III SA/Wr 326/08

WyrokWSA we Wrocławiu2008-08-06

Skład orzekający: Józef Kremis, Anna Moskała, Olga Białek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania może zostać uchylone z powodu wadliwego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji i braku pouczenia strony o skutkach niedopełnienia obowiązku informowania o zmianie adresu?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody, uznając, że organ ten nie przeprowadził należytej kontroli skuteczności doręczenia decyzji organu pierwszej instancji. Brak prawidłowego doręczenia decyzji, a także brak pouczenia strony o skutkach niedopełnienia obowiązku informowania o zmianie adresu, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, organ odwoławczy wadliwie przyjął, że strona ponosi winę za uchybienie terminu.
Stan faktyczny
J. Z. została wymeldowana decyzją Prezydenta W. Decyzja została jej doręczona w trybie zastępczym, poprzez awizowanie i zwrot do nadawcy. Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazując na brak dostępu do lokalu i niemożność odebrania korespondencji. Wojewoda odmówił przywrócenia terminu, uznając, że strona ponosi winę za uchybienie terminu, gdyż nie zawiadomiła organu o zmianie adresu. J. Z. złożyła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a., w tym brak przeprowadzenia postępowania dowodowego i błędną ocenę winy.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Wojewody i orzeczono, że nie podlega ono wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis, Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała, Asesor WSA Olga Białek (sprawozdawca), Protokolant Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi J Z na postanowienie W D z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] ([...]) Prezydent W., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 993) oraz art. 104 k.p.a. orzekł o wymeldowaniu J. Z. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W. Powyższą decyzję skierowano do J.Z., za pośrednictwem poczty, na wskazany przez nią adres do korespondencji: ul. [...], W. Z akt administracyjnych wynika, że przesyłka zawierająca omawiany dokument, była przez doręczyciela dwukrotnie awizowana: w dniu [...] i w dniu [...]. Ponieważ nie została podjęta w terminie, w dniu [...] zwrócono ją do nadawcy, gdzie została złożona w aktach sprawy ze skutkiem prawnym doręczenia. W dniu [...]. J. Z. złożyła - za pośrednictwem Prezydenta W. - wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem. Uzasadniając przyczynę uchybienia terminu strona wskazała, że na skutek działań byłego męża, była całkowicie pozbawiona dostępu do lokalu przy ul. [...]. Brak dostępu do miejsca zameldowania, który jednocześnie był jej adresem do korespondencji, uniemożliwił jej zapoznanie się z treścią kierowanych do niej dokumentów - w tym również z decyzją o wymeldowaniu - oraz podjęcie skutecznych kroków prawnych. Wyjaśniła również, że ze względu na ciężką sytuację majątkową i osobistą powodującą częste zmiany miejsca zamieszkania, nie była w stanie, w toku postępowania, wskazać pewnego adresu do korespondencji. Postanowieniem z dnia [...] ([...]) Wojewoda [...], na podstawie art. 134 k.p.a. oraz art. 59 § 1 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez J. Z. od opisanej na wstępie decyzji Prezydenta W. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że odwołanie wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. może spowodować merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy na prośbę zainteresowanego - wniesioną w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu - jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy i jednocześnie dopełni czynności dla której określony był ten termin (art. 58 k.p.a.). Zdaniem Wojewody J. Z. nie uprawdopodobniła zaś, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Organ pierwszej instancji w prawidłowy sposób zawiadomił stronę postępowania o podjętej decyzji, adresując przesyłkę do miejsca jej pobytu. Doręczenie pisma stronie pod dotychczasowym adresem wywołało skutek prawny, gdyż nie zawiadomiła ona organu o zmianie swojego adresu. Na powyższe postanowienie J. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. skargę, w której zarzuciła organowi odwoławczemu rażące naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 i art. 58 k.p.a. poprzez niesłuszne odmówienie jej przywrócenia terminu i stwierdzenia jego uchybienia podczas, gdy całokształt okoliczności faktycznych sprawy, wskazywał na niezawinione przez nią uchybienie terminu. W uzasadnieniu skargi powtórzono zasadniczą część argumentacji przywołanej w odwołaniu podkreślając, że ze względu na fakt zamieszkiwania w wynajmowanych pokojach, które skarżąca często zmieniała (średnio co miesiąc lub dwa) nie miała możliwości wskazania pewnego adresu do doręczeń. Praktycznie nie miała też żadnej możliwości odebrania kierowanej do niej korespondencji oraz informacji o awizo, z mieszkania przy ul. [...]