II FZ 15/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Antoni Hanusz po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 426/08 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M.K. i H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 18 stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. II FZ 15/09 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 lipca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie o sygnaturze akt I SA/Wr 426/08, odmówił M. K. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi M.K. i H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 18 stycznia 2008 roku w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 rok. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu argumentował, że dopiero w dniu wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu zdołał zgromadzić środki na opłacenie wpisu od skargi w kwocie 200,00 zł, co uczynił również w dniu złożenia wniosku do Sądu. Wskazał również, że prowadzone jest w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentował, że deklarowana przez skarżącego sytuacja materialna nie może stanowić okoliczności usprawiedliwiającej opłacenie skargi po terminie, a tym samym stanowić o przywróceniu terminu do wniesienia należnej opłaty od skargi. Z tej przyczyny Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.,) postanowił odmówić przywrócenia terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie M.K. zaskarżył to orzeczenie w całości i wniósł o jego uchylenie oraz przywrócenie terminu do opłacenia skargi. Wskazał na błędną ocenę okoliczności będących podstawą uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. W jego opinii uchybienie terminu do opłacenia skargi nastąpiło bez winy skarżącego, gdyż wynikało z trudnej sytuacji finansowej strony i wiązało się z większą ilością czasu potrzebnego na zgromadzenie odpowiednich środków na opłacenie wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy, a zatem zaskarżone postanowienie należało uchylić, a sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. W myśl art. 86 § 1 u.p.p.s.a. sąd może przywrócić termin, na wniosek strony, jeżeli ta nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Brak winy o jakim mowa w tym przepisie stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność, jak również fakt że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. Natomiast brak winy w uchybieniu terminu, o którym mowa w art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny przyjąć można jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przepis art. 86 § 1 u.p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy ocenić zachowanie strony oraz wskazane przez nią okoliczności mające świadczyć o braku winy w niedochowaniu terminu. Ocena ta nie może być jednak dowolna. Sąd ma obowiązek uzasadnić z jakich względów uznał, że strona uchybiła terminowi do dokonania czynności w postępowaniu sądowym w sposób zawiniony czy też bez swej winy. W rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił dlaczego, w jego ocenie, zła sytuacja materialna skarżącego poparta stosownymi oświadczeniami nie stanowią o niezawinionym uchybieniu terminu do uiszczenia należnej opłaty od skargi. Brak wyczerpującego przedstawienia przez Sąd motywów nieuznania wskazanych przez skarżącego okoliczności za obiektywną, a więc niezależną od niego przyczynę niedochowania terminu do opłacenia skargi w rozumieniu art. 86 § 1 u.p.p.s.a., nie daje rękojmi prawidłowego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu oraz narusza art. 141 § 4 u.p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 w związku z art. 193 tej ustawy. Należy bowiem zaznaczyć, że zadaniem Sądu rozpoznającego wniosek M.K. o przywrócenie terminu było w pierwszej kolejności dokonanie oceny, czy przedstawione we wniosku okoliczności świadczą o braku winy skarżącego o czym stanowi art. 86 § 1 u.p.p.s.a., a w następstwie tych ustaleń przywrócenie bądź odmowa przywrócenia terminu. Należy także zwrócić uwagę, iż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sąd uznał, iż deklarowana przez skarżącego zła sytuacja materialna stanowi przeszkodę w opłaceniu skargi. Jednakże nie odniósł tego w żaden sposób do dyspozycji norm art. 86 § 1 u.p.p.s.a., co było obowiązkiem Sądu rozpoznającego wniosek o przywrócenie terminu. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy pozostaje także okoliczność, iż w dniu 3 listopada 2008 roku przyznano skarżącym, to jest M.K. i H.K. prawo pomocy w zakresie częściowym. Sąd tym samym uznał, na podstawie analizy stanu majątkowego, rodzinnego oraz sytuacji finansowej skarżącego, że poniesienie przez M.K. kosztów postępowania wiąże się z uszczerbkiem koniecznego utrzymania i stanowi o przesłance zwolnienia z kosztów sądowych w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Z tej przyczyny, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przy ponownym rozpoznaniu wniosku M.K. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi powinien dodatkowo rozważyć, czy trudna sytuacja ekonomiczna strony, poparta stosownymi oświadczeniami przedstawionymi w toku postępowania oraz związane z nią trudności w zgromadzeniu w ustawowym terminie siedmiu dni środków na pokrycie wpisu, nie stanowi okoliczności przemawiających za uznaniem, że do uchybienia terminu w rozpoznawanej sprawie doszło z przyczyn obiektywnych, to jest niezawinionych przez skarżącego. Zła sytuacja ekonomiczna uniemożliwiająca zgromadzenie środków na uiszczenie wpisu w ustawowym terminie nie przesądza również, co niewłaściwie wskazał Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że strona spełnia przesłanki zwolnienia jej od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania. Może natomiast świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do opłacenia skargi spowodowanym trudnościami w zgromadzeniu środków na uiszczenie wpisu. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 u.p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.