II SA/Kr 419/08
WyrokWSA w Krakowie2008-07-11
Skład orzekający: Mariusz Kotulski, Joanna Tuszyńska, Piotr Głowacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na cele budownictwa, a konkretnie pod budowę magazynów wojskowych, podlega zwrotowi na rzecz spadkobierców byłych właścicieli, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, mimo późniejszych zmian w sposobie zagospodarowania terenu lub zmian właściciela?Ratio decidendi
Cel wywłaszczenia nieruchomości został zrealizowany poprzez budowę kompleksu magazynowego dla Wojska Polskiego, wraz z infrastrukturą i strefami ochronnymi. Zgodnie z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, realizacja celu wywłaszczenia wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości, nawet jeśli nastąpiły późniejsze zmiany w sposobie jej zagospodarowania lub zmianie właściciela. Z tego względu skarga została oddalona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na cele budownictwa, a konkretnie pod budowę magazynów wojskowych. Organ pierwszej instancji (Starosta) odmówił zwrotu części działek, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Organ odwoławczy (Wojewoda) utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w terminie i w sposób zgodny z pierwotnym przeznaczeniem. Jedna ze skarżących, K. K., cofnęła skargę w trakcie rozprawy.Rozstrzygnięcie
Sąd umorzył postępowanie w stosunku do K. K. z powodu cofnięcia skargi i w pozostałym zakresie oddalił skargę pozostałych skarżących.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska WSA Piotr Głowacki (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2008 r. sprawy ze skargi D. W., A. B., K. K., M. P., S. K., T. K. i W. K. na decyzję Wojewody z dnia 26 lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. umarza postępowanie sądowe ze skargi K. K. II. w pozostałym zakresie skargę oddala.
Decyzją z dnia [...] roku, znak [...] Starosta na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603) oraz art. 104 k.p.a. orzekł o odmowie zwrotu części działek nr [...], nr [...] i nr [...], objętych księgą wieczystą [...], położonych w M. gm. W., w granicach wywłaszczonej parceli [...] kat. [...] b. gm. kat. M., na rzecz: W. K., D. W., A. B., M. P., T. K. i S. K. oraz K. K.
W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowa parcela [...]. kat. [...] o pow. 0,7096 ha, objętą poprzednio wykazem hipotecznym [...] b. gm. kat. M. stanowiła własność R. z S., której następcami prawnymi są M. P., A. B., D. W., T. K., S. K. i W. K. - decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1968 r. Nr [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na cele budownictwa, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...].08.1965r. wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], przy czym parcela ta obecnie w ewidencji gruntów stanowi część działek ewidencyjnych: nr [...], nr [...] i nr [...] położonych w obrębie M. gm. W.
Organ podał, że nie odnaleziono w zbiorach archiwalnych załącznika graficznego do decyzji o lokalizacji szczegółowej, ani planu realizacyjnego inwestycji. Zgromadzono natomiast obszerny materiał dowodowy z okresu przed i po wywłaszczeniu, z którego wynika, że na początku lat 60 - tych, w zamian za przekazanie władzom cywilnym terenów [...], władze miejskie zaproponowały lokalizację nowych terenów dla potrzeb [...] obejmującą teren tzw. "P.", gdzie zamierzano zlokalizować: plac ćwiczeń, zespół dwóch strzelnic szkolnych, obiekty kubaturowe mające stanowić zaplecze w/w strzelnic. Z uwagi na fakt, iż wskazany teren nie zabezpieczał w całości potrzeb wojska, na cele magazynowe przewidziano odrębną lokalizację w rejonie miejscowości M. obejmującą teren o powierzchni ok. 30 ha, który stanowił własność osób fizycznych. W/w decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] dotyczyła magazynów na terenie położonym w M., którego granice określono na mapie katastralnej, stanowiącej do niej załącznik graficzny. W granicach obszaru znalazła się parcela [...] kat. [...]. W ramach prowadzonego postępowania administracyjnego nie odnaleziono w zbiorach archiwalnych załącznika graficznego bądź planu realizacyjnego inwestycji polegającej na budowie magazynów. Odnaleziono natomiast odrysy z mapy katastralnej z zaznaczonymi granicami nieruchomości objętych wnioskiem o wywłaszczenie, na których zlokalizowana miała być inwestycja polegająca na budowie magazynów. Ponadto ustalono, iż decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1969 roku zmieniono za zgodą stron decyzje o lokalizacji szczegółowej: Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1965 r - ustalającą lokalizację szczegółową terenów [...] na terenie tzw. "P." oraz Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965 r. i orzeczono, iż prawa te przejmuje Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo - Budowlany w [...], a całość terenu objętego tymi decyzjami będzie użytkowana przez Wojsko Polskie. Zgromadzony materiał dowodowy zawiera dokumentację pochodzącą z lat 1971 - 1972 obejmującą rozliczenie wykonania zadania inwestycyjnego pod nazwą "[...] nr [...] w M.", z której wynika, że inwestycja została rozpoczęta w lipcu 1971 r., a oddana do użytku w kwietniu 1972 r., co potwierdza protokół Nr [...] spisany dnia [...] kwietnia 1972 r. Z kolei protokół zdawczo - odbiorczy z [...] lutego 1975 r. szczegółowo opisuje części składowe kompleksu magazynowego. Załącznikiem do w/w protokołu była między innymi karta opisowa przedmiotowego kompleksu, której uwierzytelniona kserokopia znajduje się również w aktach sprawy.
