II SA/Bd 457/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 lipca 2008 r. sprawy ze skargi C. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie stypendium unijnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 457/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] Marszałek Województwa [...] odmówił przyznania C. O. stypendium w ramach realizowanego projektu "Studiuj! Europejskie stypendia dla studentów" w ramach działania 2.2. ZPORR, wskazując, iż pod względem kryterium dochodowego kwalifikuje się ona wprawdzie do przyznania tegoż stypendium, jednakże z uwagi na średnią ocen została wpisana na listę rezerwową. W odwołaniu od powyższej decyzji C. O. podniosła, iż stypendium jest jej potrzebne do kontynuacji studiów na kierunku medycyna weterynaryjna, uchodzącym za jeden z najtrudniejszych kierunków, na którym stosuje się bardzo surowe kryteria oceniania. Jak wskazała skarżąca na obniżenie średniej jej ocen wpływa fakt, iż uczelnia podaje średnią złożona ze wszystkich ocen pośrednich (a więc i ocen niedostatecznych, w przypadku gdy egzamin został zdany dopiero za drugim podejściem), a nie tylko z ocen ostatecznych. Niższa średnia jej ocen wynika również z jej złego stanu zdrowia i konieczności poddania się leczeniu szpitalnemu. Decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia wskazało, iż wprawdzie kwestionowane rozstrzygnięcie nie spełnia wszystkich kryteriów, o jakich mowa w art. 107 k.p.a. (pominięcie przepisów prawa materialnego, niewyjaśnienie wprost przyczyn odmowy przyznania stypendium), jednakże uchybienia te nie mają wpływu na prawidłowość wydanej decyzji. Organ odwoławczy podniósł, iż z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżąca spełnia wszystkie kryteria wymienione w § 3 ust. 2 Regulaminu przyznawania i przekazywania stypendiów na wyrównanie szans edukacyjnych w ramach projektu "Studiuj! Europejskie stypendia dla studentów" stanowiącej załącznik do uchwały nr [...] Sejmiku [...] z dnia [...] maja 2007 r., ponieważ jednak liczba osób spełniająca kryteria określone w przywołanym wyżej przepisie była wyższa od liczby stypendiów do rozdysponowania, decydujące znaczenia miały osiągnięte przez te osoby wyniki w nauce. Wskazał w związku z tym, iż z zaświadczenia wydanego przez uczelnie odwołującej się wynika, iż jej średnia ocen z ostatniego roku nauki wynosiła 2,78, zaś Komisja Stypendialna na posiedzeniu w dniu [...] stycznia 2008 r. przyjęła kryterium średniej ocen uprawniających do stypendium na poziomie co najmniej 3,28. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na powyższą decyzję C. O. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie § 3 ust. 2 i 4 oraz § 4 ust. 1 pkt 7 Regulaminu przyznawania i przekazywania stypendiów na wyrównanie szans edukacyjnych studentów...(cyt. wyżej), przepisu art. 138 k.p.a. oraz art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Wywiodła, iż z treści § 4 ust. 1 pkt 7 cyt. regulaminu wynika, iż przy przyznawaniu stypendiów bierze się pod uwagę ostateczne oceny uzyskane przez studenta, nie zaś wszystkie oceny uzyskane w trakcie semestru. Wskazała w związku z tym, iż przy zastosowaniu takiego sposobu obliczania, jej średnia wynosiła 3,75 (co wynika z przedłożonej przez nią karty ocen), nie zaś 2,78 jak błędnie przyjął organ. Dodała, iż jej uczelnia, jako jedyna w kraju przy wystawianiu zaświadczenie o średniej ocen uwzględnienia oceny pośrednie, w konsekwencji, czego skarżąca ma zmniejszone, w porównaniu ze studentami innych uczelni, szanse na otrzymanie stypendium. Podniosła również, iż organy obu instancji, iż nie odniosły się w żaden sposób do przedłożonej przez nią karty ocen, ani do zarzutów przez nią podnoszonych odnośnie nieprawidłowego wyliczenia średniej ocen. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów skargi, podniósł, iż decydującym dokumentem przy przyznawaniu stypendium było zaświadczenie uczelni dotyczące całego roku nauki, a nie karta semestralna studenta. Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] zważył, co następuje: Skarga jest zasadna acz z innych powodów niż w niej podniesiono. Dokonując oceny postępowania organów administracji w przedmiotowej sprawie przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż formy w jakich one mogą działać są mocno zróżnicowane poczynając od władczych, których klasycznym przykładem jest decyzja administracyjna, a kończąc na nie władczych takich jak np. działania społeczno – organizatorskie. Dlatego też biorąc pod uwagę, że Polska zgodnie z postanowieniami art. 2 Konstytucji RP jest państwem prawa to wszelkiego rodzaju działania organów władzy państwowej muszą znajdować swoje bezpośrednie unormowanie w przepisach prawa. Ponadto w doktrynie postępowania administracyjnego zwraca się uwagę na to, że akt administracyjny zewnętrzny może być wydany tylko w przypadkach ściśle określonych prawem powszechnie obowiązującym (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2004 r. s. 453). Reguła ta znajduje swoje odzwierciedlenie w postanowieniach art. 104 § 1 k.p.a. przewidującego, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy Kodeksu stanowią inaczej. Aby jednak do tego mogło dojść obowiązujący przepis musi przewidywać, że załatwienie konkretnej kategorii spraw następuje w formie decyzji. Jeżeli natomiast z treści przepisu bezpośrednio to nie wynika, to przynajmniej powinno z niego wynikać upoważnienie do działania przez organ administracji w sposób władczy i jednostronny i działanie to powinno być skierowane do indywidualnie oznaczonego adresata (W . Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne, Zagadnienia podstawowe, Warszawa 2002 r., s. 120). Przenosząc te uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, ze organ I instancji w podstawie prawnej powołał się na art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1590 z późn. zm. ), który upoważnia marszałka województwa do wydania decyzji administracyjnej w tych sytuacjach, gdy z przepisów szczególnych wynika konieczność działania w tej formie oraz art. 104 k.p.a. stanowiący procesową podstawę wydawania decyzji administracyjnych. Zgodnie z powyższymi uwagami żaden z tych przepisów nie może stanowić samodzielniej podstawy do wydawania decyzji administracyjnych. W sposób nieprawidłowy w końcowej części tego rozstrzygnięcia odwołano się do postanowień § 3 ust. 4 Regulaminu przyznawania i przekazywania stypendiów na wyrównanie szans edukacyjnych studentów w ramach projektu "Studiuj! Europejskie stypendia dla studentów", określającego którzy studenci mają pierwszeństwo w przyznaniu świadczenia oraz § 6 ust. 6 Regulaminu normującego kiedy ma miejsce utrata pomocy oraz komu powinna być ona w to miejsce przyznana. Żaden z tych przepisów nie upoważnia do działania organów administracji w formach władczych. W związku z czym można postawić tezę, że organ I instancji nie powołał się na przepis uprawniający go w sposób bezpośredni lub pośredni do wydania decyzji administracyjnej. Organ odwoławczy oprócz tych przepisów powołał się na § 3 ust. 2 Regulaminu stanowiącego jakie warunki musi spełniać student aby otrzymać pomoc oraz art. 138 k.p.a. określający jakiego rodzaju decyzje mogą być wydane w postępowaniu odwoławczym. Również zatem w tym przypadku nie powołano przepisów mogących stanowić podstawę wydania decyzji administracyjnej. Całościowa analiza postanowień Regulaminu wskazuje natomiast, że w myśl jego § 2 ust. 4 "Komisja Stypendialna przygotowuje listę stypendystów oraz listę rezerwową, które zatwierdzane są decyzją Zarządu Województwa [...]." Oznacza to, że zgodnie z przywołanym przepisem organem upoważnionym do przyznawania stypendiów jest Zarząd Województwa, a zatem również ten organ powinien orzekać o odmowie przyznania świadczenia. W takim zaś przypadku decyzja I instancji w przedmiotowej sprawie obarczona była wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., to jest została wydana przez organ niewłaściwy. Ponadto w sposób rażący naruszone zostały podstawowe zasady wydawania decyzji związanych z przyznawaniem świadczeń reglamentowanych. Jeżeli organy administracji powołują się na ograniczoną ilość środków finansowych pozostających w ich dyspozycji to powinny wskazać w uzasadnieniu decyzji (z odwołaniem do konkretnych dowodów znajdujących się w aktach) jaką kwotą dysponowały, ilu było chętnych ubiegających się o stypendium i jakimi kryteriami kierowano się przy ustalaniu średniej ocen uzasadniającej przyznanie świadczenia. W uzasadnieniach decyzji organów administracji nie ma w tym zakresie żadnych odniesień, również w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów pozwalających na poczynienie ustaleń w tym zakresie, a zatem decyzje te w gruncie rzeczy zostały podjęte w sposób dowolny i ich merytoryczna ocena wymyka się spod kontroli. Dlatego też mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy administracji powinny usunąć sygnalizowane wyżej wątpliwości i w zależności od dokonanych ustaleń uzależnić wynik dalszego postępowania.