II FZ 540/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 541/07 w przedmiocie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 15 maja 2007 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 541/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wyjaśnił, że wyrokiem z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 541/07 oddalono skargę J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 15 maja 2007 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. W dniu 3 lipca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wpłynęło pismo (data nadania pisma na poczcie: 25 czerwca 2008 r.), w którym skarżąca podniosła, że we wcześniejszym piśmie z dnia 15 stycznia 2008 r. zawarła wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, jaki miał zapaść na rozprawie w dniu 24 stycznia 2008 r. Jednocześnie strona ponowiła żądanie nadesłania uzasadnienia orzeczenia oddalającego skargę. Mając na względzie treść art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz okoliczności faktyczne sprawy Sąd uznał, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jeszcze przed jego wydaniem pozostaje bezskuteczne, natomiast żądanie zamieszczone w piśmie wniesionym w dniu 25 czerwca 2008 r. zostało zgłoszone z uchybieniem siedmiodniowego terminu przewidzianego w powołanym przepisie. W zażaleniu J. P. domagała się uchylenia powyższego postanowienia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 141 § 2 w związku z art. 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca – powołując się na prezentowany w literaturze pogląd – argumentowała, że w przypadku złożenia przedwczesnego wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, sąd powinien odmówić uwzględnienia żądania strony. Jeżeli jednak sąd tego nie uczyni (tzn. nie poinformuje strony o odmowie sporządzenia uzasadnienia) do czasu ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, to złożony przez stronę wniosek przestaje być przedwczesny i należy mu nadać dalszy bieg. Brak odmowy sporządzenia uzasadnienia utwierdza bowiem stronę w przekonaniu, że dopełniła wymaganych formalności, co w konsekwencji może prowadzić do uchybienia przez nią terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 141 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (albo doręczenia odpisu sentencji wyroku). Cytowany przepis precyzyjnie określa przedział czasowy, w ramach którego możliwe jest skuteczne złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia. Nie może przy tym ulegać wątpliwości, że początek terminu do dokonania wskazanej czynności procesowej wyznacza dzień ogłoszenia wyroku. Na gruncie niniejszej sprawy poza sporem pozostaje fakt, że skarżąca nie zgłosiła żądania o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 24 stycznia 2008 r. w terminie siedmiu dni od dnia jego ogłoszenia. Strona nie kwestionuje również, że wniosek zamieszczony w piśmie nadesłanym w dniu 3 lipca 2008 r. jest spóźniony. Zagadnieniem kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje zaś znaczenie żądania zawartego w piśmie z dnia 15 stycznia 2008 r., które wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w dniu 21 stycznia 2008 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiotowy wniosek - złożony jeszcze przed ogłoszeniem orzeczenia - nie może wywołać pożądanych przez stronę skutków procesowych i daje podstawę do odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, s. 330, a także postanowienie SN z dnia 15 września 2000 r., sygn. akt I PKN 406/00, publ. OSNP 2002, nr 8, poz. 190). W orzecznictwie podkreśla się, że żądanie przedwczesne, zgłoszone przed wydaniem wyroku, nie rodzi skutków prawnych i jako takie nie może być traktowane jako wniosek, o którym mowa w art. 141 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt OZ 404/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela tym samym poglądu prezentowanego przez stronę w zażaleniu (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wyd. Prawn. LexisNexis Warszawa 2006, str. 305-306). Po pierwsze wskazać należy, że stanowisko skarżącej pozostaje w sprzeczności z wynikami literalnej wykładni przepisu art. 141 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który w sposób wyraźny ustanawia termin do złożenia wniosku o uzasadnienie orzeczenia. Po drugie podkreślenia wymaga, że przyjęta przez stronę koncepcja mogłaby stanowić źródło komplikacji na tle konkretnych stanów faktycznych. Niejasne bowiem pozostaje, czy nadanie biegu przedwczesnemu wnioskowi o sporządzenie uzasadnienia miałoby nastąpić w sytuacji, gdy sąd w ogóle nie wydał postanowienia o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku przed jego ogłoszeniem, czy także w przypadku, gdy takie postanowienie wprawdzie wydał ale nie doręczył go stronie przed wydaniem wyroku lub upływem terminu do zgłoszenia żądania w trybie art. 141 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po trzecie – wbrew twierdzeniom strony - nie sposób zarzucać Sądowi pierwszej instancji zbytniego formalizmu, w sytuacji, gdy treść przepisu będącego podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest jednoznaczna, a strona została prawidłowo pouczona o terminie do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku (por. pouczenie zawarte w zawiadomieniu o rozprawie – k. 49 i 51 akt sądowych). W tym kontekście za całkowicie nieuzasadniony należało również uznać zarzut naruszenia art. 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nakazującego sądowi udzielanie stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego wskazówek i pouczeń w zakresie czynności procesowych. Uwzględniając powyższe uwagi Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że oceniane postanowienie odpowiada prawu. W świetle unormowań zawartych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi składanie przedwczesnego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest bowiem niedopuszczalne. Na uwzględnienie nie zasługuje również zawarte w zażaleniu żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, s. 527 i powołane tam postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.