I OSK 392/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-11-06

Skład orzekający: Irena Kamińska, Janina Antosiewicz, Arkadiusz Despot - Mładanowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wysokość wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu powinna uwzględniać złożoność sprawy, w tym liczbę połączonych do wspólnego rozpoznania decyzji administracyjnych?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wysokość wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu powinna uwzględniać złożoność sprawy, która w niniejszym przypadku wynikała z ośmiu połączonych do wspólnego rozpoznania skarg na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Sąd stwierdził, że potraktowanie sprawy jako jednostkowej i przyznanie minimalnej stawki wynagrodzenia stanowi naruszenie art. 250 P.p.s.a. W pozostałym zakresie skargi kasacyjnej, dotyczącej prawa materialnego, sąd uznał zarzuty za nieuzasadnione, podkreślając, że pomoc społeczna nie jest stałym źródłem dochodów, a przyznawanie zasiłków celowych specjalnych zależy od uznania administracyjnego i wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M.P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, które utrzymały w mocy decyzje Prezydenta Miasta Krakowa odmawiające przyznania zasiłków celowych specjalnych na różne potrzeby (środki czystości, czynsz, remont, opłaty za media, dojazdy na zabiegi, produkty medyczne). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi, uznając, że organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy o pomocy społecznej. M.P. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w części dotyczącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalił.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok w części dotyczącej punktu II (dotyczącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej) i w tym zakresie przekazano sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, zaś w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalono.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 listopada 2008 r. sygn. akt III SA/Kr 635/08 w sprawie ze skargi M.P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej punktu II i w tym zakresie przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, zaś w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddala. Wyrokiem z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt. III SA/Kr 635/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi M.P., reprezentowanego przez adwokata ustanowionego z urzędu J.Z., na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...][...][...][...][...][...][...][...] oraz przyznał na rzecz pełnomocnika kwotę 240 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Prezydent Miasta Krakowa, decyzjami z dnia [...] października 2007 r., wydanymi na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, 8, 14, 17 ust. 1 pkt 2 i 5, 18 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 37, 39, 41, 48 ust.1, 102, 104, 106 i 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., nr 64, poz. 593) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950): – przyznał M.P. zasiłek celowy specjalny na zakup żywności w kwocie 110 zł (decyzja nr [...]), – przyznał zasiłek celowy specjalny z przeznaczeniem na dofinansowanie leków i leczenia w kwocie 50 zł (decyzja nr [...]). – odmówił przyznania zasiłku celowego specjalnego na zakup środków czystości, wskazując, że dochód w miesiącu sierpniu 2007 r. wyniósł 497,32 zł i przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej tj. 477 zł, organ wskazał ponadto, że wydatek na środki czystości nie stanowi zbyt dużego obciążenia dla skarżącego, zwłaszcza, że w poprzednim miesiącu udzielono mu już 50 zł na ten sam cel (decyzja [...]), – odmówił przyznania zasiłku celowego specjalnego na czynsz wskazując, że nie wykorzystuje on własnych możliwości finansowych, ponadto organ nie dysponuje środkami na zaspokojenie wszystkich potrzeb klienta (decyzja [...]), – odmówił przyznania zasiłku celowego specjalnego na remont mieszkania i wykonanie ekspertyzy mykologicznej, wskazując, że nie ma ona wpływu na poprawę warunków bytowych, a podczas przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie zauważono naglącej potrzeby remontu mieszkania (decyzja [...]), – odmówił przyznania zasiłku celowego specjalnego na uregulowanie bieżących opłat za gaz i prąd, wskazując, że zadłużenie za prąd w wysokości 71 zł będzie miał pokrywane z zasiłku celowego specjalnego, natomiast bieżące opłaty może pokrywać z własnych środków (decyzja [...]), – odmówił przyznania zasiłku celowego specjalnego na dojazdy na zabiegi fizykoterapeutyczne wskazując, że skarżący posiada własne środki finansowe, które powinny mu służyć do zabezpieczenia własnych potrzeb jak również, że skarżący nie wykorzystuje własnych uprawnień i nie złożył wniosku o legitymację na ulgowe przejazdy środkami komunikacji miejskiej (decyzja [...]), – odmówił przyznania zasiłku celowego specjalnego na produkty medyczne wskazując, że produkty medyczne przedstawione przez skarżącego na fakturze nie są środkami niezbędnymi i zalecanymi