I FZ 402/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I SA/Sz 91/08 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia 30 listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za kwiecień 2005r. oraz określenia wysokości odsetek postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 91/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił O. H. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W pisemnych motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji podał, że skarżący w dniu 7 kwietnia 2009 r. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z jego skargi na opisaną powyżej decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego obecna sytuacja finansowa i rodzinna nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na brak jakichkolwiek oszczędności, utratę stałych dochodów, które generowała działalność gospodarcza oraz katastrofalne w skutkach klęski żywiołowe, niszczące zbiory w latach ubiegłych, w lipcu 2008 r. doszło do licytacji komorniczej całego majątku skarżącego w postaci gorzelni oraz gospodarstwa rolnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że wspólne gospodarstwo domowe tworzy z żoną – D. H. (lat 39) oraz córką – W. H. (lat 13). Zaznaczył przy tym, że żona nie pracuje, od 15 stycznia 2003 r. posiada ze skarżącym ustrój rozdzielności majątkowej i wraz z córką zamieszkuje w innej, oddalonej o 60 km miejscowości. W części dotyczącej majątku i dochodów, skarżący wskazał, że nie posiada nieruchomości, żadnych zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych, a jedynie (cyt.) "wykorzystuje pomieszczenia w byłej gorzelni". Jego dochody stanowi kwota 600-800 zł miesięcznie i składa się na nią zasiłek chorobowy w wysokości ok. 300 zł oraz dochody z drobnych prac dorywczych w wysokości ok. 300-500 zł. Ponadto strona oświadczyła, iż w związku z przewlekłym schorzeniem neurologicznym jest zmuszony do regularnego przyjmowania leków, na które wydatkuje ok. 200-250 zł miesięcznie i w związku z tym podjął starania w celu uzyskania renty inwalidzkiej. Pismem z 8 lipca 2009r. Sąd w oparciu o art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej "P.p.s.a.") wezwał wnioskodawcę o przedłożenie szeregu dokumentów mających potwierdzać wskazane przez niego okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej i rodzinnej. W odpowiedzi skarżący nie załączył żądanych dokumentów, składając jedynie oświadczenia na okoliczności wskazane w wezwaniu. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał, aby w jego przypadku zachodziły przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Sąd stwierdził, że oświadczenia skarżącego są pełne sprzeczności i że nie ujawnia on wszystkich danych dotyczących jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Strona zaskarżyła powyższe postanowienie. Wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. argumentując, że wprawdzie nie nadesłał dokumentacji określonej w wezwaniu, jednakże dokładnie opisał swoją sytuację majątkową mając na uwadze, że za składanie fałszywych wyjaśnień grozi mu odpowiedzialność karna. Zdaniem skarżącego z nadesłanego przez niego pisma jednoznacznie wynika, że jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że prawomocnym postanowieniem z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 91/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z powyższym ponowny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy powinien być rozpoznany w świetle unormowań zawartych w art. 165 P.p.s.a. i oceniony pod kątem zmiany okoliczności, jakie zaszły od czasu rozpoznania pierwszego wniosku. W zaskarżonym postanowieniu nie uczyniono tego, jednakże uznać należy, że mimo tego jest ono prawidłowe. Oceniając wniosek strony w świetle art. 165 P.p.s.a. trzeba stwierdzić, że co do zasady jest on powtórzeniem argumentacji zaprezentowanej we wniosku wcześniejszym. Wprawdzie skarżący w kolejnym wniosku podnosi, że cały jego majątek został zlicytowany w ramach prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego, jednakże mimo wezwania Sądu pierwszej instancji nie przedstawił na tę okoliczność żadnej dokumentacji. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 246 § 1 pkt 2 uzależnia uwzględnienie wniosku strony o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, od tego, czy strona ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. To na stronie spoczywa zatem obowiązek wykazania, że zasługuje ona na wyjątkowe – w świetle art. 199 P.p.s.a. – traktowanie polegające na obciążeniu Skarbu Państwa kosztami prowadzonego z inicjatywy tejże strony postępowania przed sądem. Wobec powyższego na dezaprobatę zasługuje stanowisko skarżącego, który bagatelizuje wezwania Sądu wystosowane do niego na podstawie art. 255 P.p.s.a. Należy mieć bowiem na uwadze, że w myśl tego przepisu jeśli oświadczenie złożone przez stronę we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się dla Sądu niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego oraz możliwości płatniczych strony, bądź wzbudza wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć – na wezwanie sądu – w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe. Uchylając się od tego obowiązku strona powinna liczyć się z negatywnymi konsekwencjami swego zaniechania. W związku z tym, że skarżący nie wykazał, jakoby jego sytuacja majątkowa i rodzinna uległa zmianie – pogorszyła się w stosunku do tej przedstawionej w pierwotnie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, tutejszy Sąd nie ma podstaw do uchylenia kwestionowanego postanowienia. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.