I SA/Wr 76/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Betta (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Asesor WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Lucyna Barańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lipca 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi E. Ż. "A" we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzającą je postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] II. zasądza na rzecz skarżącej od Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wierzyciel Dyrektor Izby Celnej będący jednocześnie organem egzekucyjnym wystawił w dniu [...] tytuły wykonawcze o nr [...] skierowane wobec zobowiązanej E. Ż. Odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych zobowiązana otrzymała [...] . Pismem z dnia [...] r. radca prawny D. B. powołując się na udzielone jej pełnomocnictwo procesowe przez zobowiązaną złożyła w imieniu E. Ż. zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne zakwestionowała zasadność wszczęcia i prowadzenia egzekucji z uwagi na nieistnienie obowiązku zapłaty oraz podniosła zarzut przedawnienia egzekwowanego zobowiązania. Do złożonego pisma (zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne) załączono pełnomocnictwo z dnia [...] r. wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Organ egzekucyjny w dniu [...] r. wezwał radcę prawną D. B. do przedłożenia pełnomocnictwa do występowania w przedmiotowej sprawie, wskazując, iż przedłożone pełnomocnictwo z dnia [...] nie zawiera upoważnienia do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym. W odpowiedzi na powyższe wezwanie radca prawny D. B. poinformowała, że udzielone jej pełnomocnictwo dotyczy postępowania egzekucyjnego, a dowodzi tego także data i tytuł uiszczonej opłaty skarbowej. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektora Izby Celnej we W. pozostawił bez rozpatrzenia zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego wskazując, iż zostały one wniesione przez osobę nieuprawnioną, gdyż załączone pełnomocnictwo nie upoważnia radcę prawną D. B. do występowania w postępowania egzekucyjnym prowadzonym w stosunku do skarżącej E. Ż. Udzielone bowiem pełnomocnictwo do występowania w postępowaniu celnym czy podatkowym nie obejmuje zdaniem organu I instancji postępowania egzekucyjnego w administracji. Dyrektor Izby Celnej poinformował skarżącą o przysługującym jej prawie zaskarżenia wydanego postanowienia poprzez złożenia w określonym terminie zażalenia. Korzystając z wyżej określonego środka zaskarżenia skarżąca wniosła zażalenie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzuciła, iż udzielone przez nią pełnomocnictwo dla radcy prawnej D. B. jest prawidłowe, gdyż z treści jego wynika, że pełnomocnictwo upoważnia w szczególności do występowania w jej imieniu w postępowaniu prowadzonym przez organy celne we wszystkich instancjach i jej celem było udzielenie w dniu [...] pełnomocnictwa w postępowaniu egzekucyjnym. Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia z uwagi na fakt, iż art. 64 kpa nie przewiduje możliwości zaskarżania rozstrzygnięć wydanych na jego podstawie. Sam zaś fakt błędnego pouczenia o możliwości wniesienia zażalenia nie może skutkować jego rozpoznaniem gdy ustalone prawem postępowanie co do rozstrzygnięcia wydanego w w/w trybie nie daje stronie takie uprawnienia. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. zostało zaskarżone przez zobowiązaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. Skarżąca podniosła w skardze zarzuty tożsame ze zgłoszonymi w postępowaniu zażaleniowym. W ocenie skarżącej organ I instancji w sposób nieuprawniony uznał, iż pełnomocnik działał bez umocowania mocodawcy. Podkreślono, że skarżąca udzieliła w dniu [...] pełnomocnictwo procesowe radcy prawnemu D. B., które opłacone zostało w tym dniu opłatą skarbową w kwocie 17 zł tytułem " opłaty skarbowej od pełnomocnictwa udzielonego przez E. Ż. r .p. D. B. w sprawie egzekucyjnej Izby Celnej tytuły wykonawcze nr [...]" w