I SA/Wa 772/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba Asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zastosowania wobec pośrednika w obrocie nieruchomościami kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz M. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. poleca wypłacić M. K. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę (300) złotych tytułem zwrotu nadpłaconego wpisu. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] orzekającej o zastosowaniu wobec pośrednika w obrocie nieruchomościami kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres 6 miesięcy, utrzymał tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji został przedstawiony następujący stan faktyczny: Minister Infrastruktury pismem z dnia 16 czerwca 2005 r. zawiadomił M. K. (dalej powoływany jako skarżący) o wszczęciu wobec niego postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej, w związku ze skargą Stowarzyszenia [...]. Jednocześnie Minister zwrócił się do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Na podstawie postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej - Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., orzekł o zastosowaniu wobec skarżącego kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia licencji zawodowej pośrednika w obrocie na okres 6 miesięcy. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając że nie przeprowadzono postępowania w pełnym zakresie, a orzeczona kara jest zbyt dolegliwa. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu i Budownictwa o zastosowaniu wobec skarżącego kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres 6 miesięcy. Minister uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdził, że Komisja Odpowiedzialności Zawodowej w trakcie ponownego postępowania wyjaśniającego ustaliła, że skarżący po zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej we wrześniu 2004 r. "zmienił formułę zatrudnienia" i zatrudnił się w trzech biurach obrotu nieruchomościami na część etatu. Komisja analizując ilość zawartych umów pośrednictwa, czas i liczbę zatrudnionych przez nich pracowników uznała, że skarżący naruszył art. 180 ust. 2 oraz 181 ust. 1-3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.; dalej powoływana jako ugn) w stopniu uzasadniającym zastosowanie kary dyscyplinarnej. Zdaniem Komisji kontrolowanie pracy trzech biur nieruchomości przy zatrudnieniu na 1/4, 1/8 oraz 1/10 etatu i sprawowanie nadzoru w sposób prawidłowy, jest niemożliwe, nawet wówczas, gdy komunikacja między nimi jest dogodna. Tym samym pośrednik narażał klientów na szkodę. Ponadto Komisja ustaliła, że w listopadzie 2004 r. skarżący nie był ubezpieczony, a więc naruszył obowiązek wynikający z art. 180 ust. 3 ugn. Komisja Odpowiedzialności Zawodowej podkreśliła, że skarżący nie zrozumiał niewłaściwości swojego postępowania i dopiero w listopadzie 2005 r. zakończył pracę w biurze [...]. Ponadto uczestniczył zaledwie w jedynym szkoleniu. Jako okoliczność łagodzącą wskazano dotychczasową niekaralność z tytułu deliktu dyscyplinarnego. W oparciu o powyższe ustalenia Minister uznał, że z akt sprawy w sposób bezsporny wynika, że pośrednik w obrocie nieruchomościami uchybił ustawowym obowiązkom określonym w art. 181 ust. 1 ugn poprzez brak nadzoru nad czynnościami wykonywanymi przez pracowników biur obrotu nieruchomościami (art. 180 ust. 2 ugn) oraz poprzez brak ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej (181 ust.3 ugn). A orzeczona wobec pośrednika kara odpowiada jego winie, wynikającej z zebranego materiału. Skarżący nie zgodził się z tą decyzją i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja narusza art. 2, 7, 20, 22, 65 i 31 ust. 3-3 Konstytucji RP zarzucając również niekonstytucyjność przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie w jakim nie przewidują przedawnienia karalności deliktu dyscyplinarnego. Ponadto zarzucił naruszenie art. 180 ust. 2, art. 181 ust 1-3 oraz art. 194 ugn poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia czy doszło do spełnienia znamion deliktu dyscyplinarnego. Te uchybienia zdaniem skarżącego wynikają również z naruszenia przez organ szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2005 r. w sprawie postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawców