II FZ 376/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Nowak po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Op 177/08 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi P. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 4 kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: oddalić zażalenie II FZ 376/08 UZASADNIENIE Postanowieniem z 16 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Op 177/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił P. Ś. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z 4 kwietnia 2008 r., Nr [...], w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. wraz z odsetkami za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na ten podatek. Z uzasadnienia postanowienia wynikało, że zarządzeniem z 3 czerwca 2008 r. Przewodniczący Wydziału w tym Sądzie, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł. Wezwanie zawierało pouczenie, że wpis należy uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Doręczenie odpisu zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu doręczone zostało na adres skarżącego 14 czerwca 2008 r. Odbiór pisma potwierdzony został przez M. Ś. - jego matkę. Termin uiszczenia wpisu upływał 21 czerwca 2008r. Wpis od skargi uiszczony został 30 czerwca 2008 r., a więc po terminie wskazanym przez Sąd. W dniu 3 lipca 2008 r. wpłynęło pismo skarżącego będące wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że przebywa często poza miejscem zameldowania. Wezwanie dotyczące uiszczenia wpisu podjęła jego mama i przesłała na adres korespondencyjny skarżącego poprzez firmę I., bowiem obawiała się zapowiadanego w tym czasie strajku pracowników P. Skarżący list otrzymał dopiero 30 czerwca 2008 r. i w tym samym dniu dokonał wpłaty wpisu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W art. 87 § 2 ustawy wskazano, iż we wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a nadto, co wynika z § 4, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W rozpoznawanej sprawie wezwanie Sądu o dokonanie wpisu doręczone zostało na adres wskazany w skardze. Natomiast samo oczekiwanie na wezwanie o wpisu pod innym adresem nie jest potwierdzeniem braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Wnosząc skargę do sądu i podając adres do korespondencji należało się liczyć z tym, że sąd podejmie działania proceduralne zmierzające do rozpoznania skargi, kierując korespondencję na ten właśnie adres. W zażaleniu na postanowienie P. Ś. wniósł o jego uwzględnienie, uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Zarzucił Sądowi naruszenie art. 86 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez "niesłuszne uznanie że strona bez swej winy nie uiściła wpisu w terminie". Wskazał, że pismo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wzywające do uiszczenia wpisu zostało doręczone jego mamie (inwalidzie II grupy, osobie nie zajmującej się interesami i nieświadomej ważności korespondencji) w sobotę, 14 czerwca 2008 r. na jego adres zamieszkania. Ponieważ w tym czasie skarżący przebywał przez dłuższy czas w interesach poza miejscem zamieszkania, jego mama w pierwszy dzień roboczy po odebraniu pisma, czyli w poniedziałek 16 czerwca chciała nadać na poczcie ten list na inny adres, pod którym przebywały osoby zdolne dopełnić formalności w imieniu skarżącego. Jednakże pracownik poczty odradził nadanie przesyłki ze względu na strajk. Istotne jest, że mama dołożyła szczególnych starań, aby przesyłka doszła jak najszybciej pod drugi adres. Mianowicie w sytuacji strajku ogłoszonego przez pracowników P., zdecydowała się wybrać innego operatora, t.j. firmę I. Niestety właśnie ten wybór okazał się przyczyną opóźnienia, gdyż przesyłka dotarła na drugi adres dopiero 30 czerwca. Bardzo ważne dla sprawy jest także, że mama przesłała ten list nie otwierając pierwotnej przesyłki, tak więc nikt nie mógł wiedzieć, co było przedmiotem korespondencji. Nie można wymagać od domownika podejmowania czynności za inną osobę, nawet jeśli doręczenie korespondencji domownikowi jest dopuszczone przez prawo. Warto w tym miejscu podkreślić, że doręczenie na ręce domownika uznaje się za skuteczne, jeśli zobowiąże się on do tego raz przekaże korespondencję adresatowi. Mama skarżącego uczyniła to niezwłocznie, wydawałoby się, że w najlepszy możliwych w tamtych okolicznościach sposób. Wreszcie działań domownika nie można w świetle prawa uznawać za działania podobne w skutkach prawnych do działań pełnomocnika, a w związku z tym nie można skarżącego obciążać odpowiedzialnością za działania jego mamy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził i zważył, co następuje: Zażalenie na uwzględnienie nie zasługiwało. Zgodnie z art. 65 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd dokonuje doręczeń przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Doręczenia dokonuje się w mieszkaniu, miejscu pracy lub tam gdzie się adresata zastanie (art. 69 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi (art. 72 ustawy). Fakt i data doręczenia wezwania o wpis, a także data uiszczenia tego wpisu po zakreślonym 7-dniowym terminie nie były w sprawie sporne, do rozstrzygnięcia pozostawało, czy wystąpiła okoliczność obligująca Wojewódzki Sąd Administracyjny do przywrócenia uchybionego terminu (art. 86 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jedyną taką okolicznością był brak "swojej" winy w uchybieniu terminu po stronie zainteresowanego. Wystąpienia tej przesłanki skarżący nie wykazał. Przywołane przez niego okoliczności świadczą o braku dbałości o własne interesy, a nie o wystąpieniu przesłanek obiektywnie uniemożliwiających mu dokonanie czynności procesowej w terminie. Składając skargę do sądu administracyjnego skarżący, który, jak sam twierdzi, często przebywa poza miejscem zameldowania, powinien we własnym interesie "zabezpieczyć" możliwość sprawnych kontaktów z sądem. Z treści zarówno wniosku o przywrócenie terminu, jak i zażalenia nie wynikało, aby skarżący próbę takiego zabezpieczenia podjął. Okoliczność, że skarżący fizycznie otrzymał wezwanie o wpis po upływie terminu do jego uiszczenia nie przesądzała o istnieniu przeszkody niezależnej od niego, niemożliwej do usunięcia nawet przy dołożeniu "zwykłej" staranności. Nie wskazał wcześniej sądowi adresu pobytu (zamieszkania) innego niż miejsce zameldowania, ani nie wyjaśnił, że nie było to możliwe; nie upoważnił matki do zapoznania się z pismem Sądu, nie wskazał również, aby nadająca przesyłkę matka została wprowadzona w błąd co do terminów doręczenia przesyłek przez firmę I. (14 dni). Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.