konkretnym postępowaniu - w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez organ celny – Dyrektora Izby Celnej we W. Pełnomocnictwo to wedle skarżącej zostało zatem udzielone wprost do przedmiotowej sprawy. Nadto zdaniem skarżącej art. 64 kpa nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie, gdyż zarzuty i pełnomocnictwo czyniły zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzję administracyjne oraz postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3§1 i §2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem zarówno materialnym jak i formalnym. Zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1996r. (tj. Dz. U. z 2005r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej; w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego zwanej dalej " Kpa" ( tj. z 2000r. Dz. U. Nr 98 poz. 1071 ze zm.). Organ egzekucyjny w rozpatrywanej sprawie uznał, iż zachodziły przesłanki do zastosowania przewidzianej w art. 64 kpa instytucji pozostawienia wniesionych zarzutów na prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne bez rozpoznania. Instytucja pozostawienia podania bez rozpoznania związana jest z brakami co do treści podania. Artykuł 64 kpa dotyczy dwóch ich postaci. Pierwsza występuje wówczas, gdy w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego. Jeżeli organ nie ma możności jego ustalenia na podstawie posiadanych danych, pozostawia podanie bez rozpoznania (§1). W drugim wypadku gdy podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, organ ma obowiązek wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (§2). Pozostawienie podania bez rozpoznania na podstawie art. 64§2 kpa wymaga łącznego zaistnienia trzech następujących przesłanek: 1) podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, 2) organ administracji publicznej wezwał wnoszącego podanie do usunięcia braków, określając termin do ich usunięcia oraz pouczając o skutkach nie usunięcia braków, 3) upłynął bezskutecznie 7 - dniowy termin do usunięcia braków. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa formy pozostawienia podania bez rozpoznania. Zagadnienie to zaś w nauce jak i w orzecznictwie sądowym budziło pewne kontrowersje. Prezentowane było bowiem stanowisko, iż winno pozostawienie podania bez rozpoznania przybrać formę decyzji (J. Starościak (w:) E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego s. 146, wyrok NSA z dnia 30 września 1999r. I SAB 89/99 niepubl., wyrok NSA z 23 sierpnia 1999r. I SA 1459/98 niepubl., uchwała SN z dnia 8 czerwca 2000r. III ZP 11/00, OSNiAP i US 200 nr.19 poz. 702). W praktyce organów administracji publicznej stosowana jest również forma postanowienia. Drugi pogląd przyjmuje, że pozostawienie podania bez rozpoznania nie ma postaci decyzji czy postanowienia, lecz stanowi czynność materialno – techniczną, która jak podkreśla J. Zimmerman, nie należy jeszcze do postępowania "w sprawie" (J. Zimmerman glosa do wyroku NSA z dnia 3 lutego 1992r. IV SA 1377/91, OSP 1993 z.10 poz. 205). Nie każde bowiem podanie automatycznie uruchamia kompetencje do rozpatrzenia sprawy. "Tylko "właściwy impuls", a więc podanie spełniające określone przez prawo wymagania, jest w stanie doprowadzić do aktualizacji wszczęcia postępowania administracyjnego. Wszelkie impulsy, czyli podania nie odpowiadające wymaganiom prawa, nie są w stanie zaktualizować i uruchomić kompetencje organu do rozpatrzenia sprawy tj. uruchomienia procesu stosowania prawa, co oznacza równocześnie, że nie są w stanie doprowadzić do wszczęcia postępowania administracyjnego" (E. Bajanowski, glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1996r. II SA 1473/94, OSP 1997 z 7-8 poz. 136). Przepis nie stwarza zatem podstawy do wydania decyzji (postanowienia) o pozostawieniu podania przez rozpoznania (wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1999r. I SA 1253/98, niepubl.). Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę opowiada się za drugim poglądem, a mianowicie, że pozostawienie sprawy bez rozpatrzenia na podstawie art. 64§2 Kpa, nie wymaga ani decyzji, ani postanowienia. Stanowisko, że w sytuacji określonej w art. 64§2 kpa organ dokonuje jedynie czynności materialnotechnicznej, dominuje także w literaturze prawniczej i w orzecznictwie sądowym (poz. B. Adamiak komentarz do art. 64 uwaga 4, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Warszawa 2003r., wyrok NSA z dnia 28 lutego 2007r. sygn. akt II GSK 295/06). Powyższe rozważania prowadzą zatem do konkluzji, iż organ egzekucyjny I instancji pozostawiając wniesione zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne bez rozpoznania błędnie dokonał tej czynności nadając jej rangę "postanowienia" zamiast prawidłowo w drodze czynności materialno- technicznej zawiadomić o pozostawieniu podania bez rozpoznania wnoszącego podanie. Strona skarżąca zgodnie z udzielonym jej przez organ I instancji pouczeniem wniosła środek zaskarżenia na rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej. Co więcej określiła ten środek zaskarżenia "zażaleniem" zgodnie z udzielonym pouczeniem. Zgodzić należy się z organem II instancji iż na rozstrzygnięcie organu w trybie art. 64§2 Kpa nie przysługuje zażalenie, wszak jednak należy wskazać ,że w każdym wypadku, gdy organ pozostawia podanie bez rozpoznania osobie, która zarzuca organowi administracji publicznej naruszenie prawa, polegające na bezczynności organu wobec zaniechania wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego na podstawie wniesionego przez nią podania (żądania), przysługuje – na ogólnych zasadach – skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3§2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), która powinna być wniesiona z zachowaniem trybu określonego w art. 52 tej ustawy (uzasadnienie uchwały SN z dnia 8 czerwca 2000r. III ZP 11/00 OSNiAP i US 2000 nr 19, poz. 702). Zdaniem Sądu organ odwoławczy rozpatrując przedmiotowy środek zaskarżenia określony za przyzwoleniem organu I instancji "zażaleniem" winien rozważyć go w aspekcie środka zaskarżenia jaki przysługuje stronie w sytuacji dokonania czynności o jakiej mowa w art. 64§2 kpa a to pozostawienia podania bez rozpatrzenia z przyczyn formalnych. Nie może budzić bowiem żadnych wątpliwości ugruntowane zarówno w literaturze prawniczej jak i orzecznictwie sądowo- administracyjnym stanowisko, iż błędne pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia przez organ administracji publicznej nie może wywołać negatywnych dla strony skutków procesowych. Zatem skoro organ odwoławczy w okolicznościach niniejszej sprawie błędnie potraktował wniesiony przez skarżącą środek odwoławczy, jako zażalenie o jakim mowa w art. 141 kpa to zachodziła konieczność wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. Uznał Sąd również za zasadne uchylenie rozstrzygnięcia dokonanego przez organ I instancji jako, że w przedmiotowej sprawie o czym była mowa wyżej pozostawienie zarzutów wniesionych przez skarżącą na prowadzone postępowanie egzekucyjne bez rozpoznania na podstawie art. 64§2 kpa nie wymagało wydania postanowienia. Sąd zaś zgodnie z art. 135 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Ponowienie rozpoznając wniesione przez skarżącą zarzuty winien organ egzekucyjny ocenić czy przedłożone pełnomocnictwo procesowe przez radcę prawną D. B. jest prawidłowe uwzględniając te okoliczności na jakie wskazuje skarżąca a mianowicie, iż wraz ze złożonym zarzutami na prowadzone postępowanie egzekucyjne dołączono przedmiotowe pełnomocnictwo, z którego wynika upoważnienie dla radcy prawnego D. B. reprezentowania skarżącej przed organami celnymi nie zawężając umocowania wyłącznie do postępowania wymiarowego toczącego się przed organami celnymi, iż dowód opłaty skarbowej od przedmiotowego pełnomocnictwa wskazuje konkretne postępowanie do którego pełnomocnictwo zostało udzielone. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak sentencji wyroku zgodnie z art. 145§1 pkt 1 lit c/ ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 ustawy powołanej wyżej.