. Strona zarzuciła, że Wojewoda nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego a podjęte rozstrzygnięcie oparł jedynie na treści jej wniosku o przywrócenie terminu. Nie potwierdził też żadnym dowodem (choćby z wysłuchania strony), że istotnie zawiniła w uchybieniu terminu. Nie przeanalizował jej sytuacji rodzinnej i osobistej z której to sytuacji jednoznacznie wynika, że nie ponosi ona winy za zaistniałe uchybienie. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1) przy czym kontrola ta wykonywana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 przywołanego przepisu). Kierując się wspomnianym kryterium, sądy administracyjne mogą dokonać jedynie oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Nie mogą natomiast oceniać zaskarżonych aktów kierując się innymi względami, jak np. celowości, słuszności, czy też sprawiedliwości społecznej. Istotne również jest, że Sąd rozpoznaje skargę w granicach danej sprawy i nie jest związany zawartymi w niej zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, Nr 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 przywołanej wyżej ustawy ustrojowej, umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno aktów uchybiających prawu materialnemu - jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a), jak też rozstrzygnięć dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b przywołanego przepisu), a także wydanych bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c ww. przepisu). Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, sąd zobligowany jest do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy). Dokonana zgodnie z przedstawionymi kryteriami sądowa kontrola zaskarżonego aktu wykazała - niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów - konieczność zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po myśli przywołanego przepisu zaskarżony akt podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddane zostało rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, w którym Wojewoda [...] wskazując jako podstawę działania art. 134 k.p.a. i art. 59 k.p.a. orzekł o odmowie przywrócenia terminu, a następnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez J. Z. Według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego normujących szczegółowo zasady i tryb zaskarżania orzeczeń podejmowanych przez organy w toku postępowania administracyjnego, zasadą jest, że odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji, strona wnosi w terminie czternastu dni od dnia, w którym decyzja została jej doręczona a w przypadku jej ogłoszenia - od dnia ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Jeżeli w zakreślonym terminie strona nie złoży odwołania, decyzja uzyskuje przymiot ostateczności i korzysta z ochrony wynikającej z zasady trwałości decyzji ostatecznej. W przypadku uchybienia wskazanego wyżej terminu, strona może bronić się składając wniosek o jego przywrócenie. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Paragraf 2 przywołanego artykułu stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby wymagane jest dopełnienie czynności, dla której określony był termin. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia - pomimo jego lakonicznej treści - wywieść można, że Wojewoda odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ponieważ stwierdził, że nie uprawdopodobniła ona braku winy w uchybieniu tego terminu. W ocenie organu odwoławczego wina strony wynika z faktu, że nie zawiadomiła ona organu administracji publicznej o zmianie swojego adresu. Doręczenie korespondencji pod dotychczasowym adresem wywołuje więc skutek prawny. Z przedstawionych motywów uzasadnienia wynika zatem, że po pierwsze, Wojewoda dokonał oceny skuteczności doręczenia decyzji, uznając je za prawidłowe; po drugie - ocenę zawinienia strony w uchybieniu terminu związał właśnie z przesłanką skuteczności doręczenia decyzji uznając, że strona jest winna zaistniałemu uchybieniu, gdyż nie podała adresu pod którym przebywała, przez co nie mogła odebrać korespondencji. Zdaniem Sądu, powyższa ocena nie zasługuje jednak na aprobatę. Świadczy ona wręcz o pobieżnym i mało wnikliwym zapoznaniu się przez organ odwoławczy z aktami sprawy oraz o braku należytej analizy zaistniałego stanu faktycznego sprawy. Zestawienie przywołanych wyżej przepisów art. 129 § 2 i art. 58 k.p.a. wskazuje natomiast, że zarówno kwestię samego uchybienia terminu do wniesienia odwołania jak też kwestię przywrócenia uchybionego terminu, można rozważać dopiero po ustaleniu, że termin ten, rozpoczął skutecznie swój bieg. Warunkiem