I SA/Wa 136/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka WSA Maria Tarnowska Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2008 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego R. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] Prezydent Miasta R., po rozpatrzeniu wniosku R. L. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, oznaczoną obecnie w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2 (obręb [...], arkusz [...]), stanowiącą fragment ulicy [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskiem z dnia 29 czerwca 2007 r. R. L. wystąpił do Prezydenta Miasta R. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Stosownie do art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) wniosek o wypłatę odszkodowania winien być złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Termin wyznaczony w art. 73 ust. 4 cytowanej ustawy traktowany jest jako zawity. Oznacza to, że po jego upływie następuje wygaśnięcie uprawnienia przysługującego konkretnemu podmiotowi. Wobec powyższego roszczenie strony wygasło z dniem 31 grudnia 2005 r. i nie może być skutecznie dochodzone. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. L., w uzasadnieniu wskazując że zarzut złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania po upływie przepisanego terminu jest nieuprawniony, albowiem w piśmie z dnia 23 września 1999r. skierowanym do Prezydenta Miasta R. zwrócił się o wypłatę stosownego odszkodowania za zajętą działkę. Po rozpatrzeniu w/w odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] Wojewoda [...], uchylił decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lipca 2007r. i odmówił uwzględnienia wniosku strony. W uzasadnieniu Wojewoda [...] wskazał, iż odszkodowanie z tytułu zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną przysługuje tylko tej osobie, która potwierdzi swoje prawo własności do tej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. i wykaże, że utraciła to prawo na podstawie art. 73 ust. 1 z dniem 1 stycznia 1999 r. W ocenie organu II instancji przedmiotowy wniosek został złożony w Urzędzie Miejskim w R. w dniu 29 czerwca 2007 r., czyli po terminie określonym w art. 73 ust. 4 powołanej ustawy. Poprzedni wniosek, na który powołuje się odwołujący został złożony do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Prezydenta Miasta R. w dniu 23 września 1999 r., a więc przed terminem określonym w powołanym przepisie. Przewidziany w tym artykule termin do złożenia wniosku o odszkodowanie jest terminem prawa materialnego i ma charakter terminu zawitego (prekluzyjnego), a więc nie podlega przywróceniu. Przekroczenie zakreślonego terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia co oznacza, że skarżący utracił możliwość dochodzenia przysługujących mu uprawnień do zgłoszenia żądania. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył R. L. W uzasadnieniu skargi podniósł, że kilkakrotnie zwracał się o wypłatę odszkodowania do odpowiednich organów: w 1997 r. i 1998 r. do Miejskiego Zarządu Dróg w R., a w 1999 r. do Prezydenta Miasta R. Skarżący wskazał, iż na tak złożone wnioski otrzymywał wymijające odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego jest zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, która nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Ponadto art. 8 k.p.a. nakazuje przeprowadzenie postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Organy administracji publicznej zobowiązane są również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a). Wskazać należy, że powołana w art. 9 kpa zasada kształtuje obowiązki z niej wynikające w sposób zróżnicowany, tzn. w zależności od podmiotu, wobec którego mają być wykonywane. Organ administracji publicznej jest więc obowiązany do udzielania pełnej informacji (o okolicznościach faktycznych i okolicznościach prawnych) stronom postępowania, natomiast w stosunku do uczestników postępowania ma jedynie obowiązek udzielania informacji o okolicznościach prawnych. Obowiązek udzielania pełnej informacji stronom spoczywa na organie administracji w granicach określonych w art. 9 zd. 1, tzn. wtedy, gdy informacja dotyczy okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron będących przedmiotem postępowania (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005 r., wyd. II) Jednocześnie, zgodnie z powołanym przepisem organ orzekający obowiązany jest także czuwać, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać niezbędnych wskazówek i wyjaśnień (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2000 r., sygn. akt V SA 1084/99). Pod terminem udzielenia niezbędnych wskazówek mieszczą się m. in. wytyczne o sposobie składania wniosków, podań. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jak i decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lipca 2007 r. Sąd uznał, że organy w postępowaniu administracyjnym rozpoznały sprawę z naruszeniem wskazanych wyżej obowiązków. Z treści pisma z dnia 20 września 1999 r., skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. za pośrednictwem Prezydenta Miasta R., jednoznacznie wynikało, że R. L. domaga się przyznania odszkodowania za zajętą nieruchomość, tj. działkę nr [...] położoną w R. W tej sytuacji należało udzielić skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek – dotyczących zachowania terminu i właściwości organu - w ramach obowiązku organów polegającego na czuwaniu nad tym, by strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Zaniechanie udzielenia wyczerpujących informacji w podnoszonych przez skarżącego kwestiach uchybia zasadzie udzielania stronie informacji, a przez to także zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do państwa. Niepoinformowanie strony o powyższym, narusza art. 9 kpa, jak również zasady wynikające z art. 7 i 8 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.