majątkowych, pośredników w obrocie nieruchomościami oraz zarządców nieruchomości (Dz. U. Nr 16, poz. 136). W odpowiedzi na skargę Minister wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa tego rozstrzygnięcia jedynie wówczas, gdy uzna, że w sprawie istnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 powołanej ustawy. Wadliwość zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Transportu i Budownictwa polega na braku dostatecznego uzasadnienia wyboru zastosowanej kary i wskazania przesłanek kierujących organem przy wyborze właśnie tego środka karnego. Przepis art. 183 ust. 2 ugn przewiduje wprawdzie możliwość zastosowania wobec pośrednika, który dopuścił się deliktu dyscyplinarnego następujących kar dyscyplinarnych: 1) upomnienie; 2) nagana; 3) zawieszenie licencji zawodowej na okres od 3 miesięcy do 1 roku; 4) pozbawienie licencji zawodowej z możliwością ponownego ubiegania się o jej nadanie; 5) pozbawienie licencji zawodowej z możliwością ubiegania się o ponowne jej nadanie po upływie 3 lat od dnia pozbawienia. Jednak swoboda organu co do wyboru rodzaju i rozmiaru kary z tytułu popełnienia deliktu dyscyplinarnego nie może być utożsamiana z dowolnością lub arbitralnością. Dokonując oceny naganności czynu popełnionego przez sprawcę, sąd zobowiązany jest do uwzględniania aksjologii i hierarchii wartości stojącej u podstaw Konstytucji RP oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami. W każdym przypadku organ obowiązany jest przedstawić uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia co do zastosowanej sankcji karnej. Należy zauważyć (co wynika z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach spraw), że działanie skarżącego nie spowodowało żadnej szkody z uwagi na brak dojścia do skutku jakiejkolwiek transakcji kupna-sprzedaży, co zdaniem Sądu, powinno mieć wpływ na ocenę stopnia przewinienia skarżącego. Natomiast Komisja jako okoliczność obciążającą skarżącego wskazuje udział w jednym szkoleniu. Nie wiadomo jaki ma to mieć wpływ na wymiar kary i dlaczego udział w szkoleniach ma wpływać na wymiar kary za popełnienie deliktu. Organ powinien był wyjaśnić jaki cel, z punktu widzenia prewencji ogólnej i indywidualnej ma zastosowanie wobec skarżącego kary pozbawienia licencji za 6 miesięcy. W przedmiotowej sprawie w ogóle nie wzięto pod uwagę postawy skarżącego od 2005 r. do dnia wydania decyzji. Nie rozważno czy zawieszenie licencji ma jakiekolwiek uzasadnienie. Czy cel prewencji nie zostanie osiągnięty np. poprzez upomnienie czy naganę. Nie bez znaczenia jest również sytuacja materialna skarżącego, który wskazuje iż jest jedynym żywicielem rodziny. Organ wszystkie te ustalenia zawiera w jednym zdaniu stwierdzając, że "orzeczona wobec pośrednika kara dyscyplinarna odpowiada jego winie". Pomijając w ogóle sensowność stopniowania kary tylko w oparciu o stopień winy, za niedopuszczalne uznać należy pominięcie uzasadnienia zastosowanej sankcji, co narusza art. 7 art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kpa. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej. W ponownym postępowaniu kwestia wyboru kary powinna być wszechstronnie wyjaśniona. Sąd podziela natomiast ocenę organu co do wystąpienia znamion deliktu dyscyplinarnego poprzez naruszenie art. 181 ust. 1 oraz art. 180 ust. 2 ugn. Materiał wyjaśniający jednoznacznie wskazuje, że doszło do popełnienia deliktu dyscyplinarnego poprzez brak nadzoru nad czynnościami wykonywanymi przez pracowników biur obrotu nieruchomościami, gdzie skarżący był zatrudniony. Wskazane przez skarżącego aktywności nie mogą być uznane za właściwym nadzór biorąc pod uwagę ilość zawartych umów pośrednictwa. Brak ubezpieczenia również został potwierdzony. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącego co do niekonstytucyjności przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie w jakim nie przewidują przedawnienia karalności deliktu dyscyplinarnego. Żaden przepis konstytucji nie daje obywatelom ekspektatywy przedawnienia czynów karalnych. Dlatego w tym zakresie ustawodawca ma dowolność. Nie można w ogóle w tym zakresie dopatrywać się niekonstytucyjności art. 194 ugn. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącej Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.