II SA/Wa 689/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Bronisław Szydło (spr.), Sławomir Antoniuk, , Protokolant Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odsetek ustawowych 1. - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji 2. - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. - zasądza na rzecz skarżącego od Komendanta Głównego Straży Granicznej kwotę 160,80 zł (sto sześćdziesiąt 80/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 111 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.), odmawiającą funkcjonariuszowi Straży Granicznej R. O. przyznania kwoty 2.078,77 złotych, tytułem odsetek ustawowych za zwłokę o wypłacenie równoważnika pieniężnego na remont lokalu mieszkalnego, za lata 1995 – 1997. W uzasadnieniu decyzji Komendant Główny Straży Granicznej podał, że R. O. nie nabył prawa do wypłaty żadnych odsetek ustawowych od wypłaconego mu w dniu 4 lipca 2007 r. równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za lata 1995 – 1997, bowiem roszczenie o wypłatę tego świadczenia uległo przedawnieniu, a jego wypłata nastąpiła na podstawie art. 111 ust. 2 powołanej ustawy o Straży Granicznej, pozwalającemu organowi, w wyjątkowych okolicznościach, nie uwzględnić przedawnienia, co zdaniem organu nie skutkuje opóźnieniem w wypłacie tego świadczenia. Ponadto roszczenia o wypłatę odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie świadczenia, mogą dotyczyć świadczeń należnych po dacie wejścia w życie przepisów art. 111 ust. 4 ustawy o Straży Granicznej, t.j. po dniu 11 czerwca 2007 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, R. O., powołując art. 359 § 1, art. 481 § 1 Kodeksu Cywilnego, art. 111 ust. 4 ustawy o Straży Granicznej oraz Uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r., sygn. akt. III PZP 1/05, podjętą w składzie siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego, domagał się wypłaty odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie równoważnika pieniężnego na remont lokalu mieszkalnego za lata 1995 – 1997. Podnosił, że przysługujące mu świadczenie wypłacono dopiero w dniu 4 lipca 2007 r., mimo, że zgodnie z obowiązującymi w latach 1995 – 1997 przepisami, równoważnik taki powinien mu być przyznany z urzędu. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodnie z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy sąd administracyjny kontroluje jedynie legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym oraz obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę R. O. pod tym kątem, Sąd uznał, że jego skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn, niż podniesione w jej treści. Stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, nieważna jest decyzja administracyjna wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji dotknięta jest tą właśnie sankcją nieważności, wynikającą z powołanego przepisu procedury administracyjnej. Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 111 powołanej ustawy o Straży Granicznej. Przepis ten, w art. 111 ust. 4 stanowi, że w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, funkcjonariuszowi Straży Granicznej przysługują ustawowe odsetki od dnia, w którym uposażenie lub inna należność stały się wymagalne. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie przepis ten nie uprawnia do wniosku, że orzekanie o należnych funkcjonariuszowi odsetkach następuje w drodze administracyjnej. Przepis ten ustanawia jedynie materialnoprawną podstawę do żądania odsetek, nie stanowi natomiast, że ich wysokość a także prawo do nich co do zasady, określa organ administracji po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Sam fakt zamieszczenia tego przepisu w ustawie nie pozbawia roszczenia o odsetki ustawowe charakteru cywilnoprawnego. Roszczenie o odsetki ma taki właśnie charakter – cywilnoprawny, a jako takie może być przedmiotem sporu cywilnego między równoprawnymi stronami. Spory takie rozstrzygać mogą natomiast sądy powszechne. Prowadzi to do wniosku, że organ administracji publicznej nie może w tym zakresie wydać decyzji administracyjnej, a taka ewentualna decyzja musi być oceniona jako wydana bez podstawy prawnej. Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r., wydanego w sprawie o sygn. akt SK 12/99, który opowiedział się za cywilnoprawnym charakterem roszczenia o odsetki należne za nieterminową wypłatę świadczenia przysługującego w ramach stosunku administracyjnego. Trybunał wyraził w nim stanowisko, wywodząc je m.in. z Konstytucyjnego prawa do sądu i domniemania właściwości sądu powszechnego, że "...przepisy prawa cywilnego uzasadniają w tym wypadku objęcie – zakresem – "sprawy cywilnej"- roszczeń o zapłatę odsetek od świadczenia pieniężnego ustalonego decyzją administracyjną", a nadto, że "... w zakresie pojęcia – sprawa cywilna – mieszczą się także roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowią akty administracyjne, w szczególności – roszczenia o odsetki od należnych, a niewypłaconych w terminie świadczeń". Sąd podkreśla także, iż powyższe stanowisko jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – np. wyrok z dnia 14 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 2163/05. Powyższe stanowisko potwierdza wniosek, że sprawa odsetek od nieterminowego wypłacenia skarżącemu równoważnika pieniężnego na remont lokalu mieszkalnego w latach 1995 – 1997, ma charakter sprawy cywilnej, a w konsekwencji organ nie mógł tej kwestii rozstrzygnąć w sposób władczy na drodze postępowania administracyjnego zakończonego decyzją. Decyzja administracyjna wydana w takiej sprawie oceniona być musi, jako rażąco naruszająca prawo, gdyż nie została wydana na wymaganej podstawie materialnoprawnej. Nie można też przyjmować poglądu, że w takich sprawach ewentualnemu skarżącemu przysługuje prawo wyboru sądu właściwego – tzn. sądu powszechnego lub administracyjnego. Zasadniczy argument przeciwko temu stanowisku wynika z faktu, że podział właściwości sądów został dokonany na zasadzie wyłączności. W określonych kategoriach spraw właściwe są sądy administracyjne oraz sądy wojskowe, natomiast we wszystkich innych sprawach właściwe są sądy powszechne na rzecz których – w razie wątpliwości – działa dodatkowo domniemanie ich właściwości (art. 175, 177 Konstytucji). Tak więc organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji nie były upoważnione do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie roszczenia o odsetki za zwłokę w wypłacie i świadczenia dla skarżącego, a postępowanie wszczęte i prowadzone nie powinno zakończyć się orzeczeniem merytorycznym, lecz podlegać powinno umorzeniu ze względu na bezprzedmiotowość (art. 105 § 1 Kpa). Z tych więc względów zaskarżone decyzje dotknięte są sankcją nieważności wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Wobec powyższego zbędne i niedopuszczalne byłoby dokonanie przez Sąd oceny zaskarżonej decyzji pod względem zarzutów zawartych w skardze, czy też pod względem ewentualnych innych wad analizowanych z urzędu. W razie podtrzymania swojego żądania przez skarżącego i dalszego istnienia między stronami sporu w tym zakresie, oceny zasadności roszczenia skarżącego jako roszczenia cywilnoprawnego, dokonać może wyłącznie sąd powszechny. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.