Całokształt materiału zgromadzonego pozwala w ocenie organu stwierdzić, iż z porównania mapy katastralnej z obowiązującą mapą ewidencji gruntów oraz mapą zasadniczą, wynika, że wnioskowana do zwrotu parcela [...] kat. [...] b. gm. kat. M. odpowiada aktualnie częściom działek: nr [...], nr [...] i nr [...].
W trakcie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami terenu przeprowadzonej w dniu [...] maja 2006 r. stwierdzono, że teren wywłaszczonej parceli [...] kat. [...]b. gm. kat. M. zajęty został w części pod budynki magazynowe, drogę dojazdową oraz ogrodzenie kompleksu wojskowego, natomiast pozostała część stanowi grunt wolny od zabudowy, który spełniał funkcję ochronną.
Organ ustalił ponadto, że przedmiotowa działka jako część obiektu magazynowego określonego jako kompleks wojskowy nr [...], pozostawała w trwałym zarządzie Ministerstwa Obrony Narodowej do dnia [...] sierpnia 2005 r. i z tym dniem prawa i obowiązki do nieruchomości przejęła Agencja Mienia Wojskowego. Następnie prawo własności działek: nr [...] o pow. 31,25 ha i nr [...] o pow. 0,38 ha poł. w M. gm. W. w dniu [...] grudnia 2005 r. od Agencji Mienia Wojskowego nabyła Gmina W., w drodze umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Rep. [...] Nr [...] i prawo to zostało ujawnione w KW nr [...].
Organ wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami zwrot nieruchomości możliwy jest w razie spełnienia dwóch przesłanek - gdy nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, a jej aktualny stan prawny nie jest przeszkodą dla zwrotu działki. Dokonując oceny przesłanki zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia, określonego w decyzji o wywłaszczeniu organ podał, że cel wywłaszczenia parceli [...] kat. [...] b. gm. kat. M. określony został w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. [...] z dnia [...].12.1968 r. nr [...] jako budownictwo. Podstawą wywłaszczenia była decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...].08.1965 r. wydana przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], która ustalała lokalizację szczegółową magazynów na terenie położonym w M. Porównanie projektowanego sposobu zagospodarowania przedmiotowego terenu z ustalonym w dniu [...] maja 2006 r. stanem faktycznego zagospodarowania pozwala na stwierdzenie, że zrealizowany został cel wywłaszczenia.
Jednocześnie ustalono, że wnioskodawczyni K. K. nie przysługuje uprawnienie do występowania z wnioskiem o zwrot nieruchomości, bo nie jest spadkobiercą R. z S. K. i wobec tego również odmówiono jej zwrotu wywłaszczonej parceli [...] kat. [...] b. gm. kat. M., chociaż z przyczyn innych niż pozostałym wnioskodawcom.
Od powyższej decyzji odwołania w terminie wnieśli A. B., D. W., M. P., W. K., S. K. i T. K., uznając ją za niesłuszną, ponieważ ich zdaniem nie zostało udowodnione, że został zrealizowany cel wywłaszczenia. Wskazali, że w uchwale Prezydium Rady Narodowej m. [...] zostało zawarte zobowiązane do zakończenia realizacji inwestycji zamiennych do dnia 31 grudnia 1970 roku. Termin ten nie został zachowany. Przedstawiony protokół zdawczo - odbiorczy spisany w dniu [...] lutego 1975 opisuje części składowe kompleksu magazynowego, jednakże nie odwołuje się do żadnego planu realizacyjnego ani załącznika graficznego. W załączniku rozliczenia inwestycji z dnia [...].06.1973 występują różnice pomiędzy planem a realizacją co oznacza, że nie zrealizowano inwestycji w całości. Również wymieniony protokół odbioru jest niekompletny, gdyż posiada braki dotyczące dokumentów projektowo kosztorysowych, dziennika budowy, protokołów odbiorów częściowych.
Decyzją Wojewody z dnia [...] roku, znak [...], wydaną w oparciu o art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy.
Rozpatrzywszy wniesione odwołanie i całość materiału dowodowego, organ odwoławczy stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka zbędności nieruchomości - nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ podał przy tym, że ustalenie celu wywłaszczenia następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej, z uwzględnieniem jego doprecyzowania w dokumentacji dotyczącej inwestycji, dla urzeczywistnienia, której nastąpiło wywłaszczenie. Stąd też, w sytuacji gdy cel wywłaszczenia określony jest w decyzji w sposób ogólnikowy, prawidłowa jego ocena winna być dokonana na podstawie analizy dokumentacji wywłaszczeniowej, w szczególności treści samego wniosku o wywłaszczenie, treści decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji i decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego.
Organ podzielił przy tym pogląd prawny i ustalenia organu I instancji wskazując, że cel wywłaszczenia przedmiotowych parceli należy określić jako urządzenie obiektu magazynowego, obejmującego zarówno budynki magazynów jak i całą infrastrukturę techniczną oraz strefy ochronne wynikające z wojskowego charakteru przedmiotowej inwestycji. Na takie określenie celu wywłaszczenia wnioskowanych do zwrotu nieruchomości wskazuje także decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1969 r. zmieniająca decyzje: Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1965 r. - ustalającą lokalizację szczegółową terenów wojskowych na terenie tzw. " P." oraz Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965 r. -ustalającą lokalizację szczegółową magazynów na terenie położonym w M. powiat K., wydane na rzecz i imię Dyrekcji Inwestycji Miejskich [...] w [...] i orzekająca, iż prawa te przejmuje Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo -Budowlany w [...], a całość terenu objętego tymi decyzjami będzie użytkowana przez Wojsko Polskie. Z kolei treść pisma Biura Planowania Przestrzennego w [...] z dnia [...] marca 1978 r. znak: [...] oraz treść odrysu z mapy katastralnej obejmującego teren wsi M., stanowiący załącznik do tego pisma, wskazuje, iż dla opisanego wyżej obiektu magazynowego wyznaczono strefę ochronną o szerokości 300 m, w której obowiązywał bezwzględny zakaz wznoszenia wszelkich obiektów kubaturowych oraz prowadzenia prac inwestycyjnych bez uzgodnienia z właściwymi organami.
Ponadto na rozprawie administracyjnej połączonej z oględzinami terenu przeprowadzonej [...] maja 2006 r. przedstawiciele Agencji Mienia Wojskowego, podkreślili, iż sposób zagospodarowania kompleksu wojskowego ze względu na specjalne jego przeznaczenie wymagał zachowania stref ochronnych. Powyższe ustalenia oraz dokumentacja pochodząca z lat 1971-1972, rozliczająca wykonanie zadania inwestycyjnego pod nazwą [...] w M. nr [...], zgodnie z którą prace dotyczące wybudowania kompleksu magazynowego podjęto [...] lipca 1971 r. a zakończono [...] kwietnia 1972 r., wskazują, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany.
Teren parceli [...] kat. [...] b. gm. kat. M. zajęty został w części pod budynki magazynowe, drogę dojazdową oraz ogrodzenie kompleksu wojskowego natomiast w pozostałej części stanowi grunt wolny od zabudowy, który spełniał funkcję ochronną. Sposób zagospodarowania i wykorzystania przedmiotowej parceli należy oceniać w odniesieniu do sposobu zagospodarowania i wykorzystania całego kompleksu magazynowego z uwzględnieniem konieczności istnienia tzw. strefy ochronnej budynków magazynowych. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że w przedmiotowej sprawie miała miejsce modyfikacja celu wywłaszczenia, ponieważ została całkowicie zachowana funkcja terenu wywłaszczonego jako obiektu magazynów wojskowych.
