I OSK 1431/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjej skargi kasacyjnej Z. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt II SAB/Wa 91/08 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Z. P. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie wniosku z dnia [...] stycznia 2008 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną Z. P. w dniu 9 czerwca 2008 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] stycznia 2008 r. W skardze podniósł, że wniósł do Prezesa Rady Ministrów w dniu [...] stycznia 2008 r. wniosek wszczynający postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności w całości decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 1986 r. i [...] grudnia 1986 r. o nr [...] i [...]. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Departament Skarg, Wniosków i Obsługi Rady ds. Uchodźców w Warszawie pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. poinformowała Z. P., iż jego wniosek z dnia [...] stycznia 2008 r. został przekazany do Sekretariatu Ministerstwa Obrony Narodowej. Skarżący podkreślił, iż organ ten do chwili obecnej tkwi w bezczynności i odmawia zakończenia wszczętego z wniosku z dnia [...] stycznia 2008 r. postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Postanowieniem z dnia 11 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Z. P. Jak wskazał Sąd z nadesłanych do sprawy akt wynika, iż Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] przekazał wniosek Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie z uwagi na fakt, iż sprawa ponownego ustalenia uprawnień do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego, będąca przedmiotem wniosku Z. P. z dnia [...] stycznia 2008 r., nie należy do kompetencji Ministra Obrony Narodowej. Nadto, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., wydanym wskutek złożenia przez skarżącego zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie z 26 lutego 2008 r. Zatem, zdaniem Sądu, organ nie pozostawał w bezczynności w chwili złożenia przez Z. P. w dniu 9 czerwca 2008 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd wskazał, że w sprawie skargi na bezczynność organu przedmiotem postępowania jest ustalenie, czy w dniu wniesienia skargi organ dopuścił się bezczynności, a więc czy podjął czynności, które zobowiązany był wykonać. W sytuacji, kiedy żądana czynność została wykonana, to organ nie pozostaje w bezczynności i nie ma wówczas znaczenia fakt, czy wydana decyzja, postanowienie lub inny akt są zgodne lub niezgodne z prawem. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd nie ocenia prawidłowości wydanego aktu. Akt ten może być przedmiotem oceny zgodności z prawem tylko wówczas, gdy zostanie zaskarżony do sądu. Reasumując, Sąd stwierdził, iż skoro przed złożeniem skargi organ przekazał wniosek według właściwości to nie pozostawał w bezczynności, a zatem skarga wniesiona przez skarżącego w dniu 9 czerwca 2008 r. jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)/ Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł Z. P. zarzucając mu rażące naruszenie art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 , art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 184, art. 175 ust. 1, art. 91 w zw. z art. 7, art. 8 ust. 2, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w stopniu mającym wpływ na wynik i rozstrzygnięcie w sprawie. Ponadto podniesiono, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rażąco naruszył przepisy prawa materialnego postępowania procesowego sądowoadministracyjnego: art. 1, art. 2, art. 3 § 1, § 2 pkt 8, art. 13 § 2, art. 58 § 1 pkt 6, art. 134 § 1, § 2, art. 141 § 4, art. 149, art. 183 § 2 pkt 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 1 § 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 17 pkt 3, art. 156 § 1 pkt 1, 2, 4, 5, 6, 7, art. 157 § 1, art. 158 Kodeksu postępowania administracyjnego, w zw. z § 2 pkt 14, pkt 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz.U. Nr 94, poz. 426 ze zm.) w zw. z art. 2 pkt 21 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 o urzędzie Ministra Obrony Narodowej (Dz.U. Nr 10, poz. 56 ze zm.) i w zw. z art. 13 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1984 r. Nr 7, poz. 31 ze zm.) naruszone w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik i rozstrzygnięcie w sprawie. Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący wniósł o usunięcie skutków naruszonego prawa przez uchylenie w całości z mocą ex tunc zaskarżonego niniejszą skargą kasacyjną postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2008 r. i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2008 r. pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.). Przedmiotem postępowania w sprawie skarga dotycząca bezczynności Ministra Obrony Narodowej w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji wojskowych organów emerytalnych z 1986 r. o ustaleniu prawa skarżącego do wojskowej emerytury i renty inwalidzkiej, wydanych na podstawie ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin. W sprawie niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, w pierwszej kolejności rozważyć należy dopuszczalność drogi sądowej przed sądem administracyjnym. Stosownie bowiem do przepisu art. 183 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod rozwagę z urzędu, czy w sprawie nie