przez lekarza do poprawy stanu zdrowia, są to leki doraźne, dostępne bez recepty, które skarżący może wykupić z własnych środków (decyzja [...]). Odwołanie od powyższych decyzji wniósł M.P., podnosząc między innymi, iż pozbawiono go zasiłków za miesiąc wrzesień 2007 r. oraz, żądając zmiany decyzji odmawiających mu przyznania zasiłków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, decyzjami z dnia [...] lutego 2008 r., utrzymało w mocy decyzje organu I instancji, stwierdzając, iż zasiłek nie może być podwyższony z uwagi na konieczność zaspokojenia potrzeb ogółu społeczności gminy w sytuacji ograniczonych środków jakimi dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Organ odwoławczy zauważył także, iż wnioski skarżącego muszą być również rozpatrywane w kontekście już udzielonej pomocy. Decyzje Kolegium stały się przedmiotem skarg M.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w których wniósł o objęcie go pomocą społeczną z uwagi na konieczność przezwyciężenia skutków trwałego kalectwa i ubóstwa i w celu usamodzielnienia się w integracji ze środowiskiem. Dodał, że zakres działania pomocy społecznej z punktu widzenia zaspokajania potrzeb osoby jest otwarty, nie ograniczony przedmiotowo. Podniósł, że decyzje są krzywdzące, gdyż nie uwzględniają jego przewlekłego schorzenia i tego, że wymaga ścisłej diety. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie. Oddalając skargi jako niezasługujące na uwzględnienie, Sąd stwierdził między innymi, iż zasadą jest, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej powstaje i przysługuje po spełnieniu przez osobę samotnie gospodarującą tzw. kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Wyjątek stanowi, znajdujący w sprawie zastosowanie, przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej, będący podstawą do przyznania tzw. specjalnego zasiłku celowego. Sąd zauważył, że samo spełnienie warunku przekroczenia kryterium dochodowego nie przesądza o powstaniu prawa do korzystania z tego rodzaju świadczenia pomocy pieniężnej, bowiem ustawa konstruuje dodatkową przesłankę. Musi zachodzić "uzasadniony przypadek" przemawiający za przyznaniem prawa do specjalnego zasiłku celowego, powiązany jednak z istotą zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy. Oznacza to, że również zasiłek celowy specjalny ma służyć zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Przepis art. 39 ust. 2 wymienia przykłady takich potrzeb, wskazując, iż zaspokojenie potrzeb bytowych obejmuje mieszkanie, korzystanie z pomocy zdrowotnej i wyżywienia. Sąd I instancji podkreślił także, że istotą zasiłku celowego specjalnego jest pewna incydentalność potrzeby bytowej, którą ma pokryć, a zasiłek ten nie posiada cechy świadczenia o stałym charakterze, a zwłaszcza o stałej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył ponadto, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego (również specjalnego) wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Sąd przyznał rację organowi, że okoliczność pozostawania skarżącego w niewątpliwie trudnej sytuacji bytowej sama w sobie nie może uzasadniać podwyższenia kwoty zasiłku. W odwołaniu od decyzji I instancji skarżący nie podniósł nowych szczególnych okoliczności w stosunku do tych, które znane były organowi w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji o przyznaniu zasiłku celowego specjalnego na leczenie i na żywność, a które uzasadniałyby twierdzenie o zaistnieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku" przemawiającego za przyznaniem specjalnego zasiłku celowego w wyższej kwocie. W stosunku do decyzji organu II instancji, utrzymujących w mocy decyzje odmawiające przyznania M.P. specjalnych zasiłków celowych, zauważalna jest, zdaniem Sądu I instancji, tendencja skarżącego do uzasadniania potrzeby uchylenia tych decyzji z tego powodu, że jest osobą samotną, schorowaną i posiadająca w związku z tym liczne, nie dające się zaspokoić z uzyskiwanej renty, potrzeby finansowe. Słusznie, w ocenie Sądu, zauważył organ, że okoliczności te nie zostały pominięte w całokształcie rozpoznawanych spraw skarżącego przez organ I instancji, gdyż z racji tych przesłanek otrzymuje on pomoc w postaci zasiłku stałego oraz zasiłków celowych na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Sad podkreślił też, że celem pomocy społecznej nie jest uczynienie z niej stałego źródła utrzymania. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd oddalił skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a. O przyznaniu wynagrodzenia Sąd orzekł na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. z art. w zw. z § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.P., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Kasator domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia oraz przyznania nieopłaconych kosztów postępowania kasacyjnego. Skarga kasacyjna oparta została o obie podstawy wskazane w art. 174 P.p.s.a., a wyrokowi postawiono zarzuty naruszenia: 1. prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie przepisu art. 3 i 7 ustawy o pomocy społecznej, polegające na nieudzieleniu skarżącemu pomocy społecznej w rozmiarze odpowiednim do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy (czyli bezspornie ciężkiej sytuacji socjalno-bytowej i zdrowotnej), 2. