II OZ 1042/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] "[...]" z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 598/08 o odmowie dopuszczenia Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] "[...]" z siedzibą w R. do udziału w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Ogólnopolskie Stowarzyszenie [...] "[...]" z siedzibą w R., złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], znak [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty P. z dnia [...] nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej [...] S.A. nr [...] P. P., na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w P.. Do wymienionego wniosku Stowarzyszenie dołączyło swój statut, z którego wynika m.in., iż celem Stowarzyszenia jest ochrona ludzi i środowiska przed promieniowaniem elektromagnetycznym od źródeł technicznych, a także ochrona od innych zagrożeń środowiska naturalnego w tym np. 1) popularyzacja wiedzy o zagrożeniach środowiska i zdrowia ludzi, 2) przeciwdziałanie zagrożeniom ze strony urządzeń emitujących do środowiska szkodliwe substancje i pola elektromagnetyczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 lipca 2008 r. odmówił dopuszczenia w/w Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd I instancji powołując treść art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazał, że wprawdzie niniejsza sprawa dotyczy statutowej działalności Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] "[...]" z siedzibą w R., obejmującej np. przeciwdziałanie zagrożeniom ze strony urządzeń emitujących do środowiska szkodliwe substancje i pola elektromagnetyczne, jednakże w sprawach dotyczących interesów osób trzecich organizacje społeczne będą posiadały zdolność sądową, gdy przepisy prawa dopuszczają je do działania w postępowaniu, którego wynik podlega sądowej kontroli. Biorąc więc pod uwagę, że w myśl art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.), tego typu uprawnienie nie jest przewidziane w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę, Sąd I instancji uznał, iż udział organizacji społecznej w tym postępowaniu nie jest dopuszczalny. Ogólnopolskie Stowarzyszenie [...] "[...]" wniosło do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na to postanowienie i zaskarżając je w całości podniosło, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje wyłącznie jedną przesłankę, którą musi spełniać organizacja społeczna chcąc uczestniczyć w postępowaniu przed sądem, a mianowicie sprawa musi dotyczyć działalności statutowej tej organizacji. Natomiast nakładanie na organizację inny warunków, aby mogła ona uczestniczyć w postępowaniu jest niedopuszczalne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, może zgłosić swój udział w postępowaniu w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy jej statutowej działalności. Podkreślenia jednak wymaga, że w orzecznictwie przyjęto pogląd, iż przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowym wszczętym skargą na decyzję administracyjną określa zarówno w/w przepis, jak i art. 31 § 1 kpa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2004 r., sygn. akt OZ 340/04 (publ. ONSAiWSA Nr 3 z 2004 r., poz. 52). Nie byłaby bowiem racjonalna taka wykładnia art. 33 § 2 powołanej ustawy, która prowadziłaby do tego, że organizacja społeczna nie mogłaby uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym, gdyż nie są spełnione warunki określone w art. 31 § 1 kpa, ale dopuszczona zostałaby do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Prowadzi to do wniosku, że organizacja społeczna, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym regulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną, może zgłosić swój udział w sprawie innej osoby, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności i gdy przemawia za tym interes społeczny, tak jak stanowi przepis art. 31 § 1 K.p.a. Udział organizacji społecznej w sprawie innych osób nie może bowiem służyć partykularnym interesom samej organizacji lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracji (Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 1996 r., str. 226). Jednocześnie przepis art. 33 ust. 2 powołanej ustawy, wbrew stanowisku Sądu I instancji, nie wchodzi w zakres regulacji materialnoprawnej, gdyż ta odnosi się wyłącznie do prawa skargowego (art. 50 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Tym samym, oceniając wniosek Stowarzyszenia w trybie art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd I instancji powinien zbadać w oparciu o przedstawiony statut, czy sprawa, do której Stowarzyszenie chce przystąpić mieści się w zakresie jego statutowej działalności oraz czy za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu przemawia interes społeczny. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w postanowieniu.