II OSK 1886/08

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-12-01

Skład orzekający: Małgorzata Stahl, Jerzy Bujko, Zofia Flasińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nakaz wykonania zmian i przeróbek w samowolnie wybudowanej szopie, mający na celu usunięcie zagrożenia pożarowego i doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, mieści się w pojęciu "wykonania zmian i przeróbek" w rozumieniu art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., czy też stanowi pozwolenie na budowę nowego obiektu i wymaga zastosowania art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. (nakaz rozbiórki)?
Ratio decidendi
Nakaz wykonania określonych prac w samowolnie wybudowanej szopie, takich jak wymurowanie ściany przeciwpożarowej, wymiana pokrycia dachu i wymiana drewnianej ściany na murowaną, mieści się w pojęciu "wykonania zmian i przeróbek" w rozumieniu art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. i nie stanowi wydania pozwolenia na budowę nowego obiektu. Organy nadzoru budowlanego były zobowiązane do zbadania i określenia sposobu wyeliminowania naruszeń przepisów, a skoro istnieje możliwość przywrócenia stanu zgodnego z prawem poprzez zmiany i przeróbki, niewydanie nakazu rozbiórki (środka ostatecznego) było uzasadnione.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnie wybudowanej drewnianej szopy gospodarczej zlokalizowanej przy granicy działki. Organy nadzoru budowlanego nałożyły na właściciela obowiązek wykonania określonych przeróbek w celu doprowadzenia szopy do zgodności z przepisami, w szczególności przeciwpożarowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego, uznając, że zakres prac wykracza poza pojęcie "zmian i przeróbek" i wymaga zastosowania nakazu rozbiórki. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że nakazane prace mieszczą się w dyspozycji art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl /spr./ Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia del. NSA Zofia Flasińska Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 września 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 358/08 w sprawie ze skargi W. N. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 358/08, na skutek skargi W. N. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach po rozpatrzeniu odwołania W. N. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] kwietnia 2008r., nakładającą na A. K. obowiązek wykonania w terminie do dnia [...] września 2008r. przeróbek niezbędnych do doprowadzenia do zgodności z prawem drewnianej szopy gospodarczej o wym. 5,5 x 3,4m, usytuowanej na działce nr [...] w K., wzdłuż granicy z działką W. N. Wskazane prace miały polegać na: 1.wymurowaniu na fundamencie własnej ściany oddzielenia przeciwpożarowego wzdłuż granicy działki W. N., która winna być wybudowana z cegły pełnej gr. 12 cm lub gazobetonu, ponad połać dachu, 2. wymianie pokrycia dachu z papy na materiał niepalny, 3. wymianie północnej ściany szopy z drewnianej na murowaną Jak wskazał organ odwoławczy, w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że na działce nr [...] w K. znajduje się szopa drewniana o wymiarach 5,5 x 3,4 m, usytuowana przy granicy działki sąsiedniej, będącej własnością W. N. Pełnomocnik zobowiązanej – W. A. oświadczył, że szopa został zrealizowana przez jego nieżyjącego już ojca J. A. w latach 1971-72, w odległości 20 cm od granicy. Natomiast według twierdzeń W. N. szopa została zbudowana w 1982r. przez W. A. Ponieważ zobowiązana nie przedłożyła żadnych dokumentów dotyczących budowy i użytkowania tego obiektu uznano, iż szopa została zrealizowana samowolnie. Pełnomocnik A. K. zadeklarował, że w terminie do końca września 2008r. wykona od strony granicy z działką W. N. ścianę oddzielenia przeciwpożarowego oraz wymieni pokrycie z papy na blachę, a także zadeklarował wymianę ściany zachodniej z drewnianej na murowaną. Na podstawie powyższych ustaleń organ I instancji zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 81 ust. 1 pkt 2. Prawa budowlanego z 1994 r. nakazał A. K. wykonanie przeróbek. W. N. w odwołaniu od tej decyzji domagała się wydania nakazu rozbiórki szopy. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że odwołanie jest niezasadne. Wskazał, że strony nie okazały żadnych dokumentów dotyczących budowy, zasadnym zatem było przyjęcie przez organ I instancji, że szopa stanowi samowolę budowlaną. Prawidłowo również powołano jako podstawę prawną art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994r. niezależnie bowiem od przyjętej daty budowy szopy, bezsporne jest, że budowę tego obiektu zakończono przed wejściem w życie aktualnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane, to jest przed 1 stycznia 1995r. W dacie budowy wskazanej przez W. A. obowiązywało zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29.06.1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. Nr 10 poz. 44). Usytuowanie i konstrukcja szopy naruszała przepis § 20 ust. 1 tego zarządzenia, określający minimalną odległość szop ze ścianami z drewna lub innych materiałów palnych w stosunku do innych budynków, nie osłoniętych ścianą przeciwpożarową, jak również przepis § 20 ust. 14, który stanowi, że w razie, gdy wymaga tego prawidłowa zabudowa sąsiadujących ze sobą nieruchomości i zachowane zostaną obowiązujące odległości miedzy budynkami, właściwy organ państwowego nadzoru budowlanego może zezwolić na usytuowanie budynków wymienionych w ust. 1 i 2 na granicy nieruchomości albo w odległości co najmniej 1 metra od granicy. W niniejszej zaś sprawie drewniana szopa bez ścian oddzielenia przeciwpożarowego zlokalizowana jest przy granicy nieruchomości, bez zachowania minimalnych odległości, a zważywszy na brak dokumentów, świadczących o jej legalnej budowie, uznać należało, że inwestor nie uzyskał zgody, wymaganej treścią § 20 ust. 14 zarządzenia. Analizując natomiast zgodność budowy z przepisami rozporządzenia Ministra Administracji i Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17 poz. 62), obowiązującego w dacie budowy wskazanej przez W. N., organ uznał, że lokalizacja szopy narusza § 14 tego rozporządzenia, określającego odległość budynków gospodarczych od innych budynków, nie zabezpieczonych ścianą oddzielenia przeciwpożarowego, jak również § 13 ust. 1, zgodnie z którym dopuszcza się sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Na terenach zabudowy zagrodowej zgodę na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy wyraża terenowy organ administracji państwowej, właściwy w sprawach pozwoleń na budowę. W świetle zaś § 13 ust. 2 w wypadkach określonych w ust. 1 ściany budynku gospodarczego, graniczącego z działką sąsiednią, nie powinny mieć okien i drzwi, a wody opadowe z dachu od strony działki nie mogą być odprowadzane na teren działki sąsiedniej. Budynki gospodarcze usytuowane bezpośrednio przy granicy nie mogą przylegać do budynków mieszkalnych na sąsiedniej działce. W niniejszej zaś sprawie w dacie budowy wskazanej przez W. N., to jest w 1982r., szopa nie przylegała do jej budynku mieszkalnego, gdyż zgodnie z oświadczeniem jej pełnomocnika budynek mieszkalny został rozbudowany samowolnie w połowie lat 80-tych, a zatem już po wybudowaniu szopy. W tej sytuacji zdaniem organu odwoławczego brak jest podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki szopy. Natomiast analiza zgodności obiektu z obowiązującymi w dacie jego budowy przepisami wykazała, iż konieczne są przeróbki, których zakres szczegółowo określono w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji, mające na celu zlikwidowanie stanu naruszenia przepisów. Zakres orzeczonych zmian czyni zadość wymogom stawianym przez przepisy techniczno - budowlane, niwelujące niebezpieczeństwo związane z zagrożeniem pożarowym. Decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zaskarżyła do WSA w Kielcach W. N.., zarzucając, iż organ zezwolił W. A. na wybudowanie budynku murowanego bez pozwolenia, bez planu, bezpośrednio w granicy z jej posesją i jej domem mieszkalnym. Podniosła, że w drewnianej szopie W. A. przechowuje ropę, ciągnik i motory. Zaznaczyła, że posiada on działkę o szerokości 25 m, w związku z czym ma gdzie wybudować garaż. W odpowiedzi na skargę Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał skargę za zasadną. Na wstępie Sąd zaznaczył, że okolicznością niesporną w rozpoznawanej sprawie było to, ze szopa została wzniesiona przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane a także, że została ona postawiona bez wymaganego w dacie jej budowy pozwolenia. W tej sytuacji prawidłowo organy uznały, iż będzie miał zastosowanie przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994r., zgodnie z którym przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy i że do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Stosownie zaś do art. 37 ust. 1 ustawy dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1/ znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2/ powoduje, bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jak wynika z ustaleń organów wybudowana bez pozwolenia drewniana szopa tuż przy granicy z nieruchomością skarżącej została postawiona samowolnie oraz w sposób naruszający przepisy dotyczące bezpieczeństwa przeciwpożarowego, obowiązujące zarówno w dacie budowy wskazanej przez skarżącą jak i w dacie budowy wskazywanej przez właścicielkę obiektu. Również aktualnie obowiązujące przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego nie dopuszczają sytuowania drewnianego budynku przy granicy. Spełnione są zatem przesłanki, o jakich mowa w cytowanym wyżej art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. Tymczasem orzekające w sprawie organy uznały za uzasadnione zastosowanie przepisu art. 40 tej samej ustawy, zgodnie z którym w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 właściwy terenowy organ administracji państwa wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w określonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Przyjąć zatem należy, że można wydać decyzję na podstawie art. 40 jedynie wówczas, gdy nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 37. Przy czym, jak wskazał Sąd, przyjęty w orzecznictwie pogląd – który skład orzekający w całości podzielił - wskazuje, by nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 stosować tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 40 z następujących przyczyn: Jak wynika z protokołu oględzin, usytuowana przy granicy z działką W. N. szopa drewniana o wymiarach 5,5 x 3,4 m posiada konstrukcję ze słupów stalowych zabetonowanych w ziemi. Obiekt ten składa się tylko z dwóch ścian obitych deskami oraz dachu o drewnianej konstrukcji pokrytej papą umieszczoną na deskach. Szopa dostawiona jest bez własnej ściany do znajdującego się na tej samej działce murowanego budynku gospodarczego. Z protokołu wynika nadto, że od strony granicy działki (a więc od strony nieruchomości skarżącej) wystają poza lico ściany drewniane elementy dachu na ok. 10 cm. Z kolei z dołączonego do akt załącznika graficznego do protokołu wynika, że na około połowie długości ściany przy granicy szopa przylega do ściany budynku mieszkalnego skarżącej oraz że szopa posiada drewniane wrota. Ponadto w aktach sprawy znajduje się decyzja z dnia [...] lutego 1981r., nakazująca W. A. rozbiórkę wybudowanej części budynku szopy dobudowanej do granicy z działką W. N., przy jej budynku obory. Pomijając, iż nie została należycie wyjaśniona kwestia, czy będąca przedmiotem postępowania szopa jest dostawiona do budynku, co do którego nakazano jego rozbiórkę, czy też nie, to – jak wskazał Sąd - z porównania ustaleń dotyczących aktualnego stanu obiektu określanego mianem szopy z zakresem robót, jakich wykonanie zostało nakazane zaskarżoną decyzją, należy dojść do przekonania, iż poza konstrukcją ze stalowych słupów oraz wrotami organ nakazał budowę wszystkich pozostałych elementów, to jest dwóch ścian, w tym jednej na fundamencie oraz dachu. Zdaniem Sądu tak szeroki, a jednocześnie niezbędny z punktu widzenia bezpieczeństwa przeciwpożarowego zakres prac, nie mieści się w pojęciu zmian i przeróbek, o jakim mowa w art. 40 ustawy z 1974r. Prawo budowlane. Co za tym idzie uzasadniony jest zawarty w skardze zarzut, iż zaskarżona decyzja faktycznie zezwala A. K. na postawienie w granicy z nieruchomością skarżącej nowego murowanego garażu. Wobec powyższego Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 40 ustawy z 1974r. Prawo budowlane, polegającym na jego zastosowaniu oraz z naruszeniem art. 37 ust. 1, polegającym na jego niezastosowaniu, a zatem podlegała ona uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach podnosząc następujące zarzuty:: 1) naruszenia prawa materialnego, tj. art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane poprzez przyjęcie, iż brak jest podstaw do jego zastosowania oraz błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nakazany zaskarżoną decyzją zakres prac nie mieści się w pojęciu zmian i przeróbek podczas gdy przepis ten został prawidłowo zastosowany w przedmiotowej sprawie, bowiem istnieje możliwość usunięcia zagrożenia przeciwpożarowego, a wskazany zakres prac zmierza wyłącznie do poprawienia stanu technicznego i wyeliminowania zagrożenia przeciwpożarowego. 2) naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 kpa poprzez: - dokonanie przez Sąd I instancji dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału tj. nieuwzględnienie zeznań samych stron co do czasu samowolnej rozbudowy budynku, z których wynika wprost, iż budynek mieszkalny został rozbudowany nielegalnie kilka lat po wybudowaniu spornej szopy; - przyjęcie przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych polegających na uznaniu z powołaniem się na załącznik graficzny do protokołu, iż przedmiotowa szopa przylegała do budynku mieszkalnego, podczas gdy przylega do ściany samowolnie rozbudowanego budynku mieszkalnego. Sądowi I instancji zarzucono również naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na ogólnikowym przyjęciu w uzasadnieniu, iż spełnione zostały przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane, bez jednoczesnego wykazania przez Sąd na czym polegało niebezpieczeństwo, którego nie można usunąć. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesionych zarzutów wskazano, że wykonanie zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem może polegać na rozbiórce niektórych jego elementów, usunięciu niewłaściwe wykonanych urządzeń, przebudowie prowadzącej do zmian możliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymogów obowiązującego prawa, w szczególności przepisów techniczno-budowlanych. W ocenie skarżącego organu wskazany w decyzji zakres prac mieści się w pojęciu zmian i przeróbek w rozumieniu art. 40 Prawa budowlanego z 24 października 1974r. Nie ma bowiem żadnych racjonalnych przesłanek do wniosku, iż przewidziane ww. przepisem "wykonanie zmian i przeróbek" nie może polegać na częściowej rozbiórce obiektu z usunięciem jego elementów naruszających prawo lub jego przebudowie polegającej na zastąpieniu pewnych elementów innymi. Jak wskazano, samowolnie wybudowany obiekt spoczywa na stalowych zabetonowanych słupach, połać dachu jest pokryta papą, ściany obite są deskami. Obiekt ten można w drodze zmian i przeróbek doprowadzić do stanu, w którym ustałoby niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Natomiast nakaz rozbiórki jako środek najbardziej dolegliwy może być orzeczony tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń. W przedmiotowej sprawie wykonanie nakazanych przeróbek zlikwiduje stan naruszenia przepisów doprowadzając obiekt do zgodności z prawem. Wobec powyższego, zdaniem organu, przepis art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawa budowlanego został w przedmiotowej sprawie prawidłowo zastosowany. Istotnym bowiem w niniejszej sprawie jest ustalenie położenia szopy oraz czasu budowy (rozbudowy) sąsiadujących ze sobą obiektów. Przyjęcie przez Sąd, iż szopa sąsiaduje z budynkiem mieszkalnym pozostaje w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem tj. załącznikiem graficznym do protokołu kontroli z dnia [...].09.2007r., na który powołuje się Sąd w uzasadnieniu, jak również mapą przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 31.01.1994r. (K1-32), z których wynika wprost, iż szopa przylega do samowolnie rozbudowanej przybudówki o wymiarach 1,7 x 2,7m. Ponadto, co uszło uwadze Sądu, to nie szopa została dostawiona do budynku lecz wykonana nielegalna rozbudowa budynku dokonana w 1987r, zgodnie z oświadczeniem D. N. –C. (protokół z dnia [...].02.2008r. K I 23) spowodowała, iż na długości 1,7 m ściana tej przybudówki zetknęła się z szopą. Przedmiotowa szopa została natomiast wybudowana najpóźniej w 1982r., a według oświadczenia pełnomocnika A. K. w latach 1971- 