I SA/Wa 383/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie Sędzia WSA Maria Tarnowska Asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi M. G. i J. G. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę z mocy prawa własności gruntu. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Gminę Z. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod ulicę [...] (obecnie [...]) w Z. oznaczoną ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. [...] m2. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. odmówił stwierdzenia nabycia przez Gminę Z. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności opisanej powyżej działki wskazując, że żadna jej część nie była zajęta pod drogę publiczną – ulicę, ponieważ ulica [...] (obecnie [...]) nie posiadała do tej daty statusu drogi publicznej. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli J. G. i M. G. – współwłaściciele nieruchomości w skład której wchodzi przedmiotowa działka nr [...]. Minister Infrastruktury rozpoznając sprawę wskazał, że zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie powołanego art. 73 ust. 1 uzależnione jest zatem od łącznego spełnienia w dniu 31 grudnia 1998 r. następujących przesłanek: zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego, braku przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego. Minister stwierdził, że ulica [...] nie posiadała statusu drogi publicznej. W szczególności nie była objęta uchwałą nr 245 Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia 26 maja 1988 r., w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie m. st. Warszawy i województwa stołecznego warszawskiego do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych (Dz. Urz. Woj. Warszawskiego Nr 17, poz. 186). Zaliczenie ulicy [...] do kategorii dróg publicznych nastąpiło dopiero uchwałą Rady Miasta Z. z dnia [...] grudnia 2005 r. Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania organ drugiej instancji podniósł, że przedmiotowa ulica nie leży w ciągu ulic [...] ani [...]. Powoływany wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 6 listopada 2007 r. (22531/05) wydany w sprawie Bugajny przeciwko Polsce nie dotyczy kwestii nadania kategorii drodze publicznej. Kwestia natomiast czy w związku z wydzieleniem drogi w 1982 r. gmina winna nabyć własność tej działki stanowi odrębne zagadnienie wykraczające poza zakres sprawy z art. 73 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. M. G. i J. G. nie zgodzili się z powyższym rozstrzygnięciem Ministra i wnieśli skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniesiono, że przez zajęcie nieruchmości pod drogę publiczną należy rozumieć taki stan faktyczny, w ktorym właściciel został pozbawiony posiadania nieruchomości, przy czym celem faktycznego wywłaszczenia jest urządzenie na zajętej nieruchomości drogi publicznej. Ponadto skarżący stwierdzają, iż ul. [...] leży w ciągu ulic publicznych tj. ulic [...], [...] i [...], a art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych stanowi, że ulice leżące w ciągu dróg publicznych należą do tej samej kategorii co te drogi. Zdaniem skarżących ich stanoiwsko znajduje potwierdzenie w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasbourgu z dnia 6 listopada 2007 r. wydanego w sprawie Bugajny i inni przeciwko Polsce. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu. Na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dodać należy, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest wziąć pod rozwagę z urzędu wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Ministra Sąd nie dopatrzył się naruszeń, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Przepis art. 73 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest oczywisty w swojej treści - tylko nieruchomości zajęte w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogi publiczne stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Pojęcie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" zostało szeroko omówione w literaturze jak również było wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Termin ten oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 513/00). Należy jednocześnie podkreślić, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym o tym, jakie drogi są drogami publicznymi, rozstrzygają przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2002 r., sygn. akt I CKN 727/00). Wobec tego analizując powyższą sprawę należy odwołać się do przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.). Definicję drogi publicznej zawiera art. 1 tej ustawy. W rozumieniu tego przepisu za drogę publiczną może być uważana droga spełniająca dwa wymienione w tym przepisie warunki. Po pierwsze musi to być droga zaliczona na podstawie omawianej ustawy o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg. Po drugie z drogi tej może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Drogi natomiast niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, a więc nie mające charakteru drogi publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r., w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych są drogami wewnętrznymi (art. 8 ust. 1 ustawy). Nie każda zatem droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego może być uznana za drogę publiczną. By zyskała taki status, musi zostać zaliczona w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1 - 4 tej ustawy i jednocześnie spełniać warunek możliwości powszechnego korzystania z niej. Materiał dowodowy przedmiotowej sprawy jednoznacznie potwierdza, że ul. [...] została zaliczona do kategorii dróg gminnych dopiero w 2005 r., prawidłowo więc organy obu instancji odmówiły stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości zajętej pod drogę. Nieprawomocny wyrok Europejskiego Trybnunału Praw Człowieka w Strasbourgu w sprawie Bugajny i inni przeciwko Polsce nie ma żadnego wpływu na treść roztrzygnięcia w niniejszej sprawie. Wyrok ten dotyczy bowiem interprtacji art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - regulującego przejęcie nieruchomości pod planowane drogi publiczne. Tymczasem art. 73 ust. 1 dotyczy nieruchomości zajętych pod już urządzone drogi publiczne. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury jest zgodna z prawem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.