II OSK 1280/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) sędzia del. WSA Wojciech Mazur Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 584/07 w sprawie ze skargi N.T.H. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od N.T.H. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] marca 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2006 r., stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody Leszczyńskiego z dnia [...] grudnia 1998 r. w przedmiocie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez N.T.H. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. N.T.H. urodził się w dniu 19 sierpnia 1984 r. w H.N. jako syn B.N.T.T., obywatelki wietnamskiej (ojciec nieznany). W dniu 30 grudnia 1998 r. T.R.Z., obywatel polski, złożył przed Kierownikiem USC w Lesznie oświadczenie o uznaniu małoletniego wówczas skarżącego. W tym samym dniu Wojewoda Leszczyński wydał decyzję poświadczającą posiadanie obywatelstwa polskiego przez skarżącego. Zdaniem Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w rozpoznawanej sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 7 ustawy z dnia 15 lutego 1962 roku o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 z późn. zm.). Okoliczność, iż dnia 30 grudnia 1998 r. obywatel polski złożył oświadczenie o uznaniu małoletniego skarżącego nie doprowadziła do nabycia przez skarżącego obywatelstwa polskiego. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, zmiany w ustaleniu osoby albo obywatelstwa jednego lub obojga rodziców podlegają uwzględnieniu przy określeniu obywatelstwa dziecka, jeżeli nastąpiły przed upływem roku od dnia urodzenia się dziecka. Skarżący został uznany przez obywatela polskiego po upływie terminu określonego w art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, zatem oświadczenie o uznaniu dziecka nie mogło skutkować nabyciem przez skarżącego obywatelstwa polskiego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stanowisko Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców nie jest trafne. Uwzględnienie skutków związanych z ustaleniem rodzica (lub rodziców) dziecka nie jest ograniczone rocznym terminem. Sąd stwierdził, że ustalenie ojcostwa skarżącego na skutek uznania ojcostwa wywołało skutki wstecz, co oznacza, że w dacie urodzenia skarżący posiadał rodziców, z których jedno było obywatelem polskim. Na mocy art. 4 ustawy o obywatelstwie polskim skarżący nabył więc obywatelstwo polskie. Stwierdzenie przez Wojewodę posiadania obywatelstwa przez N.T.H. było zatem uzasadnione. W skardze kasacyjnej wniesionej przez Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców wyrok Sądu I instancji zaskarżono w całości podnosząc zarzut błędnej wykładni art. 7 ust. 2 oraz art. 4 ustawy o obywatelstwie polskim. Zdaniem strony skarżącej, przepis art. 7 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy dziecko nabyło obywatelstwo polskie w trybie art. 6 ust. 1 ustawy o obywatelstwie z uwagi na obywatelstwo polskie ojca, a następnie w wyniku orzeczenia o zaprzeczeniu ojcostwa ojca - obywatela polskiego lub unieważnieniu uznania przez obywatela polskiego, nastąpiła zmiana skutkująca tym, że dziecko takie nie posiada obywatelstwa polskiego, gdyż w istocie nigdy go nie nabyło. Przepis art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim umożliwia zaś dokonanie zmiany obywatelstwa dziecka z uwagi na zmianę w ustaleniu osoby albo obywatelstwa jednego lub obojga rodziców w terminie rocznym od daty urodzenia się dziecka. W rozpoznawanej sprawie termin ten bezspornie nie został zachowany. Z powołanych względów organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi na decyzję z [...] marca 2006 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Należy podzielić stanowisko Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, iż wyeliminowana przez niego w trybie stwierdzenia nieważności decyzja Wojewody Leszczyńskiego, na mocy której organ ten stwierdził posiadanie obywatelstwa polskiego przez N.T.H., została wydana z rażącym naruszeniem prawa – art. 7 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim. Przyjęta w zaskarżonym wyroku wykładnia przepisów art. 7 ustawy o obywatelstwie polskim nie jest prawidłowa. Przepis ten określa wyjątki od zasad wyrażonych w art. 4 i 6 ustawy o obywatelstwie polskim, w świetle których nabycie przez dziecko obywatelstwa polskiego przez urodzenie jest następstwem obywatelstwa rodziców w chwili urodzenia dziecka. W art. 7 przewidziano możliwość uwzględnienia przy określeniu obywatelstwa dziecka