II GZ 269/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 23 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 września 2008 r.; sygn. akt V SA/Wa 1307/08 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia oraz odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2008 r.; nr [ ...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 10 września 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1307/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia oraz odrzucił zażalenie na postanowienie tego Sądu o odrzuceniu skargi, w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2008 r. nr [...] (znak sprawy: [...]) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. W uzasadnieniu stwierdził, że przywrócenie terminu w sprawie nie jest dopuszczalne. Siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia, o przywrócenie którego wnosił pełnomocnik, nie rozpoczął bowiem biegu. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Sądu, którym odrzucono skargę na decyzję organu administracyjnego II instancji. Środkiem zaskarżenia przysługującym od takiego orzeczenia jest skarga kasacyjna. Jednocześnie, złożonego przez stronę pisma zatytułowanego "zażalenie" nie można było zakwalifikować jako skargi kasacyjnej, gdyż nie spełniało ustawowych wymogów stawianych skardze kasacyjnej. Zażalenie należało zatem odrzucić na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Złożony w sprawie wniosek na mocy art. 88 p.p.s.a. podlegał natomiast odrzuceniu, jako niedopuszczalny z mocy ustawy. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania; o nadanie biegu skardze z 14 kwietnia 2008 r.; o nadanie biegu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy; o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych; o wstrzymanie w stosunku do skarżącej postępowania egzekucyjnego oraz o rozpoznanie sprawy podczas nieobecności skarżącej. Wskazała na podstawę prawną dokonywanych przez nią czynności: przepis art. 86 § 1 i art. 49 § 2 p.p.s.a. dla wniosku o przywrócenie terminu oraz art. 194 § 1 pkt 8 p.p.s.a. - dla zażalenia. Orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, to jest: - błędną wykładnię przepisu art. 173 § 1 w zw. z art. 49 § 2 i w zw. z art. 194 § 1 pkt 7 p.p.s.a. polegającą na przyjęciu, że na postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu nieusunięcia braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz potwierdzającego umocowanie do sporządzenia i wniesienia skargi przysługuje skarga kasacyjna, a nie zażalenie i tym samym nieuwzględnienie postanowień art. 49 § 2 p.p.s.a., a także tym samym nieuwzględnienie postanowień art. 194 § 1 pkt 7 p.p.s.a.; - z ostrożności procesowej: błędną wykładnię przepisu art. 174 p.p.s.a. polegającą na przyjęciu, że w tej sprawie ma zastosowanie art. 178 p.p.s.a.; - z ostrożności procesowej: błędną wykładnię przepisu art. 174 p.p.s.a. polegającą na przyjęciu, że zażalenie skarżącej z [...] sierpnia 2008 r. nie zawierało podstaw skargi kasacyjnej; - błędną wykładnię przepisu art. 88 p.p.s.a. polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie bezzasadny jest wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przypadki, w których stronie przysługuje prawo do wniesienia zażalenia, określa art. 194 § 1 p.p.s.a. Stosownie do jego postanowień, zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiot został wymieniony w pkt 1-10 omawianego przepisu. Wśród nich ustawodawca wymienia m.in. postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej i postanowienie o odrzuceniu zażalenia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem oraz poglądami prezentowanymi w judykaturze, do postanowień kończących postępowanie zalicza się postanowienie odrzucające skargę, postanowienie odrzucające skargę o wznowienie postępowania, a także postanowienie o umorzeniu postępowania (v. B. Gruszczyński w: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" praca zbiorowa pod red. B. Dautera, Wydawnictwo Wolters Kluwer Polska - Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006, wyd. II, s. 373 i n.). Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższy pogląd. Mylnie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca uznała, że art. 49 § 2 p.p.s.a jest przepisem szczególnym, o którym mowa w art. 173 § 1 p.p.s.a. Nie jest ponadto celowe powoływanie się w zażaleniu na przepis art. 194 § 1 pkt 7 p.p.s.a., zgodnie z którym na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej przysługuje zażalenie, jako uzasadniający wniesienie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Przepis ten jest właśnie przykładem przepisu szczególnego, wspomnianego w art. 173 § 1 p.p.s.a. Błąd w argumentacji wynika z utożsamienia przez skarżącą środka zaskarżenia, jakim jest skarga, ze skargą kasacyjną. Należy podkreślić, że są to odrębne mechanizmy prawne, uruchamiające postępowanie sądowoadministracyjne na różnych etapach i prowadzące do wydania przez sądy poszczególnych instancji zasadniczo odmiennych orzeczeń. Art. 49 p.p.s.a. dotyczy pism procesowych w ogólności. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybione wywody odwołujące się, w świetle art. 49 p.p.s.a., w przypadku nieuzupełnienia braków w wyznaczonym przez przewodniczącego terminie, do konieczności wydania zarządzenia o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Ogólne regulacje dotyczące pism procesowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym winny być rozważane z uwzględnieniem odmienności wynikających z charakteru prawnego poszczególnych pism - skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia itd. Przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wprost stanowi, że sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. O rygorze odrzucenia skargi przewodniczący powiadamia stronę przy wezwaniu do usunięcia braków, chyba że strona działa przez profesjonalnego pełnomocnika. Z wyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybiony zarzut naruszenia art. 173 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu zarówno z art. 49 § 2, jak i z art. 194 § 1 pkt 7 ustawy. Tym samym niezasadne jest podnoszenie zarzutu z art. 88 p.p.s.a., ponieważ wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia nieprzysługującego stronie na danym etapie postępowania środka zaskarżenia jest, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnioskiem niedopuszczalnym z mocy ustawy, podlegającym odrzuceniu. Za chybiony należało uznać również zarzut naruszenia art. 178 p.p.s.a. Podstawa prawna odrzucenia zażalenia przez Sąd I instancji (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.) jest prawidłowa. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a., przepisy o skardze kasacyjnej stosuje się odpowiednio do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. Odpowiednie stosowanie oznacza, że przepisy stosowane są w sposób pełny, tzn. bez zmian w ich dyspozycji; z odpowiednimi modyfikacjami albo w ogóle nie są stosowane. Skoro zatem przepis art. 178 p.p.s.a. stanowi o możliwości odrzucenia przez wojewódzki sąd administracyjny skargi kasacyjnej niedopuszczalnej z innych przyczyn niż złożenie po terminie, to odpowiednie stosowanie może być odczytane jako możliwość odrzucenia na jego podstawie zażalenia, z uwagi na ww. odesłanie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.