I SA/Po 571/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Małecki Asesor sądowy WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 sierpnia 2008r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia[...] nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. oddala skargę /-/ K. Pawlicki /-/ E. Brychcy /-/ J. Małecki Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego P- G, działając na podstawie art. 17 §1 i art. 64c §1, §4 i §7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej ustawą egzekucyjną, po uprzednim umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanej M. A., obciążył wierzyciela -Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny, powołując się na treść art. 64 c ustawy egzekucyjnej wyjaśnił, że wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. W treści uzasadnienia organ egzekucyjny wyszczególnił też wszystkie pozycje kosztów egzekucyjnych składające się na powyższą kwotę. Na postanowienie organu egzekucyjnego Zakład Ubezpieczeń Społecznych złożył w ustawowym terminie zażalenie . Jednocześnie- tym samym zażaleniem ZUS zaskarżył postanowienie organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W treści zażalenia podniesiono, że organ egzekucyjny, obciążając wierzyciela kosztami postępowania ma obowiązek udowodnić, iż koszty te nie mogą być ściągnięte od zobowiązanej, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. A zatem obciążenie wierzyciela tymi kosztami było przedwczesne. W wyniku rozpoznania powyższego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w P., działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 KPA oraz art. 18 i art. 64 c §4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowieniem z dnia 28 lutego 2008r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślił, iż w wyniku umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność, konieczne stało się obciążenie wierzyciela kosztami tegoż postępowania. Takie działanie organu jest odstępstwem od zasady zgodnie z którą opłaty za czynności egzekucyjne i wydatki związane z tym postępowaniem obciążają zobowiązanego. Jednakże w sytuacji, gdy koszty te nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, pokrywa je wierzyciel. W takiej sytuacji organ egzekucyjny wydaje postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami, przy czym działanie organu egzekucyjnego jest w powyższym zakresie obligatoryjne. Dalej w uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że po zakończeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej organ egzekucyjny posiada w stosunku do zobowiązanego wierzytelność o zapłatę kosztów egzekucyjnych. Wierzytelność ta istniała wobec zobowiązanego w toku postępowania egzekucyjnego i miała podstawę w tytule wykonawczym wystawionym przez wierzyciela dochodzonej w tym postępowaniu należności pieniężnej. Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie ma już podstaw do ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, stąd też wierzyciel należności objętej tytułem wykonawczym jest zobowiązany do pokrycia tych kosztów Powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. stało się podstawą wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. W skardze Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego P.- G., zarzucając naruszenie art. 64c §4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący wskazał ponadto, że organ odwoławczy niezasadnie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P.- G. o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy z treści zażalenia wynikało, że zobowiązana M. A. uzyskuje co miesiąc dochody i przedwczesne było umorzenie wobec niej postępowania egzekucyjnego. Skoro zatem, jak podnosi skarżący organ- Dyrektor Izby Skarbowej w dniu wydania przedmiotowego postanowienia wiedział, że dłużnik od kwietnia 2007r. uzyskuje stały dochód, winien uchylić rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego P- G. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swe wcześniejsze stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zasadą jest, iż koszty egzekucyjne związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego (art. 64 c § 1 ustawy egzekucyjnej). Ustawa dopuszcza jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że koszty będzie ponosił wierzyciel lub organ egzekucyjny (art. 64c § 2 - 4 powyższej ustawy). Zgodnie zaś z treścią art. 64c §4 wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej (art. 64 c §6). W takiej sytuacji organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela (art. 64c § 7). Warto w tym miejscu przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2005 r. , sygn. akt FSK 2659/04, publ. w LEX 176870, w którego uzasadnieniu wyjaśniono, że "analizowane unormowanie nie stanowi o przyczynach, na skutek których koszty egzekucyjne nie mogą zostać ściągnięte od zobowiązanego, nie wymienia - a przez to - i nie odróżnia w tym przedmiocie powodów faktycznych i prawnych, nie wiąże z każdą kategorią tych okoliczności odmiennych reżimów prawnych obciążania kosztami postępowania egzekucyjnego, nie wynika z niego w szczególności, że w przypadku, gdy koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego z powodów prawnych, to wbrew zasadzie art. 64c § 4 nie pokrywa ich wierzyciel. Przepis ten znajdzie zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, gdy w toku postępowania egzekucyjnego nastąpi takie zubożenie zobowiązanego, że nie będzie faktycznej możliwości ściągnięcia od niego kosztów egzekucyjnych, ale także i wówczas, gdy koszty egzekucyjne są w rzeczywistości ściągalne od zobowiązanego, ale wierzyciel odstąpił od egzekucji" (por. analogicznie: R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 167). Unormowania zwarte w art. 64 c § 4 - § 6 ustawy egzekucyjnej wykluczają uznanie, że po zakończeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej organ egzekucyjny posiada w stosunku do zobowiązanego wierzytelność o zapłatę kosztów egzekucyjnych. Wierzytelność ta istniała wobec zobowiązanego w toku postępowania egzekucyjnego i miała podstawę w tytule wykonawczym wystawionym przez wierzyciela dochodzonej w tym postępowaniu należności pieniężnej. Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie ma już podstawy do ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, stąd zobowiązanym do pokrycia tych kosztów jest wierzyciel należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym, a to stosownie do art. 64 c § 4 ustawy egzekucyjnej. O braku możliwości obciążenia zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi po umorzeniu postępowania egzekucyjnego przesądza pośrednio – jak zasadnie zauważył Dyrektor Izby Skarbowej- art. 64 c § 7, z którego wynika, że postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny może wydać z urzędu jedynie wobec wierzyciela, a tylko postanowienie w tym przedmiocie może być dla organu egzekucyjnego tytułem do dochodzenia należnych mu kosztów egzekucyjnych po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, w toku którego koszty te powstały (vide: wyrok NSA z dnia 8 marca 2006r., sygn. akt II FSK 400/05). W świetle powyższego, stosownie do treści art. 64 c § 4 ustawy egzekucyjnej uzasadnione jest obciążenie wierzyciela kosztami postępowania, po umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 cytowanej ustawy. Wydanie postanowienia na powyższej podstawie oznaczać i powodować bowiem będzie zakończenie postępowania egzekucyjnego. Reasumując brak jest ustawowych podstaw do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekając, jak w sentencji wyroku. /-/ K. Pawlicki /-/ E. Brychcy /-/ J. Małecki