zmian w ustaleniu osoby lub obywatelstwa rodziców wyłącznie w dwóch sytuacjach. Po pierwsze, w przypadku zmian w ustaleniu osoby albo obywatelstwa jednego lub obojga rodziców, jeżeli zmiany te nastąpiły przed upływem roku od dnia urodzenia się dziecka (art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim) – ta przesłanka w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania. Po drugie - zmian w ustaleniu osoby ojca wynikających z wyroku zaprzeczającego ojcostwo lub unieważniającego uznanie dziecka, jeżeli zmiany te nastąpiły przed uzyskaniem przez dziecko pełnoletności, z tym że w przypadku, gdy dziecko ukończyło szesnaście lat, konieczna jest zgoda dziecka na zmianę obywatelstwa (art. 7 ust. 2 ustawy). W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż N.T.H. nie nabył obywatelstwa polskiego przez urodzenie, skoro w dniu urodzenia jego rodzice nie posiadali obywatelstwa polskiego. Uznanie go przez obywatela polskiego nie mogło spowodować zmiany w określeniu jego obywatelstwa, a w szczególności nabycia obywatelstwa polskiego przez urodzenie, ponieważ matka nie miała obywatelstwa polskiego. Tak więc przepis art. 7 ust. 2 ustawy w ogóle nie miał zastosowania do skarżącego w zakresie określenia jego obywatelstwa, ponieważ przepis ten odnosi się do takich sytuacji, gdy w wyniku zaprzeczenia ojcostwa lub unieważnienia uznania następuje zmiana w ustaleniu osoby ojca dziecka powodująca zmianę obywatelstwa dziecka. Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 2005 r., II OSK 1016/05 (publ. Palestra 2006/9-10/283), w którym stwierdzono, że taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy dziecko nabyło obywatelstwo polskie przez urodzenie, ponieważ ojciec był obywatelem polskim, a następnie na skutek zaprzeczenia ojcostwa lub unieważnienia uznania następuje zmiana w określeniu obywatelstwa dziecka, ponieważ żadne z rodziców nie jest obywatelem polskim. Późniejsze ustalenie osoby ojca, po zaprzeczeniu ojcostwa lub unieważnieniu uznania, może być uwzględnione przy określaniu obywatelstwa dziecka tylko wówczas, gdy nastąpiło przed upływem roku od dnia urodzenia się dziecka na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. Reasumując, przepis art. 7 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Należy bowiem mieć na uwadze również i to, że ustawa o obywatelstwie polskim określa nabycie obywatelstwa polskiego i nie reguluje kwestii nabycia i utraty obywatelstwa innego państwa. Oznacza to, że jeżeli dziecko w chwili urodzenia nie nabyło obywatelstwa polskiego, to z reguły nabyło obywatelstwo innego państwa i późniejsze zdarzenia mogą powodować zmiany w określeniu obywatelstwa dziecka w ograniczonym zakresie w przypadkach wskazanych w ustawie o obywatelstwie polskim. Z powołanych względów należało zakwestionować stanowisko przyjęte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z którego wynika, że dobro dziecka przemawia za tym, aby zmiany w ustaleniu osoby ojca w każdym czasie powodowały zmiany co do określenia obywatelstwa dziecka. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko skarżącego organu, iż skoro skarżący nie nabył obywatelstwa polskiego przez urodzenie, wobec tego decyzja stwierdzająca posiadanie przez niego obywatelstwa polskiego na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim rażąco naruszała prawo. Należy jednak stwierdzić, iż okoliczność, że przez wiele lat skarżący przebywał w Polsce w błędnym, z winy organu państwa, przeświadczeniu o posiadaniu obywatelstwa polskiego, przemawiać zaś musi za potrzebą uwzględnienia tej okoliczności przy rozstrzyganiu o jego prawie do pobytu w Polsce, w sytuacji, gdy skarżący zdecyduje się wystąpić do właściwych organów ze stosownym wnioskiem. Należy również wskazać, że uchylenie decyzji wojewody nie zamyka stronie skarżącej drogi do nabycia obywatelstwa polskiego w innym, niż wynikającym z art. 7 ustawy o obywatelstwie polskim, trybie, np. przewidzianym w art. 8 ust. 2, art. 16 ust. 1 powołanej ostatnio ustawy. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w zw. z art. 4 i art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim, gdyż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było podstaw do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców została wydana z naruszeniem prawa. Wobec spełnienia przesłanki określonej w art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 151 powołanej ustawy skargę oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art.203 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.