Z decyzją organu drugiej instancji nie zgodzili się A. B., D. W., M. P., W. K., S. K., T. K. oraz K. K., wnosząc w terminie wspólną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., zaskarżając decyzję w całości i domagając się jej uchylenia. Zarzucili naruszenie art. 136 i n. ustawy o gospodarce nieruchomościami i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Podnieśli, że przedmiotowa parcela nigdy nie została zużyta na cel budownictwa, na jaki została wywłaszczona a więc zgodnie z zapisem art. 136 - nieruchomość podlega zwrotowi na rzecz osób wywłaszczonych lub ich spadkobierców. Od tej zasady ustawodawca nie przewidział żadnych ustępstw. Nadto skarżący wskazali, że rozpatrując sprawy sygn. akt: IISA/Kr 1220/07 i 1221/07 oraz IISA/Kr 2308/02 w identycznym stanie faktycznym w sprawach dotyczących tego samego terenu - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił odmowne decyzje organów I i II instancji.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, wskazując na okoliczności podniesione już w decyzji odwoławczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm., dalej oznaczonej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art.134 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z treścią art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd , w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.
Mając na uwadze stan faktyczny niniejszej sprawy oraz zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy, a także przebieg postępowania przed organami administracji publicznej, zarzuty wyartykułowane w skardze uznać należy za bezzasadne. Sąd, nie będąc związany skargą i orzekając w granicach sprawy, nie dopatrzył się również żadnych innych, nie podniesionych w środku zaskarżenia uchybień, o jakich mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Stwierdzić należy, iż zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy prowadziły postępowanie administracyjne zgodnie z obowiązkami, wynikającymi z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., wydane decyzje w zasadzie odpowiadają zaś zarówno wymogom sformułowanym w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., jak i przepisom prawa materialnego.
Zgodnie z dyspozycją art. 7 k.p.a., w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten formułuje jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego - zasadę prawdy obiektywnej, znajdującą rozwinięcie m. in. w art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, art. 80 k.p.a., zgodnie z którym na podstawie całokształtu materiału dowodowego ma nastąpić ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, a także w art. 107 § 3 k.p.a., obligującym organ do wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, jak również przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zaznaczyć należy, iż w doktrynie prawa administracyjnego przepis art. 80 k.p.a. uznaje się za statuujący zasadę swobodnej oceny materiału dowodowego (zob. między innymi: A. Wróbel- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego [w:[ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.; C. Martysz- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze, 2005; J. Borkowski: Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., I SA 1270/93, OSP 1994/7-8/131), rozumianą jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następującą zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego.
W ocenie Sądu organy rozpatrujące niniejszą sprawę w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie, podejmując wszelkie możliwe działania w celu zgromadzenia całego dostępnego materiału dowodowego, na jego podstawie poczyniły wnikliwe ustalenia faktyczne, nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji, wskazujących na podstawie jakich dowodów organy ustaliły konkretne fakty, a także z jakich przyczyn zgromadzone w sprawie dokumenty zostały obdarzone przymiotem wiarygodności.
