I SA/Wa 424/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2008 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz J.M. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]". Z uzasadnienia decyzji Wojewody [...] wynika, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. odmówił przyznania odszkodowania za grunt przedmiotowej nieruchomość stwierdzając, iż nie została spełniona przesłanka art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotycząca daty utraty możliwości władania nieruchomością, gdyż poprzedni właściciel stracił tę możliwość przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J.M., kwestionując zasadność odmowy przyznania odszkodowania. Po rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] uznał stanowisko Prezydenta W. jako prawidłowe. Organ odwoławczy wskazał, że nieruchomość [...] położona przy ul. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W sprawach odszkodowań za niektóre kategorie nieruchomości objętych działaniem powołanego dekretu ma aktualnie zastosowanie przepis art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 215 ust. 2 tej ustawy przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Zdaniem Wojewody [...] w stosunku do nieruchomości położonej przy ul. [...] nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek ustalenia odszkodowania, określonych w powołanym art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy zaznaczył, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż na przedmiotowej nieruchomości wybudowane zostały budynki mieszkalne, a pierwsi lokatorzy zostali zameldowani w budynku przy ul. [...] od dnia 11 października 1956 r. Pozbawienie faktycznej możliwości władania przez poprzednich właścicieli nieruchomością nastąpiło zatem przed dniem 5 kwietnia 1958 r., gdyż przed tą datą nieruchomość znajdowała się w użytkowaniu inwestora. W tej sytuacji, zdaniem Wojewody [...], Prezydent W. miał podstawy do odmowy przyznania odszkodowania za przedmiotowy grunt. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J.M.. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 35 § 3 kpa w związku z art. 12 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podniesionych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga, choć nie z powodów podniesionych przez skarżącego, jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja rażąco narusza przepisy procedury administracyjnej, co daje podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że odwołanie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 kpa i powinno zawierać elementy określone w art. 63 § 2 i § 3 kpa. Zgodnie z art. 63 § 2 kpa podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. W myśl zaś art. 63 § 3 kpa podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Zaznaczyć trzeba, że podpisanie pisma przez wnoszącego gwarantuje, iż czynność procesowa została dokonana przez osobę określoną jako wnosząca dane pismo. Brak podpisu jest natomiast brakiem formalnym w rozumieniu art. 64 § 2 kpa i w trybie tego przepisu powinien być usunięty, poprzez wezwanie wnoszącego do podpisania podania w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tego braku spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W orzecznictwie podkreśla się, że brak podpisu osoby wnoszącej podanie (odwołanie), jeśli nie zostanie usunięty poprzez wezwanie do usunięcia braków, uniemożliwia wywołanie skutków prawnych wniesionego podania, tj. w przypadku odwołania powoduje niemożność jego rozpoznania przez organ administracji publicznej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 1770/04, LEX nr 175366). Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że w dniu 19 stycznia 2007 r. do Kancelarii Urzędu W. wpłynęło pismo adwokata J.P. – pełnomocnika J.M., z dnia 15 stycznia 2007 r., zatytułowane "odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] grudnia 2006 r.", które nie zawiera podpisu wnoszącego. Zdaniem Sądu obowiązkiem organu w takiej sytuacji było wezwanie wnoszącego pismo (odwołanie) do usunięcia powyższego braku, w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie braku spowoduje pozostawienie pisma (odwołania) bez rozpoznania (art. 64 § 2 kpa). Tymczasem organ odwoławczy nie wezwał wnoszącego do usunięcia braku i rozpoznał przedmiotowe odwołanie mimo, że nie wywołało ono skutków prawnych. Uznanie za odwołanie pisma niepodpisanego przez wnoszącego, a więc w istocie niestanowiącego odwołania, spowodowało, że organ drugiej instancji bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego. Innymi słowy działanie Wojewody [...] miało charakter działania z urzędu. Stanowi to rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określonej w art. 15 kpa, co skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji, w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego z powyższej przyczyny, Sąd nie badał merytorycznie tej decyzji, pod względem jej zgodności z prawem W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.