skutecznego rozpoczęcia biegu terminu jest zaś skuteczne doręczenie lub ogłoszenie decyzji stronie. Pomimo, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera szczegółowych rozważań w tej materii, na podstawie akt sprawy należy przyjąć, że w odniesieniu do J. Z. doręczenie decyzji Prezydenta W. z dnia [...] powinno być badane w świetle zapisów art. 44 k.p.a. Zgodnie z przywołanym przepisem, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie pocztowym lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w podanym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Zaznaczenia wymaga, że przywołany przepis powinien być interpretowany w powiązaniu z art. 41 § 1 k.p.a., który nakłada na strony, ich przedstawicieli i pełnomocników obowiązek zawiadomienia organów administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. W orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązek ten ciąży na stronie od daty dowiedzenia się o prowadzonym postępowaniu administracyjnym zaś na organie, na podstawie art. 9 k.p.a. ciąży obowiązek pouczenia strony o tej powinności i o skutkach jej niedopełnienia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 września 2005 r. I OSK 43/05, LEX nr 194724). Konsekwencją zaniechania przez stronę wskazanego obowiązku jest to, że doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem - w tym także doręczenie zastępcze, o którym mowa w art. 44 k.p.a. - ma skutek prawny (art. 41 § 2 k.p.a.). Wobec podnoszonych przez stronę argumentów o niemożności zapoznania się korespondencją ze względu na brak dostępu do lokalu do którego ją kierowano, konieczna była więc w pierwszym rzędzie ocena, czy w niniejszej sprawie doszło do "prawidłowego zawiadomienia strony o podjętej decyzji" - jak sformułował to Wojewoda, czy też raczej - jak stanowią przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego - do skutecznego doręczenia decyzji. Ocena ta wymagała przede wszystkim rozważenia, czy spełnione zostały przesłanki ustawowe uprawniające organ do zastosowania wynikającej z art. 41 § 2 k.p.a. zasady domniemania skutecznego doręczenia pisma stronie. Odnosząc się do tej kwestii Sąd w całej rozciągłości podziela prezentowany w orzecznictwie i judykaturze pogląd, że organ administracji ma obowiązek pouczenia strony o treści przepisu art. 41 § 1 i § 2 k.p.a. i że brak takiego pouczenia stanowi naruszenie art. 9 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy, powodujące nieskuteczność prawną doręczenia pod dotychczasowym adresem, mimo zaniechania przez stronę powiadomienia o jego zmianie (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2000 r., V SA 1084/99, LEX nr 49299; z dnia 13 kwietnia 2000r., V SA 2362/99, LEX nr 49871; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2004r., II SA 2788/03, LEX nr 173973 oraz B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa CH.Beck 2006). Dlatego też, zdaniem składu orzekającego, wywiązanie się przez organ z powyższego obowiązku winno być poddane ocenie na równi z innymi przesłankami wynikającymi wprost z przywołanego przepisu art. 41 i 44 k.p.a. Stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wskazuje jednak, że organ odwoławczy nie przeprowadził należytej kontroli co do spełnienia przez organ pierwszej instancji obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. i nie rozważył w tym kontekście wszystkich okoliczności faktycznych wynikających z akt sprawy. Tymczasem treść zawiadomienia o wszczęciu postępowania wskazuje, że postępowanie to toczyło się na skutek wniosku H. Z. (byłego męża J. Z.). W zawiadomieniu tym, skierowanym do H. Z. i J. Z., organ zawarł również pouczenie o skutkach prawnych wynikających z art. 41 § 1 i § 2 k.p.a. Co jednak istotne, w odniesieniu do J. Z., zawiadomienie wraz z pouczeniem skierował na adres: W., ul. [...], pomimo, że nie ustalono, aby był to adres zamieszkiwania skarżącej. Co prawda wskazany adres był jednocześnie adresem zameldowania skarżącej, ale trzeba też zauważać, że we wniosku o wymeldowanie H. Z. podał, że strona nie zamieszkuje pod tym adresem od dnia [...]