W przedmiotowej sprawie sporne było przede wszystkim, czy wywłaszczona parcela stała się zbędna na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu. Sąd podzielił stanowisko wyrażone zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, iż cel wywłaszczenia, o ile nie został wyraźnie wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, może zostać ustalony na podstawie całokształtu dokumentacji związanej z wywłaszczeniem. W szczególności podkreślenia wymaga, że jakkolwiek decyzja wywłaszczeniowa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1968 r. Nr [...] wskazuje ogólnie, że wywłaszczenie ma nastąpić na cele budownictwa, to jednak w uzasadnieniu tej decyzji występuje wyraźne odesłanie do decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...].08.1965r. wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] (k. 26 akt adm. I instancji). Ponadto wniosek o wywłaszczenie (k. 41) wskazuje bezpośrednio na przeznaczenie pod budowę inwestycji zamiennych w M., zaś w uzasadnieniu tego wniosku również następuje odesłanie do w/w decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...]. Przedmiotowa decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [...] wyraźnie ustalała lokalizację magazynów (k. 29). Ponadto decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1965r. ustalała lokalizację szczegółową terenów wojskowych na terenie tzw. "P." (k. 28). Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1969 roku zmieniono za zgodą stron decyzje o lokalizacji szczegółowej: Nr [...] oraz Nr [...] i orzeczono, iż prawa te przejmuje Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo - Budowlany w [...], a całość terenu objętego tymi decyzjami będzie użytkowana przez Wojsko Polskie (k.65). Z kolei z pisma Biura Planowania Przestrzennego w [...] z dnia [...] marca 1978 r. (k.118) wynika, że doszło do wyznaczenia stref ochronnych dla wybudowanych obiektów wojskowych. Następnie należy mieć na uwadze, że organy administracyjne zgromadziły materiał dowodowy zawierający dokumentację pochodzącą z lat 1971 – 1972, a obejmującą - rozliczenie wykonania zadania inwestycyjnego pod nazwą "[...] nr [...] w M." (k.73 i n.). Z dokumentu tego wynika, że inwestycja została rozpoczęta w 1971 r., a oddana do użytku w 1972 r., co potwierdza protokół Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1972 r. (k.78). Dodatkowo protokół zdawczo - odbiorczy spisany w dniu [...] lutego 1975 r. (k.108) szczegółowo opisuje części składowe kompleksu magazynowego. Załącznikiem do w/w protokołu jest m.in. karta opisowa (k.103).
Powyższe dokumenty, a w szczególności uzasadnienie decyzji wywłaszczeniowej, które zawiera wyraźne odesłanie do decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...].08.1965r., wskazują, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa obiektów magazynowych na potrzeby Wojska Polskiego. W związku z powyższym nie odnalezienie w zbiorach archiwalnych załącznika graficznego do decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...], nie wyłączało możliwości ustalenia celu wywłaszczenia na podstawie innych dowodów, jak uczyniły to organy orzekające w sprawie, opierając swoje ustalenia m.in. na załączniku graficznym do w/w decyzji lokalizacyjnej nr [...], wydanej dla sąsiedniego terenu – którego granice określono na mapie katastralnej, stanowiącej do niej załącznik graficzny (k.27). W/w dokumentacja dotycząca realizacji inwestycji oznacza, że podmioty odpowiedzialne za realizację celu wywłaszczenia zapewniły w terminach wskazanych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami jego wykonanie na terenie odpowiadającym przedmiotowym działkom. W oparciu o powyższe fakty ustalenie, iż cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany - jest w ocenie Sądu prawidłowe. Pozytywnie ocenić należy również wyrażony w obu decyzjach pogląd, iż sposób zagospodarowania i wykorzystania przedmiotowej działki nie może być analizowany w oderwaniu od zagospodarowania i wykorzystywania całości obiektu, jakim jest poligon "P.". Sposób zagospodarowania i wykorzystania przedmiotowej parceli należy oceniać w odniesieniu do sposobu zagospodarowania i wykorzystania całego kompleksu magazynowego z uwzględnieniem konieczności istnienia tzw. strefy ochronnej budynków magazynowych, na co organy słusznie wskazały.
Na akceptację zasługuje także decyzja organu drugiej instancji, który utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Starosty, nie naruszył przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz przyjął, że na podstawie zgromadzonych dokumentów cel wywłaszczenia parceli [...] kat. [...] należy określić jako urządzenie obiektu magazynowego, obejmującego zarówno budynki magazynów jak i całą infrastrukturę techniczną oraz strefy ochronne wynikające z wojskowego charakteru inwestycji.
Sąd stanął na stanowisku, iż w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy nie budzi zastrzeżeń zastosowanie i dokonana przez organy orzekające wykładnia przepisów prawa, a to art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.
Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze, stwierdzić należy iż w znacznej mierze stanowią one polemikę z dokonanym w postępowaniu administracyjnym ustaleniem, iż przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wbrew twierdzeniom skarżącej, zwrot przedmiotowej nieruchomości nie był możliwy, albowiem skoro cel wywłaszczenia nieruchomości został definitywnie osiągnięty (art. 137 ust. 1 pkt 2 in fine ustawy o gospodarce nieruchomościami), to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości.
