I OZ 706/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 431/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie K. S. jednocześnie ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący wskazał, że od półtora roku przebywa w Zakładzie Karnym w S. i nie ma możliwości zarobkowania, co przesądza w jego ocenie o braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Jednakże w dalszej części formularza wnioskodawca podał, że mimo odbywania kary w zakładzie karnym, został skierowany do pracy, jednakże do jego dyspozycji pozostaje tylko niewielka część zarobków, które przeznacza na zakup żywności oraz środków higienicznych. Odnośnie informacji dotyczących stanu majątku wskazał, że nie posiada żadnych rzeczy wartościowych, ani oszczędności. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do przedłożenia dodatkowych dokumentów skarżący nadesłał zaświadczenie z Zakładu Karnego w S., w którym zawarto informację, że na dzień [...]., K. S. posiada środki pieniężne ogółem w kwocie [...] zł, z czego może dysponować kwotą [...]zł. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przyznania K. S. prawa pomocy. Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu tego postanowienia przy ocenie możliwości płatniczych skarżącego z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wymagane jest porównanie wysokości osiąganych dochodów z koniecznymi kosztami utrzymania. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że skarżący, mimo odbywania kary w Zakładzie Karnym w S., osiąga dochód tytułem wykonywanej pracy, do której został skierowany. Jak wynika bowiem z zaświadczenia wydanego przez Inspektora Działu Finansowego Zakładu Karnego w Sz. wnioskodawca dysponuje, na dzień [...]., kwotą [...] zł. Za niezasadny Sąd uznał argument dotyczący uzyskiwania niewielkiego miesięcznego dochodu, i zwrócił uwagę na fakt nie ponoszenia koniecznych wydatków przez skarżącego, co spowodowane jest odbywaniem kary i pokrywaniem kosztów utrzymania skarżącego przez Skarb Państwa. Wobec powyższych okoliczności oraz w związku z rozpoznawaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie rzeczywistej, aktualnej sytuacji materialnej wnioskodawcy, a nie domniemanych trudności finansowych, jakie mogą dotyczyć skarżącego po odbyciu kary i opuszczeniu zakładu karnego, Sąd stwierdził, że K. S. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył K. S. podnosząc, iż zdaje sobie sprawę, że przebywając w Zakładzie Karnym koszty jego utrzymania ponosi Skarb Państwa, jednakże nie są to koszty całkowite. Wiele swoich usprawiedliwionych potrzeb musi on zaspakajać z własnych środków zarobionych w Zakładzie Karnym. Owszem posiada on na koncie środki finansowe, jednak są to dochody niewielkie jeśli przełożyć je na dochody miesięczne. Sąd powinien uwzględnić fakt, iż pieniądze zgromadzone na koncie są mu niezbędne w celu pomocy po wyjściu z Zakładu Karnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż K. S. nie wykazał w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Należy zwrócić bowiem uwagę, iż jak trafnie zauważył Sąd I instancji, skarżący, który przebywa w Zakładzie Karnym, zwolniony jest z ponoszenia koniecznych wydatków na swoje utrzymanie, stąd też należy uznać, iż skarżący pracując podczas odbywania kary i dysponując wolną kwotą pieniężna do swojej dyspozycji w wysokości [...] zł powinien partycypować w ponoszeniu kosztów sądowych. Nie do przyjęcia byłoby bowiem stanowisko, iż wydatki skarżącego niebędące koniecznymi do jego utrzymania mają pierwszeństwo przed obowiązkiem ponoszenia ustawowych kosztów sądowych a w związku z tym przerzucanie ciężaru tych kosztów na pozostałą cześć społeczeństwa. Nie stanowi również usprawiedliwienia dla zwolnienia skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych podnoszona przez skarżącego przyszła i niepewna okoliczność co do jego ewentualnych trudności finansowych po wyjściu z Zakładu Karnego. Przy ocenie czy strona jest zdolna do poniesienia kosztów sądowych Sąd bierze bowiem pod uwagę jej aktualną sytuację materialną a nie przyszłą i hipotetyczną. W takiej sytuacji należy uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2008 r. odmówił K. S. przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.