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej, polegającą na przyjęciu, że konieczność pokrycia wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, zakupem środków medycznych oraz leczeniem nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej uzasadniającej przyznanie zasiłku celowego, 3. przepisów postępowania, czyli art. 250 w zw. z art. 111 § 2 ustawy P.p.s.a. poprzez błędne orzeczenie co do zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej stwierdził, że Sąd dokonał błędnej wykładni przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej poprzez przyjęcie, że konieczność pokrycia wydatków mieszkaniowych oraz wydatków związanych z zakupem produktów medycznych czy dojazdem na leczenie nie stanowi koniecznej potrzeby bytowej uzasadniającej przyznanie zasiłku celowego. Skarżący podnosi, że z brzmienia ust. 2 art. 39 ustawy o pomocy społecznej wynika, że zasiłek celowy może zostać przyznany przykładowo ("w szczególności") na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy takim wskazaniu przez ustawodawcę przykładowych "niezbędnych potrzeb bytowych" w ocenie skarżącego nie sposób przyjąć, że konieczność zakupu niezbędnych środków czystości, uregulowania bieżących należności czynszowych, remontu mieszkania, uiszczenia opłat za prąd i gaz, dojazdów na zabiegi fizykoterapeutyczne, zakupu środków medycznych nie jest niezbędną potrzebą bytową w rozumieniu tego przepisu. Ponadto pełnomocnik strony podniósł, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznając od Skarbu Państwa kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów nie uwzględnił faktu, iż wyrok dotyczy kilku oddzielnych spraw, które tylko połączono do wspólnego rozpoznania z uwagi na to, iż pozostają ze sobą w związku. Zatem rozstrzygnięcie co do kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinno uwzględniać nakład pracy adwokata poniesiony w ramach każdej ze spraw, które należy w przypadku rozliczenia kosztów potraktować odrębnie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie zasługiwała na uwzględnienie, jednakże tylko w zakresie, w którym dotyczyła naruszenia art. 250 w zw. z art. 111 § 2 ustawy P.p.s.a. W pozostałym zakresie skargę kasacyjną uznać należało za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie zauważyć należy, iż sąd odwoławczy, stosownie do art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie tej sytuacja taka nie ma miejsca, zatem Sąd II instancji skupił się na rozpoznaniu podniesionych przez kasatora zarzutów naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając te zarzuty Sąd stwierdził, iż zasługują one w części na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie skarżący M.P. reprezentowany był przez pełnomocnika działającego w ramach przyznanego stronie prawa pomocy. Zgodnie z art. 250 ustawy P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności dokonywane przez te podmioty w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny wprawdzie przyznał działającemu z urzędu adwokatowi wynagrodzenie w kwocie 240 zł podwyższoną o wysokość podatku od towarów i usług, która to stawka wyliczona została w oparciu o § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jednakże zauważyć trzeba, iż Sąd nie wziął pod uwagę skomplikowanego charakteru sprawy. Wyrok Sądu I instancji dotyczył w istocie aż ośmiu skarg na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, które połączone zostały do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Nie można więc uznać za słuszne stanowiska Sądu I instancji, który potraktował sprawę tak, jakby dotyczyła ona pojedynczej skargi i przyznał wynagrodzenie w minimalnej stawce, wynikającej wprost z przepisów powyższego rozporządzenia. W ocenie Sądu odwoławczego takie działanie Sądu I instancji stanowi naruszenie art. 250 ustawy P.p.s.a., gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu winno być ustalone w wysokości uwzględniającej stopień złożoności sprawy, na którą składa się osiem decyzji zaskarżonych oddzielnymi skargami. Wprawdzie sprawy te wykazują zbieżność przedmiotową i znaczne podobieństwa stanu prawnego, jednakże nie można potraktować ich tak jak sprawę jednostkową. Dlatego też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tym zakresie, nie uwzględniający tej złożoności oraz nakładu pracy pełnomocnika, jako niezgodny z prawem, podlega uchyleniu. Sąd I instancji, ponownie rozpoznając sprawę w przedmiocie ustalenia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika, uwzględni jego nakład pracy i złożoność sprawy. Dopiero ujęcie tych okoliczności pozwoli na prawidłowe orzeczenie w zakresie wynagrodzenia działającego w sprawie adwokata. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż pozbawione są one usprawiedliwionych podstaw. Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem kasatora, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył którykolwiek ze wskazanych przepisów prawa materialnego. Art. 3 ustawy o pomocy społecznej stanowi klauzulę generalną i jest jedynie ogólną zasadą, którą winny kierować się organy administracji publicznej w sprawach o przyznanie świadczeń pieniężnych w ramach pomocy społecznej. Zauważyć też trzeba, że pojęcie niezbędnej potrzeby bytowej, wymienione w art. 3 ust. 1 tej ustawy nie zostało ustawowo zdefiniowane, będąc prawnie niedookreślonym i wymagając indywidualnego podejścia, zatem przyznanie stronie pomocy uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, lecz rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy, to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podkreślenia wymaga, iż zaskarżone w przedmiotowej sprawie dwie decyzje Kolegium są korzystne dla skarżącego, bowiem organ utrzymał nimi w mocy rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta Krakowa, którymi przyznano M.P. zasiłek celowy specjalny na zakup żywności w kwocie 110 zł (decyzja nr [...]) oraz zasiłek celowy specjalny z przeznaczeniem na dofinansowanie leków i leczenia w kwocie 50 zł (decyzja nr [...]). Uznać zatem trzeba, iż organy, działając na podstawie art. 39 ust. 1 art. 41 ustawy o pomocy społecznej, uwzględniły sytuację bytową skarżącego i udzieliły pomocy, która w ich ocenie odpowiadała tejże sytuacji. Stanowisko Sądu I instancji, który uznał działania organów w tym zakresie za odpowiadające prawu, było – w ocenie Sądu odwoławczego – w pełni zasadne. Należy także podkreślić, iż art. 3 ustawy o pomocy społecznej nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. Oznacza to, że za całkowicie niezasadne uznać trzeba stanowisko, wyrażone przez kasatora, że każda potrzeba skarżącego winna być przez organy uznana za niezbędną do zaspokojenia i na każdą z nich należy udzielić pomocy w postaci zasiłku. Także zarzut naruszenia art. 7 ustawy o pomocy społecznej nie mógł być, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznany za zasługujący na uwzględnienie. Przepis ten w 15 punktach w sposób przykładowy wymienia powody z jakich stronie może przyznana być pomoc społeczna. Ogólnikowe sformułowanie zarzutu przez autora skargi kasacyjnej, który nie wskazał konkretnego punktu tegoż przepisu, naruszenia którego zdaniem kasatora dopuścił się Sąd, uniemożliwia Sądowi odwoławczemu odniesienie się do tego zarzutu. Chybionym jest również zarzut naruszenia art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten wskazuje w jakich okolicznościach stronie może, ale nie musi, przyznany być zasiłek celowy na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej. Podkreślić trzeba, że zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1. Uznanie takie uzależnione jest od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i ubiegających się o nią. Prezydent Miasta Krakowa przyznał skarżącemu zasiłek celowy na zakup żywności i leków oraz na dofinansowanie kosztów leczenia, nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem autora skargi kasacyjnej, jakoby organy jak i Sąd I instancji uznały, że te potrzeby nie są potrzebami niezbędnymi. Pozostałe żądania skarżącego słusznie – w ramach uznania administracyjnego – zakwalifikowane zostały jako potrzeby nie będące niezbędnymi bytowo. Podkreślenia wymaga, iż świadczenia, o które ubiegał się skarżący, z uwagi na przekroczenie przez niego kryterium dochodowego miały charakter zasiłków celowych specjalnych. Mogą być one przyznane tylko wówczas, gdy oprócz przesłanek z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zachodzi jeszcze szczególnie uzasadniony przypadek przemawiający za przyznaniem świadczenia specjalnego, o czym stanowi przepis art. 41 tej ustawy. Z ustalonych w tej sprawie przez organ I instancji okoliczności, które za niewadliwe uznał Sąd I instancji, wynika, iż w przypadku żądań strony, zakończonych odmową przyznania świadczeń nie zachodziły szczególnie uzasadnione względy. W odniesieniu do żądania przyznania zasiłku na pokrycie opłat czynszowych skarżący nie wykorzystał swych własnych możliwości zarobkowych, natomiast w odniesieniu do zasiłku specjalnego na dojazdy na zabiegi – skarżący nie wykorzystał możliwości ubiegania się o legitymację uprawniającą do ulgowych przejazdów środkami komunikacji miejskiej. W ocenie Sądu odwoławczego zasadnym było zarówno stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, które uznały działania Prezydenta Miasta Krakowa za zgodne z obowiązującymi przepisami. Wnioski M.P. uwzględnione zostały w takim zakresie, na jaki pozwalały środki, jakimi dysponował organ pomocowy, w pozostałym zakresie zaś rozpoznano je negatywnie, ale działania te w żadnym przypadku nie wykraczały poza dozwolone granice uznania administracyjnego oraz ramy zakreślone przepisami art. 39 ust. 1 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny i uznając skargę kasacyjną za częściowo usprawiedliwioną, orzekł o uchyleniu pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W pozostałym zakresie wniesiony środek zaskarżenia, jako pozbawiony usprawiedliwionych podstaw, podlegał oddaleniu, o czym w tej części Sąd orzekł na podstawie art. 184 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło