji wymienionych enumeratywnie w art.83 ust.4 tej ustawy. W konsekwencji, z mocy art.177 Konstytucji R.P oraz na podstawie art.83 ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od tego rodzaju decyzji organu rentowego służy odwołanie do sądu ubezpieczeń społecznych właściwego do rozpoznawania odwołań od decyzji organu rentowego. Zdaniem Sądu, odmowa wydania zaświadczenia o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu w formie decyzji prowadzi w konsekwencji do innej jego kontroli niż w postępowaniu administracyjnym (v. art. art. 6 pkt 14 u.u.s.r. w myśl, którego jeżeli w w.w. ustawie mowa o okresach podlegania określonemu ubezpieczeniu społecznemu - rozumie się przez to tylko takie okresy, za które opłacono przewidziane w odpowiednich przepisach składki na to ubezpieczenie, chyba że w myśl tych przepisów nie istniał obowiązek opłacania składek). Reasumując należy stwierdzić, że wydawana na podstawie art. 83b ust.1 ustawy systemowej w związku z art.219 k.p.a. decyzja organu rentowego o odmowie wydania zaświadczenia o treści oczekiwanej przez ubezpieczonego jest decyzją, o której mowa w art.476 § 2 pkt 1 k..p.c. i - jako taka - może stanowić przedmiot odwołania do sądu ubezpieczeń społecznych (v. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2007 r. sygn. akt. II UK 279/06,(niepublikowany) oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2007r. sygn. akt II UZP 4/07 ). Prezes KRUS w zaskarżonej decyzji pouczył F. N. o przysługującym mu prawie do złożenia skargi na decyzję Prezesa KRUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie art. 52, art. 53 i art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przepis ten nie stwarza jednakże podstaw do rozpoznania skargi w sprawie nie należącej do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do jego właściwości. W ocenie Sądu, przesłanka powyższa zachodzi w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.