II FZ 268/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Gl 588/08 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 16 kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenie zaległości podatkowych. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania skarżącemu A. M. prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że jakkolwiek w kilku postępowaniach toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach skarżącemu przyznano prawo pomocy, niemniej nie oznacza to, że każdy kolejny wniosek skarżącego powinien być uwzględniony bez czynienia ponownych ustaleń faktycznych. W rozpoznawanej sprawie skarżący uchylił się od złożenia szeregu dokumentów mogących zobrazować jego sytuację materialną, w tym kopii zeznań podatkowych samego skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, zaświadczenia o posiadaniu przez małżonkę skarżącego statusu bezrobotnej oraz o wsparciu udzielonym skarżącemu i jego rodzinie ze środków pomocy społecznej. Przemilczał także istotne okoliczności, znane Sądowi z urzędu, jak fakt zamieszkiwania wspólnie z teściową, której dochodów oraz zakresu przyczyniania się do utrzymywania wspólnie zajmowanej nieruchomości nie ujawnił. Ponadto, ponieważ sumaryczne zestawienie wskazanych przez skarżącego kosztów utrzymania i dochodów wskazuje, że cały dochód przeznaczany jest tylko na opłaty, twierdzenia skarżącego w tym zakresie budzą wątpliwości co do ich wiarygodności. W konsekwencji Sąd uznał, iż skarżący nie wykazał istnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), uzasadniających przyznanie prawa pomocy w rozszerzonym zakresie. W zażaleniu skarżący wniósł o zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając, że wydał je określony personalnie sędzia, który wcześniej wydał wyrok oddalający skargę skarżącego i że przedmiotem jego wniosku było tylko poszerzenie wcześniej przyznanego prawa pomocy o ustanowienie adwokata dla sporządzenia skargi kasacyjnej. Wyraził przy tym pogląd, że konsekwencją wielu niesprawiedliwych i krzywdzących wyroków, wydanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, jest "brutalna egzekucja renty inwalidzkiej" prowadząca do braku żywności i lekarstw. Sygn. akt II FZ 268/09 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim zauważyć należy, że zażalenie nie kwestionuje ustaleń faktycznych, leżących u podstaw zaskarżonego postanowienia. W szczególności nie zakwestionowano twierdzeń Sądu o niedostarczeniu wymaganych przez Sąd dokumentów, mających obrazować sytuację materialną skarżącego i jego rodziny, ani też o przemilczeniach i sprzecznościach logicznych w oświadczeniach skarżącego. W konsekwencji nie przedstawiono żadnego zarzutu merytorycznego, który mógłby podważyć tezę, iż skarżący nie wykazał istnienie przesłanki przyznania prawa pomocy, o której mowa w art. 246 § 1 pkt P.p.s.a., to jest niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skoro bowiem nie wykazano, jakimi dochodami w rzeczywistości dysponuje skarżący oraz członkowie jego rodziny, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, względnie którzy współfinansują koszty zamieszkania, nie sposób określić, czy wydatek w postaci opłaty za czynności adwokackie (radcy prawnego, doradcy podatkowego) w związku z postępowaniem kasacyjnym spowoduje, czy też nie spowoduje wystąpienie uszczerbku koniecznego utrzymania, o którym mowa w cytowanym przepisie. Już z tych względów zażalenie nie jest merytorycznie zasadne. Rację ma także Wojewódzki Sąd Administracyjny gdy twierdzi, że wcześniejsze przyznanie skarżącemu prawa pomocy nie wywołuje skutku w postaci każdorazowego przyznania takiego prawa w przyszłości, bez konieczności ponownego zbadania występowania uzasadniających je przesłanek. Pogląd ten jest utrwalony i wątpliwości orzeczniczych nie budzi (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis 2009, teza 11 do art. 246, s. 589 i powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych). Nie jest trafny zarzut dotyczący wadliwości proceduralnej spowodowanej tym, że wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy rozstrzygnął jednoosobowo sędzia wchodzący wcześniej w skład sądu rozpoznającego skargę wniesioną przez skarżącego. Przypadki, w których sędzia z mocy prawa jest wyłączony od rozpoznania sprawy, określone są w art. 18 § 1 P.p.s.a., jednakże wyłączenia od rozpoznania wpadkowego wniosku o przyznanie prawa pomocy sędziego wcześniej orzekającego w sprawie skargi ustawodawca nie przewidział. Rozpoznanie sprawy o przyznanie prawa pomocy w składzie jednego sędziego wynika wprost z przepisów art. 260 i art. 16 § 2 P.p.s.a. Dodatkowo wskazać należy, że posługiwanie się przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego argumentacją skierowaną nie do sądu, ale do personalnie oznaczonego sędziego, wchodzącego w skład sądu, jest niedopuszczalne i zamierzonego skutku procesowego wywrzeć nie może. Wobec stwierdzenia, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie to oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.