II GZ 122/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Kazimierz Brzeziński po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 546/08 w zakresie umorzenia postępowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 546/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że postanowieniem z dnia 19 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Na tej podstawie został wyznaczony pełnomocnik z urzędu, któremu skarżący w dniu 28 października 2008 r. udzielił umocowania do działania w jego imieniu w sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w K. o sygn. akt I SA/Kr 546/08 oraz w instancjach właściwych w tej sprawie, jak również w postępowaniu egzekucyjnym. Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2009 r. Sąd I instancji oddalił skargę Z. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] marca 2008 r. Pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 10 kwietnia 2009 r., poinformował Sąd, iż nie znajduje podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej i załączył opinię prawną w tej sprawie. Skarżący pismem z dnia 16 czerwca 2009 r. złożył wniosek o ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 23 września 2009 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie ustanowienia adwokata z uwagi na fakt, że kwestia ta była już rozpatrywana przez Sąd. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wniósł o jego zmianę i ustanowienie pełnomocnika, zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. umarzając postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata wyjaśnił, że orzeczenie w tym przedmiocie zostało już wydane w dniu 19 września 2008 r., a prawo pomocy nie zostało cofnięte. W aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo udzielone przez Z. B. ustanowionemu z urzędu adwokatowi. Sąd I instancji wskazał, że zgłoszenie przez stronę kolejnego wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika, z tego powodu, że ustanowiony już adwokat odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej, a skarżący kwestionuje podejmowane przez pełnomocnika czynności, musiało skutkować wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania na podstawie art. 161§1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Pismem z dnia 10 grudnia 2009 r. Z. B. złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego zmianę. W uzasadnieniu skarżący podał, że wyznaczony z urzędu pełnomocnik nie podjął żadnych działań błędnie uznając, że w sprawie nie ma podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskazał ponadto, że odmowa ustanowienia innego pełnomocnika z urzędu pozbawi go prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Jak wynika z akt sprawy 19 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W wyniku powyższego Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącego adwokata B. G.. Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że postępowanie o przyznanie skarżącemu prawa pomocy obejmującego ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest bezprzedmiotowe, gdyż skarżącemu prawo pomocy w tym zakresie zostało już przyznane postanowieniem z dnia 19 września 2008 r., które nie zostało uchylone. Sąd przyznając prawo pomocy rozstrzyga wyłącznie o ustanowieniu pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. O tym, jaka konkretnie osoba będzie tym pełnomocnikiem, stosownie do art. 253 p.p.s.a., decyduje wyłącznie właściwa korporacja zawodowa. W sytuacji gdy skarżący nie jest zadowolony z działań ustanowionego w ramach prawa pomocy adwokata może wypowiedzieć pełnomocnictwo (art. 42 p.p.s.a.) i zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczenie nowego pełnomocnika. Ewentualnej zmiany pełnomocnika może dokonać zatem właściwa Okręgowa Rada Adwokacka, ona bowiem wyznacza imiennie adwokata na podstawie postanowienia Sądu, który przyznał skarżącemu prawo pomocy w takim zakresie (por. postanowienie NSA z 19 września 2007 r., II OZ 780/07, niepubl.). W przypadku gdy strona zwolniona od kosztów sądowych zwróci się z ponownym wnioskiem w zakresie węższym bądź pokrywającym się z zakresem zwolnienia określonego w sentencji postanowienia, postępowanie wszczęte w granicach prawomocnego zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Podobnie jak w przypadku zwolnienia ustawowego, brak obowiązku ponoszenia opłat i wydatków sądowych powoduje, że nie istnieje przedmiot, który można byłoby odnieść do możliwości finansowych wnioskodawcy. W związku z powyższym zasadnie Sąd I instancji umorzył postępowanie w sprawie wniosku Z. B. z 16 czerwca 2009 r. jako bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.