Na gruncie stanu prawnego sprzed daty wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami w orzecznictwie prezentowany był pogląd, w myśl którego zmiana sposobu wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości już po zrealizowaniu celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu i rozporządzenie nią na rzecz innego podmiotu nie daje podstawy do uznania zbędności na cel wywłaszczenia. Inaczej mówiąc - nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia i dokonać zwrotu nieruchomości, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 1994 roku, sygn. IV SA 1041/93, ONSA 1996/2/61 i 23 grudnia 1999 roku w sprawie IV SA 2140/97, LEX nr 48695 oparty na stanie prawnym sprzed dnia 1.01.1998 r. ). Po zmianie stanu prawnego powołany wyżej art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje jednoznacznie, że w sytuacji realizacji celu wywłaszczenia późniejsze inne rozporządzenie nieruchomością wywłaszczoną nie mieści się w ustawowym rozumieniu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Pogląd ten odpowiada prezentowanemu w doktrynie (T. Woś: Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości Wydawnictwo Prawnicze PWN 1998 r.) oraz orzecznictwie (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 2 marca 2004 roku, SA/Bk 1444/03 oraz SA/Bk 461/03 LEX "Omega" nr 173693 i LEX "Omega" nr 173689). Ponadto okoliczność, iż decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji utraciły moc, mogła w świetle art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami mieć znaczenie wyłącznie wówczas, gdyby jednocześnie nie miałoby miejsce osiągnięcie celu wywłaszczenia. Wobec ustalenia, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany, ewentualna utrata mocy decyzji o lokalizacji szczegółowej nie była w niniejszej sprawie okolicznością istotną.
W tym kontekście należy również uznać za nie mające znaczenia prawnego kwestie zmiany właściciela – na Gminę W., ponieważ cel na jaki nieruchomość została wywłaszczona został wcześniej zrealizowany. Organy rozpatrujące sprawę związane były przepisem art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zawierającym zamknięty katalog okoliczności, w których można uznać nieruchomość za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nie było także rzeczą organów administracji oceniać, jakie skutki na płaszczyźnie prawa cywilnego wywiera zbycie wywłaszczonej nieruchomości wbrew zakazowi, wyrażonemu w art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami – albowiem naruszenie tego przepisu pozostaje bez wpływu na możliwość zwrotu nieruchomości.
Zarzut, iż nie został zachowany termin zakończenia realizacji inwestycji zamiennych do dnia 31 grudnia 1970 roku zawarty w uchwale Prezydium Rady Narodowej m. [...] nie jest trafny, ponieważ istotne w niniejszej sprawie było czy w ciągu siedmiu lat od daty wywłaszczenia został zrealizowany cel wywłaszczenia zgodnie z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w tym względzie nie są wiążące uchwały określające inne terminy. W tym kontekście również zarzut nie zrealizowania inwestycji w całości nie jest trafny ponieważ zebrana przez organy administracyjne dokumentacja realizacyjna wskazuje na wykorzystanie działki jak już omówiono powyżej - zgodnie z celem wywłaszczenia. Brak natomiast szczegółowych dokumentów dotyczących realizacji założonego planu czy rozbieżności pomiędzy planami wynikającymi z uchwał Prezydium Rady Narodowej m. [...] nie oznacza braku realizacji inwestycji.
Powoływanie się przez skarżących na rozstrzygnięcie WSA w Krakowie zapadłe w innych sprawach jest bezzasadne, ponieważ każda sprawa tak administracyjna, jak i sądowa rozstrzygana jest indywidualnie w oparciu o zgromadzony w jej toku materiał dowodowy. Powoływane zaś przez skarżących wyroki dotyczą innych spraw i nie mogą stanowić dla niezawisłego Sądu wiążącego prejudykatu w niniejszej sprawie.
W niniejszej sprawie skarżąca K. K. na rozprawie w dniu 11 lipca 2008 r. cofnęła swoją skargę. Zgodnie z art. 60 p.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważnością. W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł, żadnych okoliczności powodujących niedopuszczalność cofnięcia skargi. W związku z tym, że skarga K. K. została skutecznie cofnięta to postępowanie w tym zakresie należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i orzec jak w pkt I wyroku.
Uznając natomiast za bezzasadną skargę pozostałych skarżących Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt II sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło