I GSK 1085/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia del. WSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Protokolant Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 2 września 2008 r. sygn. akt I SA/Ke 328/08 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 2 września 2008 r. sygn. akt I SA/Ke 328/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. odrzucił skargę A. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W uzasadnieniu Sąd podał, że na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lipca 2008 r. adwokat M. W. - pełnomocnik A. G. złożył w dniu [...] sierpnia 2008 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. Od przedmiotowej skargi nie został uiszczony wpis. Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie skarga podlega opłacie stałej w wysokości 200 zł, zgodnie bowiem z przepisem § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany albo wygaśnięcia aktu, bez względu na przedmiot sprawy wynosi 200 zł. Z kolei z art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wynika, że pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Mając na uwadze, że adwokat M. W. wnosząc skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K., nie uiścił wpisu stałego, Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 221 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej A. G. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy: art. 221 w zw. z art. 1 w zw. z art. 219 § 1 p.p.s.a., polegające na przyjęciu, że skarga do sądu administracyjnego skierowana za pośrednictwem organu administracji jest czynnością podjętą w postępowaniu sądowym w trybie tej ustawy, podczas gdy w rzeczywistości jest to czynność podjęta przed organem administracji, a nie przed sądem. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący powołując się na postanowienie NSA z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 13/06 (LEX nr 299385), stwierdził, że w przypadku skargi wniesionej do sądu za pośrednictwem organu administracji, nawet gdy skarga podlega wpisowi stałemu, Sąd powinien wezwać adwokata do uiszczenia wpisu sądowego. Zdaniem skarżącego, nie można bowiem przyjąć, że skarga do sądu administracyjnego skierowana za pośrednictwem organu administracji jest czynnością podjętą w postępowaniu sądowym i podlega opłacie sądowej, zwłaszcza że uiszczenia opłaty sądowej dokonywać należy po pierwsze, w momencie złożenia pisma w sądzie, a po drugie, w kasie sądu, wskazując m.in. sygnaturę sprawy. W ocenie strony dopiero złożenie pisma bezpośrednio do sądu jest czynnością w postępowaniu sądowym, która podlega opłacie. Nie jest natomiast taką czynnością złożenie skargi do sądu za pośrednictwem organu administracyjnego, a w konsekwencji skarga taka z momentem jej wniesienia za pośrednictwem organu nie podlega opłacie sądowej. Opłatę od tak wniesionej skargi uiszcza się dopiero po jej wpłynięciu do sądu, do którego jest skierowana i po wezwaniu skarżącego przez sąd do jej uiszczenia. Zasadą bowiem jest, że opłaty dokonuje się na rachunek organu, w którym składa się pismo podlegające opłacie (art. 219 § 1 p.p.s.a.), zwłaszcza że przy uiszczaniu opłaty należy taką opłatę oznaczyć, tzn. podać tytuł wpłaty, rodzaj pisma, sygnaturę sprawy. Skoro zatem pismo składa się do organu administracyjnego, to wniesienie opłaty do tego organu miałoby ten skutek, że pismo nie byłoby należycie opłacone, gdyż opłata od skargi jest opłatą za czynności przed sądem, a nie organem administracyjnym. Skarżący powołał się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 maja 2008 r., który na tle podobnej sytuacji w postępowaniu cywilnym uznał za niekonstytucyjny przepis art. 3701 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej k.p.c.), uprawniający sąd do odrzucenia środka zaskarżenia, w sytuacji gdy sąd wcześniej nie wezwał fachowego pełnomocnika do uzupełnienia braków wnoszonego środka zaskarżenia. Zdaniem skarżącego, zasada jaką przyjął Trybunał Konstytucyjny w całości znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako pozbawionej uzasadnionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Jak stanowi art. 219 § 1 p.p.s.a. przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie należy uiścić opłatę sądową, a wynikającą z art. 220 § 1 p.p.s.a. zasadą jest wezwanie wnoszącego pismo do uiszczenia tej opłaty w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Zasada wezwania strony do opłacenia wniesionego do sądu administracyjnego pisma doznaje ograniczenia przepisem art. 221 p.p.s.a., zgodnie z którym pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, że skarga wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. przez pełnomocnika A. G. – adwokata M. W. podlegała opłacie stałej i że opłata ta nie została uiszczona. Autor skargi kasacyjnej twierdzi jednak, że skarga skierowana do sądu administracyjnego, za pośrednictwem organu administracyjnego, nie jest czynnością podjętą w postępowaniu sądowym, a zatem nie może podlegać opłacie. Opłata podlega uiszczeniu dopiero po wpłynięciu skargi do sadu, po wezwaniu do jej uiszczenia, czego Sąd I instancji nie uczynił, naruszając wskazane przepisy postępowania sądowoadministracyjnego. Powyższe stanowisko kasatora nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach. Przepis art. 219 § 1 stanowiący o obowiązku uiszczania opłaty sądowej od pism wnoszonych do sądu nie może być interpretowany w oderwaniu od innych zasad procesowych ustanowionych ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W postępowaniu przed tymi sądami regułą wynikającą z art. 54 § 1 p.p.s.a. jest wnoszenie skargi za pośrednictwem organu administracji, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Wniesienie skargi w nakazany cyt. przepisem sposób, czyli nie bezpośrednio do sądu, lecz za pośrednictwem organu administracji, należy traktować jak wniesienie jej do sądu, przy czym czynność ta jako inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne, nie może być traktowana inaczej, niż jako czynność podjęta w postępowaniu sądowym (podobnie: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, wyd. 2, str. 160, T. Woś [w] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis 2005 r., str. 249). Powyższe unormowanie, mające wpływ na szybkość postępowania, służyć ma stronie tego postępowania, ponieważ stwarza organowi administracyjnemu, zobowiązanemu do przesłania skargi do sądu w oznaczonym ustawą czasie, możliwość szybkiego zapoznania się z postawionymi zarzutami i udzielenia odpowiedzi najdalej w czasie właściwym dla przekazania skargi sądowi. Nie jest bez znaczenia, że pośredni tryb wniesienia skargi, ze względu na przewidzianą art. 54 § 3 tej ustawy możliwość uruchomienia przez organ instytucji samokontroli, tj. uwzględnienia skargi przez organ w czasie od dnia jej wniesienia aż do rozpoczęcia rozprawy, daje organowi czas niezbędny do rozważenia zastosowania tej instytucji procesowej, a tym samym zadośćuczynienia żądaniu strony bez potrzeby oczekiwania na rozprawę. Podsumowując tę część rozważań, stwierdzić należy, że wniesienie skargi do sądu w sposób określony przepisem art. 54 § 1 p.p.s.a., a więc za pośrednictwem organu administracji, jest czynnością rozpoczynającą postępowanie sądowe, nakładającą na organ określone przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązki i wymaga równoczesnego uiszczenia opłaty zgodnie z art. 219 § 1 p.p.s.a. Nie ulega również kwestii, iż w przypadku gdy skarga jest wnoszona przez adwokata lub radcę prawnego, a podlega wpisowi stałemu, musi zostać bez wezwania opłacona w przewidziany przepisami sposób, tzn. należy ją uiścić w dacie wniesienia skargi i w wysokości określonej przepisami § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Obowiązek uiszczenia opłaty stałej bez wezwania w opisanej sytuacji wynika wprost z art. 221 w związku z art. 219 § 1 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej powołuje się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2007 r. (sygn. akt I OSK 13/06), w którym NSA stwierdził, iż w przypadku wniesienia skargi przez adwokata lub radcę prawnego, za pośrednictwem organu do wojewódzkiego sądu administracyjnego, Sąd ma obowiązek, także w odniesieniu do wpisu stałego, wezwać pełnomocnika skarżącego do uiszczenia należnej opłaty. Należy zauważyć, iż przywołana teza nie jest już aktualna, bowiem wskazane orzeczenie NSA wydane zostało w dacie, gdy obowiązywał jeszcze § 5 ust. 2 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów, który to przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. (sygn. akt SK 11/05), jako sprzeczny z treścią art. 221 p.p.s.a. uznany został za niezgodny z tym przepisem oraz z art. 2 Konstytucji RP. W tym samym wyroku Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził, że art. 219 § 2 i art. 221 p.p.s.a. są zgodne z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie są niezgodne z art. 77 ust. 2 Konstytucji. Tym samym Trybunał potwierdził, iż przepis art. 221 p.p.s.a. nakłada na profesjonalnych pełnomocników – adwokatów i radców prawnych – obowiązek opłacania wnoszonych przez nich do sądu pism należną opłatą stałą, jeżeli taka stała opłata jest dla tego rodzaju pism przewidziana. W tym stanie rzeczy przywoływany w skardze kasacyjnej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 maja 2008 r., którym uznano za niekonstytucyjny przepis art. 3701 k.p.c. (dotyczy odrzucenia bez wezwania, sporządzonej przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego apelacji, z powodu braków formalnych pisma procesowego, o których mowa w art. 368 § 1 pkt 1 – 3 i 5 k.p.c.) nie może skutecznie wspierać twierdzenia skargi kasacyjnej, iż adwokat lub radca prawny składający pismo, podlegające opłacie stałej, powinni być wzywani do jej uiszczenia. W poddanym kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczeniu Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skarga na decyzję w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej podlega opłacie stałej zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia. Trafnie również uznał Sąd, iż skarga na tę czynność wnoszona przez adwokata powinna zostać opłacona przy wniesieniu pisma, pod rygorem odrzucenia skargi bez wezwania do uiszczenia należnego wpisu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na postawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.