1972r. W związku z powyższym to przybudówka została dostawiona do szopy. Ponadto niewątpliwym w niniejszej sprawie jest, iż zarówno W. N. jak i A. K. dopuściły się niezgodnej z prawem budowy przybudówki oraz przedmiotowego obiektu. Zgodnie z przyjętym orzecznictwem w sprawie zastosowania przymusu rozbiórkowego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane z powodu niedopuszczalnego pogorszenia warunków bytowych dla otoczenia istotne jest wyjaśnienie, czy takie pogorszenie nie wynika z samowolnego działania pokrzywdzonej W. N. Poczynienie przez Sąd błędnych ustaleń w tym zakresie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie organu właściciel, który na skutek samowolnego działania przyczynił się do powstania niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, nie może domagać się ograniczenia w uprawnieniach do legalizacji właściciela sąsiedniej działki, skoro sam stworzył fakty dokonane niezgodne z prawem. Organ nie podzielił poglądu Sądu zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż nakaz rozbiórki wiąże się z samym przekroczeniem norm określających usytuowanie budynków. Takie legalistyczne potraktowanie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. jest niemożliwe choćby ze względu na ogólną zasadę obowiązującą w tej ustawie, która w razie nielegalnych działań budowlanych tylko w ostateczności przewidywała rozbiórkę. Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma przesłanka sprowadzenia przez wzniesiony obiekt niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, przy czym Sąd w uzasadnieniu nie wykazał jakie realne i rzeczywiste niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, powoduje przedmiotowy obiekt. Na czym miałoby polegać niebezpieczeństwo, którego usunięcie w drodze zmian i przeróbek nie jest możliwe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zarzut błędnej wykładni art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38,poz.229 ze zm.) jest uzasadniony w świetle akt sprawy. Nakaz wykonania określonych w decyzji prac: wymurowania na fundamencie własnej ściany oddzielenia przeciwpożarowego wzdłuż granicy działki, wymiany pokrycia dachu z papy na materiał niepalny, wymiany północnej ściany szopy z drewnianej na murowaną – w okolicznościach niniejszej sprawy - mieści się w pojęciu "wykonania zmian i przeróbek" w rozumieniu art. 40 Prawa budowlanego i nie oznacza wydania w istocie pozwolenia na budowę nowego obiektu budowlanego. W szczególności nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, że organ nakazał budowę wszystkich pozostałych elementów szopy. Wynika to zarówno ze stanu faktycznego – parametrów i charakterystyki szopy (opartej na stalowych zabetonowanych słupach, z połacią dachową pokrytą papą, ze ścianami obitymi deskami) jak i nakazanych zmian i przeróbek które wprost zmierzają do usunięcia zagrożenia pożarowego i do tego się w istocie ograniczają. Sąd sam wskazał, że postawiona z naruszeniem przepisów przeciwpożarowych przy granicy nieruchomości W. N. szopa powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia (tego niebezpieczeństwa w istocie Sąd bliżej nie określił). W konsekwencji takiego stanu rzeczy organy nadzoru budowlanego były zobowiązane do zbadania i określenia w jaki sposób te naruszenia można wyeliminować. Skoro w rozpoznawanej sprawie istnieje możliwość przywrócenia – poprzez zmiany i przeróbki - stanu zgodnego z prawem to niewydanie nakazu rozbiórki - środka mającego zastosowanie w sytuacji gdy brak możliwości usunięcia zagrożeń - miało uzasadnienie . Należy również zgodzić się z zarzutem natury procesowej dotyczącym wadliwej oceny przez Sąd zebranego materiału dowodowego, w szczególności w kwestii rozbudowy budynku mieszkalnego już po wybudowaniu szopy oraz faktu przylegania szopy do ściany samowolnie rozbudowanego budynku mieszkalnego a nie do budynku mieszkalnego. Z uwagi na powyższe, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za usprawiedliwione, na podstawie art.185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Od zasądzenia kosztów odstąpiono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. z uwagi na okoliczności sprawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło