II FZ 469/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Edyta Anyżewska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Lu 299/08 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 20 marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 299/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił R. J. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r.). W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wniosek strony w powyższym przedmiocie nie został uzasadniony - czego wymaga art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. - t.j. nie wskazano na niebezpieczeństwo spowodowania wykonaniem zaskarżonej decyzji trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody. Sąd podkreślił przy tym, że sam fakt, iż sporna decyzja może okazać się wydana z naruszeniem prawa, nie przesądza o zasadności wniosku o jej wstrzymanie. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący złożył wniosek o jego uchylenie. W motywach środka odwoławczego wywiedziono, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został należycie uzasadniony. Strona wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Ponadto skarżący powołał się na swoją skomplikowaną sytuację życiową (materialną i rodzinną). Dodatkowo wskazano, że postępowanie organów podatkowych już wywołało negatywne konsekwencje, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Żadna ze wskazanych w zażaleniu okoliczności (argumentów) nie wskazuje na to, aby postanowienie Sądu pierwszej instancji było niezgodne z prawem. Przede wszystkim, fakt braku jakiegokolwiek uzasadnienia zgłoszonego w skardze do Sądu wojewódzkiego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wymiarowej jest bezdyskusyjny. W skardze nie sposób doszukać się argumentacji, z której wynikałoby, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się dla strony z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Od spełnienia tych zaś przesłanek uzależniona jest możliwość wydania orzeczenia w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. Jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, brak uprawdopodobnienia we wniosku możliwości zaistnienia negatywnych konsekwencji, określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., skutkuje jego oddaleniem. Powyższe stanowisko nie budzi wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. post. NSA z dnia 5 grudnia 2005 r., sygn. akt II FZ 732/05, niepubl.). Podkreślić przy tym należy, że dokonywanej przez NSA - na podstawie art. 197 P.p.s.a. - oceny prawidłowości orzeczenia wydanego przez Sąd pierwszej instancji nie można utożsamiać z ponownym merytorycznym rozstrzygnięciem danego postępowania incydentalnego. Oznacza to, że powoływanie argumentacji, mającej przemawiać za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu, dopiero na etapie postępowania zażaleniowego pozostanie co do zasady bezskuteczne (tamże). Sąd kasacyjny nie może wyeliminować z obrotu prawnego prawidłowego postanowienia Sądu wojewódzkiego z uwagi na to, że nie uwzględniało ono okoliczności mogących przemawiać za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu, jeżeli tych okoliczności nie wskazał we wniosku sam skarżący. Niezależnie od powyższego wyjaśnić trzeba, że samo przekonanie strony skarżącej o zasadności podniesionych w skardze zarzutów, jest bez znaczenia dla oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uwzględnienie argumentacji związanej z wnioskami i zarzutami skargi wymagałaby rozstrzygnięcia sprawy, co na etapie wskazanego postępowania incydentalnego nie jest dopuszczalne, bowiem oznacza wkraczanie w kompetencje zastrzeżone dla składu rozpoznającego sprawę co do istoty (poza w/w orzeczeniem, por. np. post. NSA z dnia 9 maja 2005 r., sygn. akt II FZ 250/05, niepubl.). Nie można też mylić przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu z tymi, które stanowiły podstawę do przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 38/04, niepubl.). Trudna sytuacja finansowa nie może stanowić samoistnej podstawy orzeczenia, o którym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Wreszcie postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji ma zapobiegać wystąpieniu skutków wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. (działać pro futuro). Nie jest możliwe wstrzymanie wykonania aktu, który już spowodował znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Z tych względów postanowiono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.