występowały przesłanki nieważności postępowania. Należy zauważyć, że Z. P. wystąpił już wcześniej ze skargą na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w takim samym przedmiocie i Naczelny Sąd Administracyjny, w postanowieniu z dnia 20 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 279/07 stwierdził, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność w przypadku niewydania przez wojskowy organ emerytalny decyzji na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2004 r., Nr 8, poz. 66 ze zm.). Podzielając powyższe stanowisko należy wskazać, że stosownie do przepisu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 tego Kodeksu powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętymi właściwością sądów powszechnych są sprawy dotyczące ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, a także sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie (art. 476 § 2 i 3 K.p.c.), zaś organami rentowymi są także wojskowe organy emerytalne (art. 476 § 4 pkt 3 K.p.c.). Również ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r., Nr 8, poz. 66 ze zm.) stanowi w art. 31 ust. 4 i 5, że w sprawach dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego i świadczeń z tego tytułu oraz w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji w tych sprawach zainteresowanemu przysługuje odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do właściwego sądu powszechnego. W tym kontekście należy wyjaśniać treść art. 32 powołanej ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Przepis art. 32 ust. 2 stanowi, że decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu (sądu powszechnego), mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. To, że wojskowy organ emerytalny stosuje przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie zmienia zasady, że decyzje wydawane na podstawie art. 32 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 20 grudnia 1993 r. są decyzjami z zakresu ubezpieczeń społecznych. Nie można z tego przepisu wyprowadzać wniosku, że skoro przepis nie wskazuje wyraźnie, że od decyzji wydanej na podstawie tego przepisu przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu powszechnego, to tym samym przysługuje zainteresowanemu skarga na taką decyzję do sądu administracyjnego. Zasadą jest, że w sprawach nieuregulowanych w powołanej ustawie z dnia 10 grudnia 1993 r. stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, a mimo stosowania przez organ przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie od decyzji wojskowego organu emerytalnego przysługuje do sądu powszechnego (art. 11 i 31 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r.). Nie ulega wątpliwości, że rozstrzygnięcie o zmianie lub uchyleniu decyzji ostatecznej, od której przysługiwało zainteresowanemu odwołanie do sądu powszechnego, podejmowane jest na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. w formie decyzji, która dotyczy prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego, co oznacza, że również od tej decyzji przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. Zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej, od której nie zostało wniesione odwołanie do sądu powszechnego, to nic innego jak wydanie nowego rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej tego samego stosunku prawnego. Również rozstrzygnięcie w przedmiocie unieważnienia decyzji ostatecznej (stwierdzenia jej nieważności), wydane na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r., dotyczy prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego. Nie jest uprawniona taka wykładnia przepisu art. 32 ust. 2 w związku z art. 31 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r., która prowadziłaby do wniosku, że w sprawach dotyczących tego samego stosunku prawnego byłby właściwy sąd powszechny, ale także sąd administracyjny, w zależności od tego w jakim trybie została wydana decyzja wojskowego organu emerytalnego. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych żołnierzy zawodowych odwołanie do właściwego sądu powszechnego przysługuje od decyzji wojskowego organu emerytalnego oraz w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji (art. 31 ust. 4 i 5 powołanej ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r.). Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania sprawy ze skargi na bezczynność w przypadku niewydania przez wojskowy organ emerytalny decyzji na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. Skoro w tych sprawach nie jest właściwy sąd administracyjny, to skarga na bezczynność organu wniesiona przez skarżącego do sądu administracyjnego była niedopuszczalna i winna być przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie bowiem do przepisu art. 3 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga na bezczynność organu do sądu administracyjnego przysługuje w sprawach, w których organ administracji publicznej wydaje rozstrzygnięcie, które może być zaskarżone do sądu administracyjnego i gdy nie ma specjalnej podstawy do zaskarżenia bezczynności organu do sądu powszechnego. Mając na uwadze, że choć z błędnie wskazanej przyczyny (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), ale nastąpiło w sprawie prawidłowe rozstrzygnięcie w postaci odrzucenia skargi, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną należało oddalić.