II OZ 240/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA - Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. B. - G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 905/08 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi E. B. - G. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek pełnomocnika skarżącej E. B. - G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 31 lipca 2008 r. o odrzuceniu skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2008 r. w przedmiocie odmowy wymeldowania A. W. z lokalu przy ul. [...] w W.. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W myśl art. 87 § 1 w/w ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Sąd podkreślił, iż ustawodawca w art. 177 § 1 p.p.s.a. ustanowił 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Dla sporządzenia skargi kasacyjnej wprowadzony został tzw. przymus adwokacki (art. 175 § 1 p.p.s.a.) co oznacza, że ten środek odwoławczy powinien być sporządzony przez fachowego pełnomocnika. Sąd wskazał, iż termin 30 dni do sporządzenia skargi kasacyjnej służy więc przede wszystkim pełnomocnikowi strony. W typowej sytuacji procesowej chodzi o pełnomocnika, który występował przed sądem I instancji albo o pełnomocnika ustanowionego z wyboru przed bądź po otrzymaniu przez stronę odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Zdaniem Sądu, termin ten należy zagwarantować także pełnomocnikowi ustanowionemu przez sąd po wydaniu orzeczenia i po doręczeniu stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem, gdyż pełnomocnik ten nie może znaleźć się w gorszej sytuacji procesowej niż pełnomocnik z wyboru. Z ustalonego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy wynika, iż postanowieniem z dnia 31 lipca 2008 r. Sąd odrzucił skargę E. B.-G.. W wyniku rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z dnia 10 września 2008 r. został ustanowiony dla niej pełnomocnik z urzędu. W dniu 28 października 2008 r. wyznaczony pełnomocnik nadesłał do Sądu pełnomocnictwo od skarżącej podpisane przez nią w dniu 22 października 2008 r. Skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła w dniu 26 listopada 2008 r. Sąd I instancji uznał, iż przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony z uchybieniem terminu, ponieważ powinien on zostać złożony najpóźniej dnia 21 listopada 2008 r. tj. w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, którą był brak pełnomocnika uprawnionego do dokonania czynności sporządzenia skargi kasacyjnej w chwili doręczenia skarżącej odpisu postanowienia z dnia 31 lipca 2008 r. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W przedmiotowej sprawie istotne jest więc ustalenie jaka była przyczyna uchybienia przez pełnomocnika skarżącej terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz ustalenie momentu, kiedy ta przyczyna ustała. Z akt sprawy wynika, iż postanowieniem z dnia 31 lipca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E. B.-G. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2008 r. wydaną w przedmiocie wymeldowania. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej w dniu 11 sierpnia 2008 r., a zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej od tego postanowienia upłynął w dniu 10 września 2008 r. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 8 września 2008 r. o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z dnia 10 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustanowił dla niej pełnomocnika z urzędu. Skarżąca spotkała się z wyznaczonym pełnomocnikiem w dniu 22 października 2008 r. i w tym dniu udzieliła mu też pełnomocnictwa na piśmie. Przyczyną uchybienia przez pełnomocnika skarżącej terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej był więc fakt, iż został on ustanowiony przez Sąd już po upływie tego terminu i do czasu udzielenia mu przez stronę pełnomocnictwa nie był uprawniony do sporządzenia i wniesienia w jej imieniu skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyczyna ta ustała w dniu, w którym wyznaczony dla strony pełnomocnik miał możliwość podjęcia w sprawie czynności procesowych, dla dokonania których został ustanowiony tj. sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik ustanowiony przez sąd administracyjny co do zasady ma taką możliwość najwcześniej od dnia otrzymania od mocodawcy dokumentu pełnomocnictwa. W postępowaniu sądowoadministracyjnym, odmiennie niż w postępowaniu cywilnym, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w ramach prawa pomocy nie jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa. Zgodnie z art. 244 § 2 p.p.s.a. ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Pełnomocnik z urzędu wyznaczony przez właściwy organ samorządu zawodowego jest uprawniony do reprezentowania strony przed sądem administracyjnym dopiero od dnia udzielenia mu przez stronę pełnomocnictwa na piśmie. Przy pierwszej czynności procesowej każdy pełnomocnik obowiązany jest bowiem dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 p.p.s.a.). Ma on jednak faktyczną możliwość podjęcia czynności w sprawie najwcześniej od dnia, w którym dowiedział się o udzieleniu mu przez stronę pełnomocnictwa, a więc w dniu otrzymania od strony dokumentu pełnomocnictwa. Ustalenie momentu, od którego ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z urzędu ustanowionego po upływie tego terminu jest kwestia sporną nie tylko w postępowaniu sądowoadminstracyjnym, lecz również w postępowaniu cywilnym. Spór ten rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 17 lutego 2009 r. (III CZP 117/08, niepubl.) stwierdzając, iż przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w czasie, w którym ma on możliwość jej wniesienia, nie później jednak niż z upływem dwóch miesięcy od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem. Uwzględniając różnice proceduralne pomiędzy postępowaniem sądowoadminstracyjnym, a postępowaniem cywilnym przyjąć należy, iż przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w czasie, w którym ma on możliwość jej wniesienia, nie później jednak niż z upływem 30 dni od dnia uzyskania przez niego pełnomocnictwa od strony. Pełnomocnik ustanowiony przez sąd nie może bowiem znaleźć się w lepszej sytuacji niż pełnomocnik z wyboru, który na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej ma 30 dni od chwili doręczenia odpisu orzeczenia stronie. Nie można natomiast podzielić poglądu Sądu I instancji, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnik z urzędu powinien złożyć w ciągu 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia tego terminu. Pogląd ten jest sprzeczny z treścią powołanego art. 87 § 1 p.p.s.a., w którym na złożenie pisma z wnioskiem o przywrócenie tego terminu przewidziano termin 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przenosząc te rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, uznać należy, iż przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika skarżącej ustała w dniu, w którym otrzymał on od mocodawczyni pełnomocnictwo na piśmie, a więc miał możliwość wniesienia skargi kasacyjnej w jej imieniu. Jak wynika z pisma skarżącej z dnia 26 listopada 2008 r. (k.66) w dniu 22 października 2008 r. osobiście przyniosła ona pełnomocnikowi dokument pełnomocnictwa. Wcześniej, bo w dniu 3 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny doręczył mu informację o tym, że postanowieniem z dnia 31 lipca 2008 r. skarga E. B.-G. została odrzucona. Skoro pełnomocnik skarżącej posiadał informacje o stanie sprawy i był uprawniony do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w imieniu skarżącej od dnia 22 października 2008 r., przyjąć należy, iż od tego dnia rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia przez niego wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną. Pełnomocnik dokonał tej czynności procesowej dopiero w dniu 26 listopada 2008 r., a więc jego wniosek o przywrócenie terminu jako spóźniony podlegał odrzuceniu. Uznając, iż zaskarżone postanowienie, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.