I OZ 481/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 746/08 pozostawiające bez rozpoznania pismo T. S. z dnia 12 sierpnia 2008 r. w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego postanawia: oddalić zażalenie Zarządzeniem z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 746/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania pismo T. S. z dnia 12 sierpnia 2008 r. w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu tego zarządzenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2008 r. oddalił skargę T. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego. W dniu 12 sierpnia 2008 r. (data stempla pocztowego), skarżąca skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo, w którym zwróciła się z prośbą o ponowne rozpatrzenie skargi, podnosząc, że nie otrzymała zawiadomienia o rozprawie. Ponadto wskazała, że w miesiącu lipcu przebywała "w rozjazdach, celem podjęcia pracy", a po powrocie dowiedziała się w Urzędzie Pocztowym, że w lipcu nie było z sądu przesyłek poleconych. Stosownie do zarządzenia Zastępcy Przewodniczącej Wydziału z dnia 20 sierpnia 2008 r., skarżąca została poinformowana, że zawiadomienie o terminie rozprawy zostało uznane za doręczone jej w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), gdyż była pouczona o obowiązku zawiadamiania Sądu o każdej zmianie adresu. Skarżącą pouczono również o sposobie i terminie złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę oraz wezwano do udzielenia informacji, jaki charakter procesowy ma wniesione przez nią pismo. Jednocześnie wskazano, że wezwanie należy wykonać w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniesionego pisma bez rozpoznania. Skarżąca w oznaczonym terminie skierowała do Sądu pismo, w którym jeszcze raz wniosła o ponowne rozpatrzenie skargi i wskazała, że jej adres nie uległ zmianie, a przesyłki Sądu nie otrzymała z przyczyn od niej niezależnych. W tej sytuacji, skarżąca została wezwana do udzielenia informacji, czy jej pismo z dnia 12 sierpnia 2008 r. należy traktować, jako wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 5 sierpnia 2008 r., w związku z tym, że zostało ono wniesione do Sądu w ustawowym terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku. Ponadto wskazano, że wezwanie należy wykonać w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniesionego pisma bez rozpoznania. Skarżąca, we wskazanym terminie, wniosła kolejne pismo, w którym zwróciła się do Sądu o ponowne rozpatrzenie jej skargi, oraz przywrócenie terminu rozprawy, podnosząc argumenty wskazane we wcześniejszych pismach. Wydając zaskarżone zarządzenie, Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżąca, pomimo nadsyłania pism w zakreślonym terminie nie wykonała wezwania w celu sprecyzowania pisma z dnia 12 sierpnia 2008 r. poprzez wskazanie, jaki charakter procesowy ma jej pismo, a następnie, czy pismo to należy potraktować, jako wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 5 sierpnia 2008 r. Wskazywała jedynie, że domaga się ponownego rozpatrzenia jej skargi. Stwierdził, że zgodnie z obowiązującymi przepisami nie ma możliwości przywrócenia terminu rozprawy, ani ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam sąd. Również zarzut nieotrzymania zawiadomienia o terminie rozprawy i pozbawienia przez to możliwości obrony, podniesiony w piśmie przez skarżącą, nie mógł być badany przez sąd, który w sprawie wydał już wyrok, uznając, że skarżąca, zgodnie z art. 73 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi, została zawiadomiona o terminie rozprawy. Ponadto skarżąca pismami z dnia 20 sierpnia 2008 r. oraz z dnia 30 września 2008 r. została poinformowana, że strona niezadowolona z wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego skargę, może złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku w terminie 7 dni od dnia wydania orzeczenia, co jest niezbędne do wszczęcia procedury odwoławczej od wyroku tego sądu. Pomimo tego skarżąca nie skorzystała jednak z przysługującego jej prawa. Zażalenie na powyższe zarządzenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła T. S. W motywach zażalenia podniosła, że w poprzednich pismach zwracała się o "przywrócenie terminu rozprawy o rozpatrzenie skargi" ale dopiero w zarządzeniu z dnia 18 listopada 2008 r. została poinformowana, że nie możliwości przywrócenia terminu rozprawy ani ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam Sąd. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zarządzenia z dnia 18 listopada 2008 r. oraz złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 5 sierpnia 2008 r. Ponadto wniosła o przydzielenie jej adwokata z urzędu i wskazała że pierwszy jej wniosek w tym przedmiocie został złożony w piśmie z dnia 12 sierpnia 2008 r., ale pozostał bez rozpatrzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 72 P.p.s.a. reguluje instytucję tzw. doręczenia zastępczego. Oparte jest ono na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata, co w konsekwencji powoduje, że fikcja doręczenia odnosi skutek prawny w postaci uznania pisma za doręczone. Na takim domniemaniu opiera się również art. 73 P.p.s.a., który stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany we wcześniejszych artykułach (art. 65 - 72 P.p.s.a.) - a zatem nie obejmujących omawianego przypadku - pismo składa się na okres siedmiu dni w placówce pocztowej lub urzędzie gminy a zawiadomienie o tym umieszcza się w skrzynce na korespondencję lub gdy nie jest to możliwe - na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń. W tym przypadku doręczenia uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Skarżąca w treści pisma z dnia 10 września 2008 r. wskazała, iż jej adres zamieszkania, będący jednocześnie adresem do doręczeń nie uległ zmianie. Ponadto w piśmie z dnia 12 sierpnia 2008 r. poinformowała, że nie mogła odebrać wezwania na rozprawę, gdyż przebywała poza miejscem zamieszkania w celu podjęcia pracy. W takim przypadku na problem przedstawiony w zażaleniu składają się dwa zagadnienia. Jedno dotyczy legalności zastosowania doręczenia zastępczego pisma sądowego zawierającego wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi do uiszczenia (art. 73 P.p.s.a.); następne jego skuteczności przy przyjęciu, że skarżąca przebywała czasowo poza miejscem zamieszkania. Jeśli chodzi o kwestię pierwszą, niemożność doręczenia występuje wówczas, gdy nie ma podmiotu, któremu doręczenie właściwe lub zastępcze mogłoby być dokonane. Niewątpliwie doręczenie właściwe nie było w przedmiotowej sprawie możliwe, stąd doręczenie zawiadomienia o rozprawie w trybie zastępczym należy uznać za prawidłowe. Aby jednak doręczenie pisma adresatowi w omawianym trybie mogło być uznane za prawnie skuteczne, muszą być bezwzględnie spełnione przesłanki określone w tym przepisie. Przede wszystkim nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Treść zażalenia nie obala domniemania zgodności doręczenia zastępczego dokonanego w trybie art. 73 p.p.s.a. Odpowiednie adnotacje o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej zostały umieszczone na potwierdzeniu odbioru przesyłki (k. 23). Przechodząc do kwestii drugiej należy przyjąć, że strona składająca skargę, właściwie pouczona o trybie i formie zaskarżenia aktu administracyjnego do sądu, winna spodziewać się odpowiedzi od tego adresata, niezależnie od tego, czy znane są jej reguły procesowe i ich wymogi formalne. W związku z tym nie ma żadnego znaczenia fakt, że zgodnie z twierdzeniami skarżącej, nie wiedziała ona o braku możliwości przywrócenia terminu rozprawy, ani ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam Sąd. Skoro skarżąca w sposób planowany opuszcza jedynie czasowo miejsce zamieszkania, które pozostaje niezmienione, jej staraniom należy pozostawić dbałość o uniknięcie negatywnych skutków tej nieobecności. Staranność ta nie ma charakteru rygorystycznego, gdyż wystarczające jest choćby powiadomienie adresata lub doręczyciela lub też wskazanie adresu dla doręczeń (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 1910/07). W przedmiotowej sprawie skarżąca nie dopełniła tego obowiązku, w związku z tym za niedopuszczalne należy uznać przerzucanie odpowiedzialności za własne działania na Sąd. Odnosząc się do wniosku skarżącej o sporządzenie uzasadnienia wyroku należy wskazać, iż zgodnie z art. 141 §2 P.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. W przedmiotowej sprawie skarżąca pismami z dnia 20 sierpnia 2008 r. oraz z dnia 30 września 2008 r. została poinformowana, że strona niezadowolona z wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego skargę, może złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku w terminie 7 dni od dnia wydania orzeczenia, co jest niezbędne do wszczęcia procedury odwoławczej od wyroku tego sądu. W tym miejscu należy uznać, że skarżąca w trakcie postępowania przed Sądem pierwszej instancji została właściwie poinformowana o możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Za nieuzasadniony należy więc uznać przedmiotowy wniosek złożony dopiero na etapie postępowania zażaleniowego. Ustosunkowując się do zarzutu braku rozpatrzenia przez Sąd pierwszej instancji wniosku o przydzielenie adwokata z urzędu, złożonego w piśmie z dnia 12 sierpnia 2008 r. (k. 27) należy wskazać, że we wskazanym piśmie skarżąca nie zawarła takiego wniosku, w związku z czym zarzut ten również należy uznać za chybiony. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z 197 §2 zażalenie oddalił.