. Również z adnotacji doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdującym się w aktach sprawy, wynika, że przesyłkę zawierającą omawiane zawiadomienie wraz z pouczeniem, nie odebrała skarżąca, lecz H. Z., jej były mąż. Sąd zwraca więc uwagę, że przepis art. 42 k.p.a. nakłada na organy obowiązek doręczania w postępowaniu administracyjnym pism osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W doktrynie przyjmuje się zaś, że użyte w ww. przepisie pojęcie "mieszkanie", odnosić należy do rzeczywistego, faktycznego (a nie prawnego) mieszkania adresata (por. G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX, 2007, wyd. II). To zaś oznacza, że organ winien ustalić, na etapie wszczęcie postępowania, faktyczne miejsce zamieszkania strony. W niniejszej sprawie - jak wynika z akt administracyjnych - na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wymeldowania J. Z., nie zostało w żaden sposób przez organ ustalone i potwierdzone, że lokal we W. przy ul. [...] stanowi tak rozumiane miejsce jej zamieszkania. Wręcz przeciwnie, zebrana dokumentacja (wniosek o wszczęcie postępowania, oświadczenie O. A. oraz E. K.) wskazywała, że tak nie jest. Organ miał zresztą w tej kwestii wątpliwości, skoro zwrócił się do Policji o sprawdzenie, czy istotnie skarżąca zamieszkuje pod wskazanym adresem. Wobec powyższego, brak było dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania zawierające pouczenie o konsekwencjach wynikających z niezastosowania się przez stronę do obowiązku ustanowionego w art. 41 § 1 k.p.a. skutecznie dotarło do J. Z. Powyższe potwierdza również oświadczenie E. Z. (córki skarżącej) z którego wynika, że dopiero ona podjęła się zawiadomienia skarżącej o toczącym się postępowaniu. Z akt sprawy wynika też, że udział J. Z. w postępowaniu odnotowany został dopiero w dniu [...], kiedy to złożyła przed organem oświadczenie, że nie może zamieszkać w miejscu zameldowania (a więc pod wskazanym adresem) na pobyt stały. Przywołane dowody świadczą więc, że omawiane pouczenie zawarte w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, nie zostało skarżącej skutecznie doręczone. Oświadczenie J. Z. z dnia [...], ma istotne znaczenie procesowe i z tego względu, że skarżąca wskazała w nim jako adres do korespondencji ul. [...] we W. W ocenie Sądu podany przez stronę adres wiązał organ jednak dopiero od daty złożenia niniejszego oświadczenia. Nie można bowiem oświadczenia strony wskazującego w toku postępowania adres do korespondencji rozciągać na czynności procesowe dokonane przez organ przed złożeniem tego oświadczenia. Aby wywołać skutek doręczenia, pisma sporządzane i wysyłane przed wskazaną wyżej datą, powinny być zatem kierowane pod faktyczny adres zamieszkania skarżącej, który organ zobowiązany był ustalić z urzędu. W konsekwencji, wobec braku dostatecznych dowodów potwierdzających skuteczność doręczenia zawiadomienia z dnia [...] o wszczęciu postępowania wraz z zawartym w nim pouczeniem, należy też przyjąć, że J. Z. dopiero w dniu [...] zawiadomiona została o toczącym się postępowaniu w sprawie jej wymeldowania. Podkreślenia wymaga, że dopiero od daty zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania powstał też dla niej obowiązek określony w art. 41 k.p.a. (tak NSA w wyroku z dnia 7 lutego 1996 r. SA/Lu 381/95 nie pulik. oraz WSA w Warszawie w wyroku z dnia 16 lutego 2006 r. VII SA/Wa 1352/05, LEX nr 203667). W konsekwencji również najpóźniej w tym dniu - zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 9 k.p.a. - strona powinna być pouczona przez organ pierwszej instancji o skutkach prawnych i konsekwencjach wynikających dla niej z art. 41 k.p.a. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika jednakże, że organ z omawianego obowiązku się nie wywiązał. W protokole z dnia [...], brak jakiejkolwiek adnotacji o tym, że pouczył on skarżącą o konieczności każdorazowego zawiadomienia o zmianie adresu oraz o konsekwencjach niedochowania tego obowiązku. Również późniejsze dokumenty z czynności procesowych nie zawierają zapisów potwierdzających realizację wskazanego obowiązku. W związku z powyższym stwierdzić należy, że niepouczenie strony przez organ pierwszej instancji - z chwilą zawiadomienia jej o toczącym się postępowaniu, jak też na późniejszym jego etapie - o konsekwencjach prawnych wynikających dla niej z art. 41 k.p.a., stanowiło naruszenie art. 9 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy na powyższą okoliczność nie zwrócił uwagi i wadliwie przyjął, że doręczenie decyzji pod wskazanym przez stronę adresem wywołało skutek prawny, gdyż skarżąca nie zawiadomiła organu o zmianie swojego adresu. Taka ocena, wobec zaistniałego w niniejszej sprawie naruszenia art. 9 k.p.a., nie znajduje wsparcia w obowiązujących przepisach. Wskazane uchybienie w połączeniu z argumentacją skarżącej nakazuje raczej przyjąć nieskuteczność prawną doręczenia pism wydawanych w toku tego postępowania - w tym również decyzji pierwszoinstacyjnej - pod adresem wskazanym przez stronę, jako adres do doręczeń. Skarżąca nie będąc bowiem prawidłowo pouczona o obowiązku informowania organu o każdorazowej zmianie swojego adresu i o konsekwencjach niedochowania tego wymogu, mogła nie mieć świadomości o konieczności podania organowi takiego adresu, pod którym bez utrudnień będzie mogła odbierać korespondencję i ze względu na przedmiot postępowania (wymeldowanie), podała jako adres do korespondencji miejsce swojego zameldowania. Wobec przedstawionych wyżej okoliczności nie można również zgodzić się z argumentacją Wojewody co do zawinionego przez stronę uchybienia terminu. Organ nie ocenił bowiem w sposób należyty kwestii skuteczności doręczenia decyzji a właśnie ona ma w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie. Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie bez należytej oceny całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ II instancji naruszył art. 6, art. 7 oraz art. 80 k.p.a. Uchybienia proceduralne wynikłe z naruszenia przywołanych przepisów doprowadziły w rezultacie do naruszenia art. 41 w związku z art. 9 k.p.a., a wreszcie art. 58 i art. 134 k.p.a. Niezależnie od przedstawionych wyżej uchybień nie sposób również nie zwrócić uwagi na wadliwość zawartego w zaskarżonym akcie uzasadnienia. Postanowienie na które przysługuje zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego winno bowiem zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 124 § 2 k.p.a.). Elementy jakie składają się na uzasadnienie określa szczegółowo art. 107 § 3 k.p.a., który również znajduje odpowiednie zastosowanie w przypadku postanowień (art. 126 k.p.a.). Oznacza to, że wolą ustawodawcy, te postanowienia, które podlegają kontroli instancyjnej i sądowej (ze względu na ich znaczenie) winny być należycie uzasadnione. Przypomnieć należy, że rolą uzasadnienia jest objaśnienie toku myślenia prowadzącego do zastosowania w danej sprawie konkretnego przepisu prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia aktu administracyjnego ma też podstawowe znaczenie dla stosowania ogólnej zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a., która powinna "przenikać do działań administracji w toku całego postępowania" (S. Rozmaryn: O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, PiP 1961, Nr 12, poz. 899). Mocą tej zasady organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji aktu bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. W ocenie Sądu uzasadnienie zawarte w zaskarżonym postanowieniu wymogów powyższych nie spełnia. Organ skrótowo i lakonicznie ograniczył się praktycznie do stwierdzenia, że decyzja została skutecznie doręczona skarżącej, na adres jej dotychczasowego przebywania, bez szerszego motywowania takiego stanowiska. Stwierdził też, że ponosi ona winę za uchybienie terminu, gdyż nie powiadomiła organu o zmianie adresu nie odnosząc się jednak do przedstawionych przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu argumentów uzasadniających uchybienie terminu bez jej winy. Prawidłowe odniesienie się do tego wniosku wymagałoby natomiast oceny zamieszczonych w nim argumentów w kontekście przesłanek zawartych w art. 58 k.p.a. - w tym również jeżeli chodzi o kwestię terminowości złożenia samego wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto, w uzasadnieniu brak dostatecznych wywodów prawnych uzasadniających i wyjaśniających stronie rozstrzygnięcie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zaznaczyć jednak należy, że pomimo zauważonych braków i uchybień w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, podstawową okolicznością przemawiającą za koniecznością jego uchylenia była jednak kwestia braku należytej oceny skuteczności doręczenia stronie skarżącej decyzji organu pierwszej instancji. Dopiero bowiem po bezsprzecznym ustaleniu, że decyzja została skutecznie doręczona można rozważać czy w ogóle doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania i oceniać przesłanki przywrócenia uchybionego terminu. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zbada prawidłowość doręczenia J. Z. decyzji Prezydenta W. z dnia [...] i w zależności od dokonanej oceny rozważy, czy istnieje konieczność jej ponownego doręczenia. Sąd zwraca uwagę, że w każdym przypadku niedoręczenia decyzji w sposób prawidłowy, organ pierwszej instancji zobligowany jest mocą art. 109 k.p.a. do jej doręczenia zgodnie z przepisami k.p.a. Od oceny powyższej okoliczności zależeć też będzie rozpatrzenie przez organ wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Termin ten biegnie bowiem od daty prawidłowego doręczenia decyzji. Rozstrzygnięcie podjęte w powyższym zakresie winno być należycie umotywowane w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 124 § 2, art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na względzie przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał, że istnieje konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Z tego względu orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Klauzula zawarta w pkt II wynika zaś z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu w sposób uwzględniający skargę, przepisu art. 152 przywołanego aktu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło