II GZ 230/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 19 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 5 sierpnia 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1013/08 w zakresie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi G. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2006 r., Nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku o dofinansowanie projektu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1013/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił wniosek G. B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z dnia [...] kwietnia 2006 r., Nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku o dofinansowanie projektu. W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny podał między innymi, że pismem z dnia 6 lutego 2008 r. G. B. wniósł skargę na rozstrzygnięcie Prezesa ARiMR z dnia [...] kwietnia 2006 r. W piśmie skarżący zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, uzasadniając go brakiem pouczenia o przysługującym prawie odwołania od decyzji organu. Zdaniem G. B. nie ponosi on winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi bowiem o możliwości jej złożenia do sądu administracyjnego dowiedział się dopiero podczas zasięgniętej porady prawnej tj. w dniu 5 lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił przedmiotowy wniosek. Na początku swoich rozważań Sąd I instancji uznał, że "pismo" Prezesa ARiMR z dnia [...] kwietnia 2006 r. jest decyzją administracyjną, od której zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd I instancji ustalił, iż skarga G. B. wniesiona została z uchybieniem ustawowego terminu, wskazując, że decyzja Prezesa ARiMR została doręczona skarżącemu w dniu 8 maja 2006 r. (pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 2 czerwca 2008 r.). Po dokonaniu wykładni przepisów dotyczących warunków stosowania instytucji przywrócenia terminu, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że o ile można bez wątpliwości przyjąć, że brak pouczenia w akcie administracyjnym podlegającym zaskarżeniu stanowi o braku winy strony w uchybieniu terminu do tego zaskarżenia, to w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, skarżący G. B. nie uprawdopodobnił, iż zaistniały wyjątkowe okoliczności, które przemawiałyby za przywróceniem terminu do wniesienia skargi, złożonej po upływie roku od uchybionego terminu. Zdaniem Sądu I instancji skarżący nie wykazał również, co stanowiło przyczynę skorzystania z pomocy profesjonalnego prawnika dopiero w 2008 r., kiedy to rozstrzygnięcie w toku postępowania administracyjnego zapadło na początku 2006 r. W ocenie Sądu brak pouczenia o środkach zaskarżenia nie był jednoznaczny z wyjątkowym przypadkiem w rozumieniu art. 87 § 5 p.p.s.a. uzasadniającym przywrócenie terminu do wniesienia skargi po upływie roku od uchybionego terminu. G. B. złożył zażalenie na postanowienie z dnia 5 sierpnia 2008 r. W przedmiotowym piśmie wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu G. B. zarzucił naruszenie: "- art. 87 § 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 112 k.p.a. - poprzez przyjęcie, iż błędne pouczenia organu administracji, iż sprawa przez niego rozpatrywana nie stanowi ważnej przyczyny uzasadniającej przywrócenie wniosku do złożenia skargi do sądu administracyjnego, - art. 88 zd. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – poprzez oddalenie, zamiast odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, - art. 88 zd. 2 w zw. z art. 91 § 3 w zw. z art. 87 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – poprzez rozstrzygnięcie okolicznościach, których strona nie była obowiązana uprawdopodabniać na posiedzeniu niejawnym, zamiast na posiedzeniu jawnym." W uzasadnieniu zażalenia skarżący podał m. in., iż kilka razy (do listopada 2007 r.) organ administracji w innych prowadzonych przez skarżącego sprawach, kwestionował możliwość wnoszenia skarg do sądu administracyjnego na wydawane przez siebie rozstrzygnięcia z zakresu Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich" oraz pouczał o wyłączeniu stosowania przepisów postępowania administracyjnego. G. B. podniósł, że zgodnie z art. 112 k.p.a. błędne pouczenia nie powinny powodować ujemnych konsekwencji procesowych wobec strony postępowania administracyjnego. Nadto wskazano, iż dopiero uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 3/06 rozstrzygnęła przedstawione wyżej wątpliwości dotyczące możliwości kwalifikowania pism w sprawie dotacji Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich" jako decyzje administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym (art. 87 § 2) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jeżeli od uchybionego terminu upłynął rok, przywrócenie terminu jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (art. 87 § 5). W niniejszej sprawie za bezsporne należy uznać dokonane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalenia faktyczne. Zgodnie z nimi decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] kwietnia 2006 r., została doręczona skarżącemu w dniu 8 maja 2006 r. O możliwości złożenia skargi na decyzję G. B. dowiedział się podczas zasięgnięcia porady prawnej, tj. w dniu 5 lutego 2008 r. W związku z powyższym skarga na tę decyzję złożona do Sądu w dniu 6 lutego 2008 r., została złożona niewątpliwie z uchybieniem terminu. Sąd I instancji oddalając wniosek G. B. o przywrócenie terminu wskazał przede wszystkim na brak spełnienia przesłanki wynikającej z art. 87 § 5 p.p.s.a., a więc na niezaistnienie wyjątkowych okoliczności, które przemawiałyby za przywróceniem terminu do wniesienia skargi złożonej po upływie roku od uchybionego terminu. Za taki właśnie wyjątkowy przypadek w rozumieniu ww. przepisu nie można, zdaniem Sądu I instancji uznać braku pouczenia o środkach zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela oceny Sądu I instancji w tym zakresie mając na względzie szczególny stan faktyczny niniejszej sprawy. Na początku rozważań należy wskazać, że w przywoływanej w zażaleniu uchwale z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 3/06 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił kompleksowo wątpliwości dotyczące prawnej klasyfikacji oświadczenia woli organu administracyjnego, którego przykładem w niniejszej sprawie jest akt z dnia [...] kwietnia 2006 r. We wskazanej wyżej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż odrzucenie wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. Nr 116, poz. 1206 ze zm.), następuje w formie decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 26 ust. 2 tej ustawy. Należy zwrócić uwagę, że w swoich rozważaniach Wojewódzki Sąd Administracyjny nie kwestionował charakteru prawnego aktu z dnia [...] kwietnia 2006 r., przyjmując, że stanowi on decyzję administracyjną. Zgodnie z zasadą udzielania informacji, wyrażoną w treści art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Naruszenie powyższej zasady przejawia się zasadniczo w trzech następujących postaciach: a) odmowie udzielenia informacji stronie; b) udzielenia informacji nienależytej, najczęściej błędnej; c) udzielenia informacji niepełnej (niewyczerpującej); (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2008, str. 83). W przedmiotowej sprawie, poprzez pouczenie strony w decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. słowami: "Przepisy postępowania administracyjnego nie mają zastosowania do trybu udzielania pomocy przez ARiMR w ramach SPO "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004 – 2006" oraz "Jednocześnie (...) informuję, że postępowanie dotyczące rozpatrzenia odwołania zostało wyczerpane", organ, w sposób mylny udzielił informacji G. B. Zgodnie zaś z treścią art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego, nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Treść powyższego przepisu stoi na straży prawa do sądu i ochrony strony przed błędami popełnianymi przez organy administracji. Niewątpliwie taką omyłką w niniejszej sprawie było pouczenie zawarte w decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. Podsumowując zaistniały stan faktyczny, należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z dwoma czynnikami mającymi niewątpliwie wpływ na niezawinienie w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zaistniała sytuacja jest głębsza niż jedynie brak pouczenia strony, który już sam stanowi naruszenie podstawowej zasady k.p.a. z art. 9 oraz w konsekwencji art. 112 k.p.a. Nadto, poprzez zaniechanie określenia formy pisma z dnia [...] kwietnia 2006 r. jako decyzji spowodował, że G. B., nieposiadający profesjonalnej wiedzy, sam nie byłby w stanie dociec, iż akt ten mógłby stanowić zaskarżalną decyzję administracyjną. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji wskazującego na zaniedbanie skarżącego przejawiające się w zaniechaniu wcześniejszej konsultacji z profesjonalnym pełnomocnikiem. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uchybienie terminu miało związek z niewskazaniem formy rozstrzygnięcia, jak i z błędnym pouczeniem, a w konsekwencji mogło stanowić przesłankę przemawiającą za zaistnieniem wyjątkowego wypadku z art. 87 § 5 p.p.s.a. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.