I SA/Wa 658/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka Płaczkowska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi H. K. i P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. S. od decyzji Burmistrza Miasta J. z dnia [...] listopada 2007 r. o odmowie nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w J. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], utrzymało tę decyzję w mocy. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 24 marca 2006 r. P. S. i H. K. wystąpili o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] Burmistrz Miasta J. odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia wymogów art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2005 r. Nr 175, poz. 1459). Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawców od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. uchyliło powołaną decyzję z dnia [...] listopada 2006 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji winieni zbadać, czy nabycie nieruchomości nastąpiło w wyniku tworzenia zasobu gruntu i na podstawie ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Miasta J. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w praw własności ustanowionego na przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w świetle art. 5 ust. 1 powołanej ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, daje prawo do nieodpłatnego przekształcenia użytkownikom wieczystym lub ich następców prawnych, którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów. Tymczasem przedmiotowa nieruchomość nie została oddana w użytkowanie wieczyste w zamian za wywłaszczenie, ponieważ oddanie w użytkowanie wieczyste nastąpiło na podstawie umowy zamiany. Z przepisy ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie wynika, że przez wywłaszczenie należy rozumieć również umowy zawarte w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), w odróżnieniu od ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która w art. 216 ust. 1 wyraźnie wskazuje, że przepisy dotyczące zwrotów nieruchomości należy stosować również w odniesieniu do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta J. o odmowie nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość nie została oddana w użytkowanie wieczyste w zamian za przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa. Organ wskazał, że w dniu 30 lipca 1985 r. została zawarta umowa zamiany pomiędzy M. S. a Skarbem Państwa, w ten sposób że M. S. została oddana w użytkowanie wieczyste działka nr [...], a Skarb Państwa nabył na własność działkę nr [...]. Umowy tej dokonano na podstawie art. 42 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. nr 22, poz. 159 ze zm.). Umowa ta nie może być utożsamiana z przejęciem nieruchomości. Przy czym organ wskazał, że zakres pojęcia "przejęcie nieruchomości’ określa art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli P. S. i H. K., domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zamiana dokonana w trybie art. 42 powołanej ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach stanowi przejęcie nieruchomości w rozumieniu art. 5 ustawy przekształceniowej. Zdaniem skarżący logiczna i zgodna z poczuciem sprawiedliwości społecznej interpretacja ustawy przekształceniowej z 2005 r. wymaga uznania, że nieodpłatne przekształcenie powinno następować w tych wszystkich przypadkach, gdy przekształcenie nie było obciążone koniecznością ponoszenia opłat rocznych, zaś jego powstanie nastąpiło w sposób legalny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa tego rozstrzygnięcia jedynie wówczas, gdy uzna, że w sprawie istnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 powołanej ustawy. W sprawie niniejszej nie stwierdzono wskazanych w tym przepisie przesłanek uzasadniających uwzględnienie skargi. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa w stopniu skutkującym ich uchyleniem. Stanowisko, że w ustalonym stanie faktycznym nie zostały spełnione przesłanki do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest prawidłowe, mimo że zbyteczne było w przedmiotowej sprawie badania charakteru umowy zamiany zawartej w lipcu 1985 r.. Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy znaczenie ma interpretacja przesłanki podmiotowej zawartej w art. 5 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Mianowicie prawo do nieodpłatnego przekształcenia przysługuje wyłącznie osobie, której nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste jako nieruchomość zamienna oraz jest następcą prawnym. Przy czym, jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, pojęcie "następcy prawnego" użyte w art. 5 dotyczy tylko wyłącznie spadkobierców, ponieważ jest związane z osobą, a nie z prawem użytkowania wieczystego. Poprzez sprzedaż użytkowania wieczystego dotychczasowy użytkownik nie przenosi przecież na następcę tytułu osoby wywłaszczonej. Umowa notarialna sprzedaży, zamiany, darowizny przenosi wyłącznie na nabywcę prawo do nieruchomości, natomiast nie przenosi na nabywcę tytułu "osoby wywłaszczonej" czy też "osoby pozbawionej prawa". Pogląd taki zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 września 2001 r. sygn. I SA 741/00 na gruncie interpretacji art. 6 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Zdaniem Sądu pogląd ten zachowuje aktualność, również na gruncie powołanej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. W przedmiotowej sprawie niespornym pozostaje fakt, iż nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste przez Skarb Państwa M. S., która po podziale działki [...] na działki nr [...] i [...] – prawo użytkowania wieczystego do działki nr [...] sprzedała na rzecz H. K. Cały czas następcami są wyłącznie spadkobiercy osób wywłaszczonych albo pozbawionych własności, a nie nabywcy prawa użytkowania nieruchomości od spadkobierców. Reasumując, pojęcie "następcy prawnego" użyte w art. 5 ustawy musi być interpretowane następstwo pod tytułem ogólnym, ponieważ przepis ten mówi o pewnej kategorii osób, którym w szczególnych okolicznościach oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste. Jest to zatem następstwo związane z osobą uprawnioną. Czymś innym jest natomiast prawo do odpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, które zgodnie z art. 1 tej ustawy nie zawiera ograniczeń Dlatego rację miał Burmistrz Miasta J. wydając decyzję z dnia [...] listopada 2006 r. o odmowie nieodpłatnego przekształcenia, Dodatkowo jednak stwierdzić należy, że umowa zamiany nie może być zaliczona do przejęcia nieruchomości na podstawie innych tytułów. W żadnym razie dobrowolna umowa zamiany nieruchomości, zawarta bez żadnego przymusu nie jest przejęciem nieruchomości. O przejęciu nieruchomości można mówić tylko wtedy, kiedy uzyskanie przez Skarb Państwa tytułu do nieruchomości nastąpiło wbrew woli właściciela. Skarżący natomiast utożsamiają przejęcie z każdym nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Tymczasem zamiana dokonywana w trybie art. 42 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach była możliwa tylko na wniosek osoby fizycznej będącej właścicielem gruntu położonego poza terenami przeznaczonymi pod budownictwo jednorodzinne dokonywać zamiany tych gruntów na teren państwowy przeznaczony pod takie budownictwo. W zamian za przejęty grunt osoba fizyczna otrzymuje w użytkowanie wieczyste teren przeznaczony pod budowę domu jednorodzinnego lub łącznie z innymi osobami pod budowę małego domu mieszkalnego. Jeżeli przedmiotem zamiany jest grunt nierolniczy, zamianą należy objąć cały grunt położony w tym samym mieście (osiedlu) stanowiący własność osoby fizycznej dokonującej zamiany. Nie mogło być zatem mowy o przejęciu nieruchomości w wyniku powołanej umowy zamiany z lipca 1985 r. W tym zakresie ustalenia obu organów są prawidłowe i doprowadziły one do prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, chociaż podstawowe znaczenie w przedmiotowej sprawie ma brak następstwa prawnego skarżących. Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.